Κυριακή, 20 Μαΐου 2012

1297 - Ι. Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού σε λιθογραφία του 19ου αιώνα


"κλικ" για μεγέθυνση
Στη ρωσική ιστοσελίδα Άγιο Όρος Άθως δημοσιεύτηκε η παραπάνω απεικόνιση του Ιερού Καρακαλλινού Κελλιού του Τιμίου Σταυρού σε λιθογραφία του 19ου αιώνα.
Στον τίτλο του δημοσιεύματος αναφέρουν το Κελλί σαν Σκήτη του Τιμίου Σταυρού, περιγράφουν τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν σ' αυτό με την ρωσική εκδοχή και είναι μια «απάντηση» στις θέσεις του Γεράσιμου Σμυρνάκη, τις οποίες δημοσιεύσαμε εδώ:
1294 - Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού

 

1296 - Ανοιχτό παράθυρο, του μοναχού Μωυσή Αγιορείτη


Έχουμε ξαναπεί πως ο Θεός δεν είναι θυμώδης, τιμωρός και εκδικητής. Αν ήταν έτσι, θα πρέπει να ήταν κακός. Στη θεότητα όμως δεν υπάρχει ίχνος κακότητας.
Η κάθε δοκιμασία είναι θεϊκή παιδαγωγία και αποτελεί μορφή ασκήσεως, την οποία διώξαμε από τη ζωή μας εκούσια. Με διάφορους τρόπους προσπαθεί ο Πανάγαθος Θεός να μας φέρει πιο κοντά του. Ενώπιον του Θεού είμεθα όλοι αγωνιστές.
Η σημερινή οικονομική κρίση είναι μια μεγάλη δοκιμή, δοκιμασία και εκπαίδευση. Ο Θεός είναι ένας άριστος εκπαιδευτής. Μας δοκιμάζει για το καλό μας και για τη νίκη μας. Η πατρίδα μας εξετέθη, μένει ανασφαλής, φοβισμένη και ταραγμένη. Ανοχύρωτη πνευματικά, παρασυρμένη από την ευδαιμονία, τον κορεσμό, την υπερκατανάλωση, τον πλουτισμό και την άσωτη διασκέδαση. Ο μαγνητισμός του ελληνικού βίου στην ύλη έφερε θλίψη και πικρή απογοήτευση. Έμεινε μόνο να νοιάζεται για το τι θα φάει και τι θα πιει. Κυκλοφορούν πολλά βιβλία με εκατοντάδες παράξενες συνταγές φαγητών. Ψάχνοντας επίμονα τη χαρά παντού, βρήκε συντρίμμια της, τη δυστυχία, τη διαφθορά, την ασυδοσία.
Αυξάνεται η ανεργία συνεχώς, μεγαλώνει η φτώχεια, δυναμώνει ο πόνος και ο άνθρωπος αισθάνεται αποτυχημένος, μόνος και απελπισμένος. Δίχως τον Θεό όλα αυτά επιδεινώνονται ανησυχητικά. Με τον Θεό δεν λύνονται ως διά μαγείας όλα μαζί. Έχει όμως ο άνθρωπος αίσθηση της παρουσίας του Θεού, της αγάπης του, της αγιοπνευματικής χάριτος, της παρηγοριάς και της ελπίδος. Έτσι μπορεί και μέσα στις καθημερινές δυσκολίες της ζωής να μη χάνει το θάρρος του. Να ζει μέσα στον κόσμο και να μην παρασύρεται από κάθε τι το ανίερο και αναίσχυντο. Η ακράδαντη πίστη θα δώσει αισιοδοξία. Η ουσιαστική αγάπη θα προσφέρει φιλανθρωπία και ελεημοσύνη. Έτσι θα φωτιστεί και θα θερμανθεί η καρδιά του πληγωμένου ανθρώπου.
Όσοι ακόμη θα ακολουθούν ψεύτικους Θεούς ή θα κάνουν Θεούς ανθρώπους της πολιτικής, της τέχνης, της επιστήμης, θα πλανώνται οικτρά. Δίχως Θεό η κάθε κρίση θα καταδυναστεύει ψυχές και θα τις κάνει να πάσχουν από φοβερές πλάνες και πολλά δεινά.
Όσοι πονηροί σαγηνεύουν τον αφελή κόσμο με ψευδαισθήσεις, μελλοντολογίες και αντιχριστολογίες λαθεύουν και αμαρτάνουν. Χρειάζεται προσοχή, διάκριση και σοβαρότητα.
Είναι καιρός να αποφασίσουμε να συγχωρούμε ειλικρινά και εγκάρδια. Να γίνουμε ταπεινοί ελεήμονες. Να αγαπήσουμε και να ακολουθήσουμε την ευγένεια, την ανεκτικότητα, τη συντροφικότητα και την καλοσύνη. Η ανθρωπιά απουσιάζει. Το χαμόγελο κρύβεται. Μια σκληρότητα και σκυθρωπότητα καλύπτει τα πρόσωπα, τις κινήσεις, τα λόγια, τις αποφάσεις. Η δύσκολη κατάσταση του τόπου μας δεν διορθώνεται με περισσότερα βάρη, με πρόσθετα μέτρα, με απόρριψη και εκδικητικότητα. Οι αστυνομικοί μπορούν να συλλαμβάνουν, όταν πρέπει, αλλά όχι να δέρνουν. Οι δικαστές να μην εξαντλούν την αυστηρότητά τους σε ορισμένους. Παρουσιάζονται ως άτεγκτοι τηρητές των νόμων κι όμως αποδεικνύεται μερικές φορές ότι σφάλλουν σοβαρά. Οι δάσκαλοι όλων των βαθμίδων δεν θα βοηθήσουν τους μαθητές τους με την αγριότητα, την υπερβολική αυστηρότητα και την ειρωνεία. Οι πολιτικοί μάς οδήγησαν στον εξευτελισμό και την ακυβερνησία.
Η παρούσα κρίση είναι μια ευκαιρία να δούμε αυστηρά τον εαυτό μας και με επιείκεια τους άλλους. Η καλοσύνη είναι ωραία. Η αλληλοκατανόηση, ο αλληλοσεβασμός και η αλληλοεκτίμηση είναι πιο αναγκαία σήμερα. Στο κλειστό σπίτι είναι ένα ανοιχτό παράθυρο. Ένα παράθυρο που φέρνει ήλιο, φως και νέο αέρα. Η άνοιξη είναι μια ωραία εποχή. Μέσα στο σκοτάδι κι ένα κερί αναμμένο γκριζάρει το σκοτάδι. Ας ανοίξουμε και το παράθυρο της καρδιάς μας με την ανθρωπιά και την καλοσύνη, που όλοι έχουν μεγάλη ανάγκη.

20 Μαΐου 2012

1295 - Δωρεά στην Αθωνιάδα Σχολή


Τον Ιανουάριο του 1809 οι επίτροποι της κληρονομιάς του αποθανόντος Ζώη Καπλάνη καταθέτουν στο ρωσικό θησαυροφυλάκιο 5.000 ρούβλια με τόκο 5%. Με το ποσό των τόκων θα πληρώνονται οι διδάσκαλοι της Αθωνιάδος Σχολής στις Καρυές, όταν αυτή ανοίξει.

κλικ στις φωτογραφίες για μεγέθυνση

Ο Γεράσιμος Σμυρνάκης στο βιβλίο του ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ, σελ. 167, αναφέρει:
Τη 21η Ιανουαρίου του 1809 οι δυνάμει διαθήκης του αποθανόντος εν Νίζνη της μικράς Ρωσσίας Έλληνος Ζώη Καπλάνη διορισθέντες επίτροποι και εκτελεσταί, ο του Κολλεγίου Ασσέσωρ Μωυσής Δημητρίου Κρης και ο εν Νίζνη Έλλην Θεόδωρος Μετσοβίτης, κατέθεντο εν τω εν Μόσχα εξασφαλιστικώ καλουμένω Θησαυροφυλακείω ή Αποταμιευτηρίω κατά το εν αυτή 8ον άρθρον πεντακισχίλια ρούβλια εις χαρτονομίσματα προς χρήσιν αιώνιον επί τόκω 5% και επί τω όρω, όπως από της 5ης Δεκεμβρίου του 1809 χορηγώνται 350 ρούβλια προς όφελος της εν τω όρει Άθω Ελληνικής Σχολής και βοήθειαν των εν αυτή διδασκόντων και διδασκομένων. Επειδή δε η Σχολή αύτη άχρι της 3ης Νοεμβρίου 1813 δεν είχε λειτουργήση, οι ρηθέντες επίτροποι απεφάνθησαν, όπως προστίθενται οι τόκοι τω κεφαλαίω άχρι του ανοίγματος αυτής.
Και στη σελ. 191:
Τω 1845 Ιουνίου 1η εξεδόθη παρά του εν Μόσχα ταμιευτηρίου έγγραφον καθορίζον το δια την εν αγίω Όρει Αθωνιάδα σχολήν συγκροτηθέν χρηματικόν κεφάλαιον, όπερ, ως ελέχθη, ο αείμνηστος Ζώης Καπλάνης κατέθηκεν εν αυτή τη 21η Ιανουαρίου του 1809 υπέρ αυτής. Το ανωτέρω κεφάλαιον συν τοις επιτοκίοις αυτού προς 4% ανήλθεν από της ρηθείσης καταθέσεως αυτού εις 5818 αργυρών ρουβλίων και 75 καπικίων. Περατωθείσης δε της Σχολής τη 15η Απριλίου του 1844 δια συνεισφοράς και επιστασίας απασών των εν αγίω Όρει ιερών Μονών ήρξατο κατά την ιεράν απόφασιν του διαθέτου χορηγούμενος τη ιερά Κοινότητι ο τόκος αυτών τη 1η Ιουνίου 1845, ήτοι καθ ον χρόνον ήρχισε και η εν Καρυαίς Αθωνιάς Σχολή να λειτουργή.

(Οι φωτογραφίες είναι από την ιστoσελίδα της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας)

1294 - Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού


Κοντά στην Ιερά Μονή Καρακάλλου και ανάμεσα σ' αυτή και το Λαυριώτικο Κελλί του Αγίου Αρτεμίου, βρίσκεται το Καρακαλλινό Ιερό Κελλί του Τιμίου Σταυρού, το οποίο ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα.


Η τοποθεσία στην οποία είναι κτισμένο και απέχει μισή ώρα από τη θάλασσα, είναι ένας λόφος, από τις δύο πλευρές του οποίου, ρέουν χείμαρροι. Πίσω από το Κελλί υψώνεται ένας τεράστιος  λόφος, καλυμμένος από καστανιές, οι οποίες δίνουν μια απερίγραπτη ομορφιά στο τοπίο. Το μέρος που είναι περιφραγμένο έχει τεράστια κυπαρίσσια και από μακριά τραβάει το βλέμμα των περαστικών   με το επιβλητικό του ύφος.


Το Κελλί είχε 4 στρέμματα γης, στην οποία υπήρχαν τσαγκαράδικο, κουρείο, υφαντουργείο, σιδηρουργείο, ξυλουργείο  ακόμα και φωτογραφείο. Στο ναό  υπάρχουν μερικά κομμάτια του Τιμίου Σταυρού του Χριστού, μέχρι και 30 λείψανα και ένα μεγάλο μέρος από την Κάρα  του μεγαλομάρτυρα Παντελεήμονα.


Τον 19ο αιώνα (5 Ιουλίου 1896) το Κελλί πουλήθηκε  με κελλιωτικό έγγραφο ομόλογο, από την κυρίαρχο Μονή, σε ρώσους μοναχούς. Αυτοί αψηφώντας τον Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Όρους και τις αποφάσεις της Ιεράς Κοινότητος, άρχισαν να προσθέτουν καινούργια κτίρια και να δέχονται προς εγκαταβίωση υπερβολικό αριθμό ρώσων μοναχών με προφανή σκοπό να το μετατρέψουν σε Σκήτη.


Ο Γεράσιμος Σμυρνάκης, που έζησε τα γεγονότα, γράφει στο βιβλίο του ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (1903):
« ...Αλλά μετά έτος, τη 27η Σεπτεμβρίου, συνταχθέν έτερον συμφωνητικόν έγγραφον της Μονής καθιστά σιωπηρώς άχρηστον το ρηθέν κελλιωτικόν ομόλογον και αναγνωρίζει δώδεκα μεν πρόσωπα Ρώσσων πατέρων, απεριόριστον δ' αριθμόν Ρώσσων Μοναχών ως εργατών, υποχρεουμένων να πληρώνωσιν 25 οθωμανικάς λίρας ετησίως χάριν των καυσοξύλων και επί ταις χρυσαίς ελπίσιν ανιδρύσεως Σκήτης. Κατά μήνα όμως Ιούνιον του 1898 αποκαλυφθέντα επιδεξίως τα έγγραφα ταύτα υπό του συγγραφέως (σημ. του Σμυρνάκη), διεβιβάσθησαν τω Πατριάρχη Κωνσταντίνω τω Ε΄, όστις συνοδικώς ενετείλατο την ακύρωσιν αυτών ως εκθέσμων και συντεταγμένων εναντίον των καθεστώτων. Τότε δε προσκληθείσα υπό της ιεράς Κοινότητος η ιερά Μονή Καρακάλλου υπεχρεώθη ν' ακυρώση το δεύτερον συμφωνητικόν δια του από 30ης Ιουλίου 1898 εγγράφου αυτής, ωσαύτως δε και η ιερά Κοινότης δικάσασα την υπόθεσιν τη 23η Νοεμβρίου ιδίου έτους ηκύρωσεν αυτό και ανεγνώρισε μόνον το κελλιωτικόν δια τρία μόνον πρόσωπα, ως έθος, προσθέσασα, εν η περιπτώσει ο κελλιώτης δεν θελήση εντός τριμήνου χρονικού διαστήματος επανερχόμενος εις το κελλιωτικόν καθεστώς ν' αποπέμψη τους παρεισάκτους πατέρας, η Μονή υποχρεούται τη συνδρομή των αρχών του Τόπου ν' αποπέμψη αυτούς και ν' αποζημιοί τους εν τω κελλίω Ρώσσους επί τη βάσει εκτιμήσεως πραγματογνωμόνων».
« ...Τη 13η Σεπτεμβρίου 1899 η Μεγάλη Εκκλησία πληροφορηθείσα την παράβασιν των καθεστώτων εν αγίω Όρει δια νέων υπό των Μονών παραχωρήσεων τοις ρωσσικοίς κελλίοις, εκφράζει την λύπην αυτής τη ιερά Κοινότητι και αναγράφει τα διάφορα κελλία, εφ ων εγένοντο παραχωρήσεις προς ανέγερσιν μεγάλων οικοδομών. Ως τοιαύτα δε αναφέρει το εν Κερασιά της μεγίστης Λαύρας ή το του Αγίου Γεωργίου, το του Τιμίου Σταυρού της ΜονήςΚαρακάλλου, το του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Ιβηριτικόν, το του Ευαγγελισμού Χιλιανδαρινόν, το του Μύτακα ήτοι των Εισοδίων της Μονής Σταυρονικήτα κτλ».


Την εποχή αυτή Γέροντας του Ι. Κ. του Τιμίου Σταυρού ήταν ο Ιερομόναχος Παντελεήμων, κατά κόσμον Πέτρος Ιβάνοβιτς, από το Κούρσκ της Ρωσίας.
« ... την 5ην Ιουλίου 1901, ο του κελλίου του Τιμίου Σταυρού Ρώσσος κελλιώτης Παντελεήμων άνευ αδείας της κυριάρχου Μονής Καρακάλλου και εναντίον της προ ετών εκδοθείσης τελεσεδίκου της ιεράς Κοινότητος αποφάσεως όπως απέλθη αποζημιούμενος, ήρξατο νέων οικοδομών και επιδιορθώσεων του κελλίου αυτού, μολονότι σφοδρώς διεμαρτύρετο η κυρίαρχος Μονή. Διό τη 16η Ιουλίου συνεδρίας γενομένης, εν η είχε κληθή και ο Καϊμακάμης, απεφασίσθη, όπως μεταβή επιτροπή εξ αντιπροσώπων και κελλιωτών και εκτιμήση το κελλίον του ανωτέρω Ρώσσου Παντελεήμονος. Αφού δε χορηγηθή αυτώ το αντίτιμον υπό της κυριάρχου Μονής ν' αναχωρήση ως ανυπότακτος και απειθής εις πάσας τας αρχάς του Τόπου. Ατυχώς όμως την επομένην, ενώ τα πάντα ήσαν έτοιμα προς μετάβασιν εις τον προς ον όρον, ο Καϊμακάμης ηρνήσατο να χορηγήση την συνδρομήν αυτού, ως σύνηθες εν τοιαύταις περιστάσεσιν, αποστέλλων τον αστυνόμον ή τον υπαξιωματικόν (τσαούσην), διϊσχυριζόμενος ότι ετηλεγράφησε περί τούτου εις τον νομάρχην Θεσσαλονίκης.
Ούτω λοιπόν ο Ρώσσος κελλιώτης Παντελεήμων κηρύξας ούτως ειπείν την ανεξαρτησίαν αυτού, έσται ο πρόδρομος πολλών μελλόντων κακών εν τω ιερώ ημών Τόπω, παραμένων ακαταδίωκτος άχρι σήμερον (1903)».


« ...Το υπουργείον της δικαιοσύνης και των θρησκευμάτων απέστειλε προς το Πατριαρχείον έγγραφον (τεσκερέν) από 28ης Αυγούστου 1902 (7 Δζεμαζή-ουλ-αχηρέ 1320) σχετικόν προς την υπό της ιεράς Κοινότητος εκδοθείσαν απόφασιν κατά του Ρώσσου Παντελεήμονος περί εξώσεως αυτού εκ του κελλίου του Τιμίου Σταυρού, του υποτελούς τη Μονή Καρακάλλου. Το έγγραφον τούτο ως ενέχον μεγίστην την σπουδαιότητα και καταδεικνύον μετά τινος πόνου, ότι τα πράγματα περιήλθον εις ο δυσάρεστον σημείον νυν ευρίσκονται εν πολλοίς εξ ημών αυτών, καταχωρίζομεν ενταύθα ολόκληρον.
«Η τε ανακοίνωσις της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, εξ ης, επειδή απεφασίσθη υπό της Συνάξεως του αγίου Όρους η παραλαβή εκ του Ρώσσου Παντελεήμονος καλογήρου, του εις την Μονήν του Καρακάλλου εν αγίω Όρει ανήκοντος κελλίου του Σταυρού, πληρωνομένης αυτώ εκ μέρους της Μονής της εν λόγω αξίας του κελλίου και των υπ' αυτού γενομένων οικοδομών, και επειδή ο ρηθείς Μοναχός δεν θέλει να εγκαταλείψη το κελλίον, φαίνεται ότι οι Ρωμαίοι θα εξώσωσιν αυτόν, υπάρχει δε πιθανότης ίνα λάβη χώραν επεισόδιόν τι μεταξύ τούτων δια της αντιστάσεως των εν τω κελλίω ευρισκομένων άνω των 40 Ρώσσων, και το συνεπεία αλληλογραφίας επιδοθέν τακρήριον της υμετέρας Παναγιότητος διεβιβάσθησαν τη Μεγάλη Βεζυρία, ήτις εν τω απαντητικώ υψηλώ αυτής τεσκερέ γράφουσα ότι, καίτοι τυγχάνει πρόδηλον ότι κατ' αρχήν πρέπει ίνα εκτελεσθή η υπό των Πατριαρχείων κεκυρωμένη απόφασις της ιεράς Συνάξεως, καθόσον οι εν αγίω Όρει μεταβαίνοντες ξένοι Μοναχοί δι' εξαιρετικής αδείας εισέρχονται εις την οθωμανικήν υπηκοότητα και καθόσον εισίν υποχρεωμένοι ίνα υπακούωσιν εις τους νόμους και κανονισμούς των Μοναστηρίων, εν τούτοις επειδή κατά την κοινοποίησιν της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, φαίνεται ότι θα προκύψη επιτοπίως δυσάρεστόν τι, παρατηρεί πρώτον ότι έσεται κατάλληλον προς τας περιστάσεις, όπως και η Νομαρχία προσπαθήση ίνα εξομαλίση την υπόθεσιν συμβιβαστικώς δια της συναινέσεως αμφοτέρων των μερών, αναβληθή δε και η εφαρμογή των βιαίων μέτρων μέχρι του αποτελέσματος των προσπαθειών αυτής τούτων, και δεύτερον ότι, πηγή απάντων των κακών τούτων είναι η παροχή εκτάκτων παραχωρήσεων εις τους Ρώσσους Μοναχούς εκ μέρους των Μονών, ένεκα της προς το χρήμα πλεονεξίας αυτών ότι δε τα αποτελέσματα δεν περιορίζονται εις τας Μονάς ταύτας και ότι το άγιον Όρος έλαβεν άλλην τινά χροιάν, ένεκα της παρά τον συνήθη βαθμόν εμφιλοχωρήσεως Μοναχών. Διό διατάσσει, όπως το υμέτερον Πατριαρχείον φροντίση ίνα εξεύρη τα μέσα του να μη επαναληφθώσι τα τοιαύτα. Επειδή δε ακριβώς τούτο απαιτεί και το συμφέρον της ρωμαϊκής Κοινότητος ότι, δέον να ληφθή ριζικόν τι μέτρον, καθόσον είναι το ζήτημα άξιον προσοχής.
Επειδή δε εκοινοποιήθη το πράγμα εις την Νομαρχίαν, παρακαλείται και η υμετέρα Παναγιότης, όπως ενεργήση τα δέοντα και δηλώση μοι το πράγμα. Εφ' ω εγράφη ο παρών φιλικός τεσκερές. Τη 7η Δζεμαζή-ουλ-αχηρέ 1320, τη 28η Αυγούστου 1318-1902. Ο επί της δικαιοσύνης και των θρησκευμάτων υπουργός Αβδουρραχμάν».

Η Α. Θ. Παναγιότης τότε συνοδική διαγνώμη απέστειλε τη 4η Σεπτεμβρίου προς την ιεράν Κοινότητα το κάτωθι επίτομον έγγραφον μετ' αυτογράφου σημειώματος σχετικόν προς το ζήτημα του ανωτέρω κελλίου και τον υπουργικόν τεσκερέν.
«Διαβιβάζοντες εγκλείστως αντίγραφον μεταφράσεως αρτίως ληφθέντος υψηλού υπουργικού τεσκερέ, αναφέροντος εξ αφορμής των εν τω ρωσσικώ Καρακαλλινώ κελλίω του Σταυρού συμβαινόντων τι δέον γενέσθαι ειδικώς τε ως προς την υπόθεσιν ταύτην και γενικώτερον εις πρόληψιν ομοίων εν τω μέλλοντι διαφορών, κρίνομεν επάναγκες συνοδική διαγνώμη, ίνα επιστήσωμεν σπουδαίως την προσοχήν της υμών Οσιότητος εις την μελέτην του περιεχομένου τεσκερέ και άμα προκαλέσωμεν την δέουσαν υμών σκέψιν και γνώμην. Το εφ' ημίν οίκοθεν και εξ αφορμών ουχ άπαξ ήδη εγράψαμεν τη υμών Οσιότητι περί του προκειμένου και τελευταίον δι' επί τούτω επιστολής έσχομεν αφορμήν εις διατύπωσιν των περί κελλιωτικού εν γένει καθεστώτος σκέψεων ημών και της περί ημάς ιεράς Συνόδου. Εφ' ω και απεκδεχόμεθα την προσήκουσαν απάντησιν. Η δε του Θεού χάρις και το άπειρον έλεος είη μεθ' υμών.
1902 Σεπτεμβρίου 4.
Ο Κωνσταντινουπόλεως εν Χριστώ Ευχέτης Ιωακείμ».  


Το 1913 στο Ι. Κελλί του Τιμίου Σταυρού ζούσαν 70 μοναχοί. Μετά το 1917 άρχισε η παρακμή του, όπως συνέβη σε όλα τα σκηνώματα των Ρώσων μοναχών, με αποτέλεσμα να ερημώσει για αρκετές δεκαετίες.

1293 - Η αγιότητα είναι κατορθωτή σήμερα; (Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης)





1o Απόσπασμα από το βιβλίο
του Μωυσέως Μοναχού Αγιορείτου:
«Η ΑΓΙΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΟΡΘΩΤΗ ΣΗΜΕΡΑ;»,
σειρά: «ΑΘΩΝΙΚΑ ΑΝΘΗ» τ. 14,
 εκδ. «ΤΗΝΟΣ», Αθήναι 2010

Όλοι οι άγιοι της Εκκλησίας μας είναι οι «καλώς τον αγώνα τελέσαντες και την πίστιν τηρήσαντες».
Οι άγιοι είναι οι καλλίνικοι αγωνιστές και οι απτόητοι ομολογητές. Αυτοί που τους επισκέφθηκε το Αγιο Πνεύμα και τους χαρίτωσε. Δεν είναι απλά οι καλοί, οι καλωσυνάτοι, οι ευγενείς, οι χαμογελαστοί, οι ηθικοί, αλλά οι εικόνες του Χριστού. Είναι αυτοί που παραμένουν πάντοτε αδιάσπαστα ενωμένοι με τον Χριστό, που τον φανερώνουν στον κόσμο και οδηγούν τον κόσμο στον Χριστό. Οι άγιοι μας διαβεβαιώνουν ότι το ευαγγέλιο είναι εφικτό και πραγματοποιήσιμο σε όλους τους αιώνες και μπορούμε κι εμείς, αν το θελήσουμε και αγωνισθούμε, να ενωθούμε με τον Χριστό. Οι άγιοι δεχόμενοι τον Χριστό στη ζωή τους ανεπιφύλακτα χριστοποιούνται, γίνονται χριστοφόροι, χριστοειδείς. Έτσι αυτόν μαρτυρούν, ομολογούν, κηρύττουν, παρουσιάζουν παντού και πάντοτε. Δεν μπορούν να ζήσουν δίχως τον Χριστό. Γι’ αυτούς είναι το παν.
Συχνά-πυκνά μας δίνονται διάφορες ευκαιρίες να ομολογήσουμε κι εμείς τον Χριστό. Αλλοτε το κάνουμε αμέσως κι ευχάριστα, άλλοτε με δυσκολία και άλλοτε, από φόβο ή ντροπή, καθόλου. Ο αληθινά πιστός ομολογεί πάντοτε τον Χριστό άφοβα, γιατί συνεχώς ζει σε μετάνοια και με ταπείνωση. Αισθάνεται αδύναμος, αλλά εμπιστεύεται πλήρως τον Χριστό κι ενδυναμώνεται πλούσια. Ομολογεί τον Χριστό που ζει μέσα του. Μερικές φορές, δυσκολευόμαστε να ομολογήσουμε τον Χριστό και στα πολύ κοντινά και αγαπητά μας πρόσωπα. Τότε, κατά το Ευαγγέλιο, γίνονται «εχθροί του ανθρώπου οι oικιακοί αυτού». Συμβαίνει οι δικοί μας άνθρωποι να μη μας κατανοούν, αλλά κι εμείς να μη κάνουμε καμία προσπάθεια να τους μιλήσουμε διακριτικά για τον Χριστό. Ή μερικές φορές πάμε στο αντίθετο άκρο. Να τους μιλάμε τόσο πολύ για τον Χριστό, που στο τέλος να τους κουράσουμε, να τους μπουχτίσουμε, να τους καταπιέσουμε, ώστε να μη θέλουν ούτε ν’ ακούσουν για τον Χριστό. Δεν μπορούμε ποτέ να πιέσουμε, να εξουσιάσουμε, ν’ απειλήσουμε κάποιον, ακόμη και τον πιο δικό μας άνθρωπο, ν’ ακολουθήσει τον Χριστό.
Ο Χριστός είναι ελευθερία και αγάπη. Προσκαλεί, δεν απαιτεί κι εκβιάζει. Καλούμεθα να εμπνεύσουμε τους ανθρώπους στην αγάπη προς τον Χριστό. Όταν ο άνθρωπος είναι αυτοφυλακισμένος στα ισχυρά δεσμά του «εγώ», πάσχει από εγωϊσμό, ατομισμό, εγωπάθεια και υπερηφάνεια δυσκολεύεται ν’ αγαπήσει τους άλλους, πολύ περισσότερο τον Θεό. Έτσι αδυνατεί και να τον ομολογήσει έμπροσθεν των ανθρώπων. Όποιος δεν ομολογεί σημαίνει ότι δεν αγαπά. Όποιος δεν αγαπά αυτοκαταδικάζεται σε μια παγερή μοναξιά, που θ’ αρχίσει σε αυτή τη ζωή και θσ συνεχισθεί στην αιώνια. Ο εγωϊστής φίλαυτος την αγάπη του Θεού την αισθάνεται ως φωτιά, δεν την αντέχει, δεν την θέλει, τον ενοχλεί, τον καίει.

2o Απόσπασμα από το βιβλίο:
Σήμερα υπάρχουν χριστιανοί φιλάγιοι, που μελετούν τα συναξάρια των Αγίων, τρέχουν στα πανηγύρια τους, ανάβουν τα καντήλια τους, προσκυνούν τις εικόνες τους, φτιάχνουν προς τιμήν τους ναούς, προσκυνητάρια, εικόνες, καντήλια, άρτους, πρόσφορα, κόλλυβα και λοιπά. Υπάρχουν και μη φιλάγιοι, δεν μιλάμε για τους άθεους, τους ασεβείς, τους άθρησκους, αλλά τους επηρεασμένους από τον ορθολογισμό, από μία διανοητική μοντέρνα θεολογία, που θεωρεί όλα αυτά αρρωστημένη και αθεολόγητη λαϊκή ευσέβεια. Δυστυχώς μεγάλο μέρος του χριστιανικού κόσμου δεν έχει αντιληφθεί πλήρως τη μεγάλη αξία και σημασία των αγίων στη ζωή μας.
Η ευλάβεια, η ευσέβεια και η θέρμη των φιλαγίων πιστών δεν εξέλιπε και στις ημέρες μας. Βλέπεις και χαίρεσαι σπίτια γεμάτα εικόνες, με ακοίμητο καντήλι και άσβεστο κερί και θυμιατήρι, απλές γιαγιάδες να σου μιλούν με δάκρυα για τη θαυμαστή παρουσία των αγίων στην ζωή τους, ελπίζοντας στις πρεσβείες των αγίων και της Θεοτόκου για τη σωτηρία τους και την είσοδό τους στον παράδεισο. Οι φιλάγιοι είναι αυτοί που αναζητούν και σήμερα πραγματικούς αγίους, προς στηριγμό και ωφέλεια. Δεν δημιουργούν και φαντάζονται αγίους, ούτε ακολουθούν θεομπαίκτες ψευτοαγίους, αλλά υποκλίνονται στην πραγματική και γνήσια αγιότητα. Οι φιλάγιοι είναι το πιο εκλεκτό μερίδιο του εκκλησιάσματος των ενοριών. Συνεχίζουν την παράδοση, τιμούν ευλαβικά τις μνήμες των αγίων μας, δεν σκανδαλίζονται εύκολα από τους ψευτοαγίους, δεν επηρεάζονται και κλυδωνίζονται από εκκλησιαστικά σκάνδαλα, πραγματικά ή μη. Όταν βρεθούν σε δύσκολες συνθήκες, όπως ομόδοξοι λαοί γειτονικών ολοκληρωτικών καθεστώτων, υπομένουν γενναία, ελπιδοφόρα και νικηφόρα.
Οι άγιοι παραμένουν πάντοτε ταπεινοί, γιατί έχουν τη βέβαιη πεποίθηση πως ό,τι καλό έχουν είναι δωρημένο άνωθεν, δεν είναι κατάκτηση δική τους. Έτσι δεν μπορούν οι άγιοι να κομπάσουν, να υπερηφανευθούν, να καυχηθούν για τα χαρίσματά τους, αφού είναι χαρισμένα παρά του Πατρός των Φώτων. Οι άγιοί μας, έχοντας πλήρη συνείδηση του χαρίσματός τους, αποδίδουν κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση στον Δωροδότη Θεό. Επαινώντας τους οι άνθρωποι εκείνοι δοξάζουν την πηγή παντός αγαθού τον Πανάγαθο Θεό. Ο Θεός όσο βλέπει να ταπεινώνεται ο άνθρωπος τόσο περισσότερο τον ευλογεί και χαριτώνει, αφού πάντοτε «ταπεινοίς δίδωσι χάριν». Ένας χαρισματούχος που χρησιμοποιεί το χάρισμα προς δική του δόξα και ίδιο όφελος, σίγουρα σύντομα θα το χάσει, και θα εκτεθεί οικτρά στα μάτια των ανθρώπων που ἐκμεταλλεύεται. Από αυτή τη ζωή θα είναι ταραγμένος, συγχυσμένος και ταλαίπωρος και θα τον αναμένει αιώνια κόλαση.
Υπάρχει, αγαπητοί μου, και άφθονη κρυμμένη αγιότητα στους δύσκολους καιρούς μας. Όχι μόνο στη ζωή άσημων, άγνωστων, αφανών μοναχών, στις ερήμους και στα κοινόβια, αλλά και μέσα στον κόσμο. Σύζυγοι που υπομένουν μ’ εγκαρτέρηση άστατους και άσωτους συζύγους, σκληρούς, μέθυσους, ξενύχτηδες, ανεπρόκοπους και αδιάφορους. Που δεν οδηγούνται στο διαζύγιο και υπομένουν και ελπίζουν και προσεύχονται και δεν αφήνουν την καλή αγωγή στα παιδιά τους. Η στάση αυτή της μητέρας διδάσκει τα παιδιά, τους γίνεται άριστο παράδειγμα, παρακίνηση για την αρετή. Αυτό το μάθημα δεν θα το λησμονήσουν ποτέ στη ζωή τους. Η ηρωϊκή αυτή στάση είναι δυνατόν να μεταστρέψει και τον βίαιο σύζυγο και σίγουρα θσ δώσει τον στέφανο της υπομονής, για το πολύχρονο και μερικές φορές ισόβιο αυτό μαρτύριο. Γνωρίσαμε κι εμείς τέτοιες σπάνιες ηρωίδες της πίστεως, που για πολλά χρόνια ζούσαν μυστικά ένα φρικτό μαρτύριο με σιωπή, υπομονή, προσευχή, δάκρυα, ταπείνωση, εμπιστοσύνη κι ελπίδα στον Θεό. Πώς να μη ο Θεός τις χαριτώσει τέτοιες ωραίες ψυχές;
Βλέπετε η αγιότητα έχει πολλές πτυχές. Οι κοσμικοί δεν θα κριθούν γιατί δεν κάνουν πολλή προσευχή, αν και υπάρχουν ορισμένοι που κάνουν περισσότερη και από μοναχούς. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έλεγε: Οι λαϊκοί θα σωθούν δια της ελεημοσύνης. Η ελεημοσύνη φανερώνει ψυχή ταπεινή και που ξέρει ν’ αγαπά. Στην παμπόνηρη και προκλητική εποχή μας όποιος ταπεινώνεται, εγκρατεύεται, καθαρεύει, είναι τίμιος, ειλικρινής, δίκαιος και συνετός θα έχει πολύ μισθό στον ουρανό.

1292 - Ο Γέροντας Θεόκλητος Διονυσιάτης μιλάει για τον Γέροντα Παΐσιο