Πέμπτη, 10 Μαΐου 2012

1239 - Από τη Μονή Αλωπού (11ος αι) στο σημερινό Ι. Κελλί των Αγίων Αποστόλων


Η Ιερά Μονή Άλυπίου ευρίσκετο στα περίχωρα των Καρυών, γειτονικά προς την παλαιάν Ιεράν Μονήν Αναπαυσά. Η αρχική ονομασία της είναι «Μονή του Αλωπού». Το όνομα έλαβε πιθανόν από τον ιδρυτή της ο όποιος θα ονομαζόταν Αλωπός. Τον ενδέκατο αιώνα ανθεί στο Βυζάντιο η οικογένεια Αλωπού. Η Μονή ήτο αφιερωμένη εις τους Αγ. Αποστόλους Πέτρον και Παύλον και αναφέρεται ή με το όνομα τους, ή με το όνομα του Απ. Πέτρου ή με το όνομα των Αγ. Αποστόλων.
Η αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία της Μονής Αλωπού είναι η υπογραφή του Ιερομόναχου της Ιερόθεου σε έγγραφο του 1021. Ωστόσο η ημερομηνία του εγγράφου δεν είναι επιβεβαιωμένη και το όνομα της Μονής αναφέρεται ως Αλυπού. Η επόμενη μαρτυρία είναι του έτους 1048, οπού ο ηγούμενός της Νικηφόρος υπογράφει ως «πρεσβύτερος Μονής του Αγίου Πέτρου του Αλωπού». Το πρώτο καθαυτό έγγραφο της Μονής Αλωπού, που σώζεται μέχρι σήμερα στην Μονή Κουτλουμουσίου, είναι του Ηγουμένου Θεοφάνους του έτους 1257. 
Το έτος 1313 για πρώτη φορά η Μονή φέρεται με το όνομα «Μονή του Αλυπίου». Η αλλαγή έγινε επειδή η Μονή Αλυπίου είχε την αγία Κάρα του Όσιου Αλυπίου του Στυλίτου. Το ίδιο έτος, παρεχωρήθη στην Μονή Αλυπίου από τον Πρώτο του Όρους Θεοφάνη η περιοχή της Καλλιάγρας. Ηγούμενος της Αλυπίου ήτο τότε ό Ιωσήφ. Το έτος 1322 με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου II του Παλαιολόγου επικυρούται η κατοχή των μετοχιών του Στρυμώνος και της Ιερισσού. Την εποχή εκείνη μεταξύ των ευεργετών της Μ. Αλυπίου συγκαταλέγεται η αυτοκράτειρα Ειρήνη, σύζυγος του Ανδρόνικου II.
Το 1325 με έγγραφο του Πρώτου Ισαάκ προσαρτήθηκε το Κελλίον του «ιχθυοφάγου». Το 1350 ο Πρώτος δίδει στην Μονή Αλυπίου το Κελλίον του «Γομάτου». Το 1375 ο Πρώτος του Όρους Γεράσιμος δίδει στην Μονή Αλυπίου το Κελλίον του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου, ονομαζόμενον του «Ιωνά».
Γενικώς τον 14ον αιώνα η Μονή Αλυπίου βρίσκεται σε μεγάλη ακμή και ο ηγούμενός της Θεοδόσιος έγινε Πρώτος του Αγίου Όρους δύο φορές. Στο τυπικό του 1394 η Μονή Αλυπίου κατέχει την εβδόμη (7η) θέση μεταξύ των εικοσιπέντε Μονών, ενώ η Μονή Κουτλουμουσίου ευρίσκεται στην δεκάτη εβδόμη (17η) θέση. 
Τον 15ον αιώνα αρχίζει η παρακμή της Μονής. Τον Μάιο του 1428 ό Πατριάρχης Κων/λεως Ιωσήφ II εξέδωσε σιγγίλιον, με το όποιον ορίζει την ένωση της Μονής Αλυπίου με την Μονή Κουτλουμουσίου. Ο Πατριάρχης Ιωσήφ είχε μονάσει στην Μονή Αλυπίου και εγνώριζε προσωπικώς την ακμή της Μονής, όσον αφορά τον αριθμό των μοναχών και των κτημάτων της. Εις το σιγγίλιόν του όμως διαπιστώνει ότι τους τελευταίους χρόνους η Μονή έφθασε «είς εσχάτην απώλειαν και ερημίαν, ως εις διαρπαγήν και καταπάτημα κείσθαι τοις βουλομένοις..... και τελείως κινδυνεύειν γενέσθαι πεδίον αφανισμού». Επιτρέπει λοιπόν ό Πατριάρχης στους Μονάχους της Μονής Κουτλουμουσίου να μετοικήσουν εις την Μονήν Αλυπίου «και την μεν του Αλυπίου καθολική εν αυτών ποιήσασθαι Μονήν, την δε του Κουτλουμούση μετόχιον» και οι Μοναχοί να ονομάζονται Αλυπιώται, ηγούμενος δε της Μονής να γίνει ο ηγούμενος της μονής Κουτλουμουσίου Καρπός. Έγγραφον του ιδίου Πατριάρχου πέντε χρόνια αργότερα (Μάιος 1433) αναφέρει τον Κάρπον ως ηγούμενον των Μονών Αλυπίου και Κουτλουμουσίου. Φαίνεται λοιπόν ότι πολύ σύντομα (μετά το 1428) τα προβλεπόμενα από το σιγγίλιο του Πατριάρχου Ιωσήφ έπαυσαν να ισχύουν και κυρίαρχος Μονή έγινε ή Κουτλουμουσίου.
Ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Α' σε έγγραφο του 1501 ορίζει επισήμως η Μονή Κουτλουμουσίου να είναι η κυρίαρχος Μονή. Το έγγραφο αυτό σημαίνει την οριστική παύση όσων όριζε το έγγραφο του 1428 και το τέλος της αυτονομίας της Μονής Άλυπίου. Έκτοτε η Μονή Αλυπίου ονομάζεται Κελλίον των Αγίων Αποστόλων.

Σχετικό:

1238 - Μην ακούτε που λένε ότι η χώρα είναι ακυβέρνητη





Μήν ἀκοῦτε πού λένε ὅτι ἡ χῶρα εἶναι ἀκυβέρνητη..... Αὐτή ἡ χῶρα ἔχει μόνιμο κυβερνήτη τήν Ὑπέρμαχο Στρατηγό της...

1237 - Αγιορειτικό ευτράπελο


Και ένα αγιορειτικό ευτράπελο:
Ο φίλος μας παπα-Χ., μάγειρας στην Μονή Ψ. μας έλεγε ότι κάποιοι προσκυνητές έφεραν φρέσκο νωπό γάλα, δυσεύρετο στο Όρος, γιατί δεν έχουμε ζώα.
Είπε λοιπόν ο ηγούμενος να το κάνει κρέμα.
Μόλις τόβρασε και έριξε μέσα το νισεστέ, φούσκωσε απότομα και χύθηκε όλο έξω από την χύτρα! Τί είχε γίνει; έβαλε ... σόδα κατά λάθος!
Ούτε στάλα δεν έμεινε! Γέμισε το μαγειρειό αφρούς! Οπότε έκανε... την κρέμα αλλά όπως συνήθιζαν με γάλα κουτιού.
Μετά την Τράπεζα έβγαιναν οι πατέρες έξω και έλεγαν:
- Βρε παιδί μου! Τί σου είναι το φρέσκο γάλα! Άαααλλη γεύση! Καμία σχέση με του κουτιού!
Τι σου είναι ο λογισμός του ανθρώπου!

1236 - Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας (Γέροντας Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης)


Κα τότε προσευχόμεθα κα δν εσακουόμεθα.
«Ατομεν κα ο λαμβάνομεν».
Γιατί;
Τ σκεφτήκαμε ποτ ατό; «Διότι κακς ατούμεθα». Πρέπει ν βρομε τρόπο ν θεραπεύσουμε τν τάση πο πάρχει μέσα μας ν ασθανόμαστε κα ν σκεπτόμαστε μ κακία γι τν λλο.
Εναι δυνατ ν πε κάποιος, «τσι πο φέρεται τάδε θ τιμωρηθε π’ τν Θεό», κα ν νομίζει τι τ λέει χωρς κακία. Εναι, μως, πολ λεπτ πράγμα ν διακρίνει κανες ν χει δν χει κακία. Δν φαίνεται καθαρά. Εναι πολ μυστικ πράγμα τί κρύβει ψυχή μας κα πς ατ μπορε ν πιδράσει σ πρόσωπα κα πράγματα.
Δν συμβαίνει τ διο, ν πομε μετ φόβου τι λλος δν ζε καλ κα ν προσευχόμαστε ν τν βοηθήσει Θες κα ν το δώσει μετάνοια, δηλαδ οτε λέμε οτε κατ βάθος πιθυμομε ν τν τιμωρήσει Θες γι’ ατ πο κάνει.
Τότε χι μόνο δν κάνουμε στν πλησίον κακό, λλ το κάνουμε κα καλό.
ταν εχεται κανες γι τν πλησίον του, μι καλ δύναμη βγαίνει π’ ατν κα πηγαίνει στν δελφ κα τν θεραπεύει κα τν δυναμώνει κα τν ζωογονε.
Μυστήριο πς φεύγει π μς ατ δύναμη.
μως, πράγματι, ατς πο χει μέσα του τ καλ στέλνει τν καλ ατ δύναμη στος λλους μυστικ κα παλά.
Στέλνει στν πλησίον του φς, πο δημιουργε ναν κύκλο προστασίας γύρω του κα τν προφυλάσσει π’ τ κακό.
ταν χουμε γι τν λλον γαθ διάθεση κα προσευχόμαστε, θεραπεύουμε τν δελφ κα τν βοηθομε ν πάει πρς τν Θεό.
Βίος κα Λόγοι Γέροντος Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτου, σελ. 439-441

1235 - Το ήθος και το ύφος του Αγίου Όρους



1234 - Νέα έκδοση για Ξηροποταμινά ελληνικά χειρόγραφα


 Κέντρο Βυζαντινν ρευνν
το ριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης


Συμπληρωματικς Κατάλογος
λληνικν Χειρογράφων
ερς Μονς Ξηροποτάμου
γίου ρους (426-557)
(280 + 56 πίνακες [φωτογραφίες],
σχμα 24×17)

Συμπληρωματικς Κατάλογος λληνικν Χειρογράφων ερς Μονς Ξηροποτάμου γίου ρους (426-557) κυκλοφορε π τ Κέντρο Βυζαντινν ρευνν το ριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2012, κα φορ σ σα χειρόγραφα τς μονς προέρχονται π νευρέσεις κα νέες προσκτήσεις μετ τν καταλογογράφηση τν ρχν το 20ο α.
Στν παρόντα τόμο περιγράφονται ο ρ. 426-557. πραγματικς μως ριθμς τν περιγραφόμενων χειρογράφων νέρχεται στ 151, φο τρία χειρόγραφα ποτελονται π περισσότερα το νς νεξάρτητα μεταξύ τους λυτ τεύχη σπαράγματα κα κατ τν περιγραφ ξετάζονται τ καθένα χωριστά, ν τ χφ 508α δωρήθηκε στ μον στερα π τν λοκλήρωση το καταλόγου κα τοποθετήθηκε σ ατ τ θέση μ χρονολογικ κριτήρια, νάμεσα σ λλα χειρόγραφα το διου γραφέα.
Λίγα κόμη στοιχεα γι τ χειρόγραφα το τόμου: ς πρς τ περιεχόμενό τους, καλύπτουν λους σχεδν τος τομες: Φιλολογικστορικά, τς γίας Γραφς, γιολογικά, Πατερικά, Μεταβυζαντινς Θεολογίας κα μιλητικς, Λειτουργικς (τ περισσότερα λων), Σύμμεικτα, Νομοκανονικά, ατρικά, ρχειακς λης, Μουσικά. παλαιότητά τους κτείνεται π τν 9ο ως τ μέσα το 20ο α. Στν πλειονότητά τους πρόκειται γι χειρόγραφα στερα π τ 1500, κα διαίτερα π τ 1700 κ.. Στ μεταγενέστερα χειρόγραφα συχν συναντ κανες «κείμενα πρωτότυπα κα στν πλειοψηφία τους νέκδοτα, γραμμένα στν πλούσια “δημώδη” τς ποχς, μάρτυρες τς ντυπωσιακς νθησης τν γραμμάτων κα τς παιδείας κατ τν ποχ τς Τουρκοκρατίας», παρατηρε Λίνος Πολίτης.
περιγραφ γινε π τν Παναγιώτη Σωτηρούδη, καθηγητ τς λληνικς παλαιογραφίας κα κωδικολογίας το ριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κα τν μοναχ Ζαχαρία Ξηροποταμηνό. κτύπωση π τς γραφικς τέχνες – κδόσεις «Μυγδονία».