Κυριακή, 19 Αυγούστου 2012

1748 - Αγιορειτικές οσιακές μορφές στη Θράκη του 14ου αι. (Η΄ μέρος)


το μοναχο Παταπίου Καυσοκαλυβίτου (*)
Τήν δια ποχή ωάννης Καντακουζηνός ναγορεύεται ατοκράτορας στό Διδυμότειχο. λλά ργότερα κι ν Καντακουζηνός εχε λογισμό νά μεταβε στήν ράκλεια καί νά καρε μοναχός πό τόν γιο Φιλόθεο, συνέβη τελικά κάτι τελείως διαφορετικό: ατοκράτορας κάλεσε τόν γιο Φιλόθεο ς πατριάρχη στήν Κωνσταντινούπολη. Στή θέση ατή μως γιος Φιλόθεος παρέμεινε μόνο γιά λίγο, φο κολουθντας τίς πολιτειακές λλαγές πομακρύνθηκε πό τό θρόνο του καί πέστρεψε στήν γαπημένη του θωνική συχία. ργότερα μως μέ τή συναίνεση το πατριάρχη Καλλίστου Α΄ νέκτησε καί πάλι τή μητροπολιτική το δρα στήν ράκλεια. Μετά τό θάνατο το πατριάρχη Καλλίστου γιος Φιλόθεος πανέρχεται τό 1364 στόν πατριαρχικό θρόνο. Κατά τήν δεύτερη πατριαρχεία του γιος Φιλόθεος συνδύασε τήν ποιμαντική μέριμνα καί διακονία πρός τό λαό μέ τήν συχαστική μοναχική ζωή, τήν ταπείνωση μέ τίς ψηλές θεολογικές του γνώσεις καί τήν ρητορική δεινότητα. Συνέγραψε πλθος θεολογικν, ντιρρητικν, πολογητικν καί γιολογικν ργων. κοιμήθη τό 1379. μνήμη του ορτάζεται στίς 11 κτωβρίου.  
   νάμεσα στά ξιολογότερα γιολογικά ργα το γίου Φιλοθέου Κοκκίνου εναι καί Βίος το γιορείτου σίου Σάββα το Νέου το διά Χριστόν σαλο. σιος Σάββας γεννήθηκε περί τό 1283 στή Θεσσαλονίκη. Σέ λικία δεκαοκτώ τν ναχωρε γιά τό γιον ρος, που ποτάχθηκε σέ ναν αστηρό γέροντα  πού ζοσε σέ να βατοπαιδινό Κελλί τν Καρυν. κε κάρη μοναχός καί μετονομάσθηκε Σάββας. ξ ατίας τν πιδρομν τν βάρβαρων Καταλανν ναχώρησε περί τό 1306-1308, πως καί λλοι γιορετες πό τόν θω. Μετά πό περιπλάνηση στήν Κύπρο, τούς γίους Τόπους, τήν Κρήτη, τήν πειρωτική λλάδα καί τή Μακεδονία, φθάνει στή Θράκη, που καί σκήθηκε σέ σπήλαιο στήν περιοχή τς ρακλείας.
Ὁ ἅγιος Σάββας ὁ Βατοπαιδινός.
Μικρογραφία στόν κώδ. Καυσοκαλυβίων 154, σ. 816,
πού παραδίδει παράφραση τοῦ Βίου του ἀπό τόν μοναχό Ἰάκωβο Νεασκητιώτη.
 
 Στόν κώδ. Καυσοκαλυβίων 154, σ. 871-873 που νέκδοτη παράφραση το πό το γίου Φιλοθέου Κοκκίνου Βίου το σίου Σάββα Βατοπαιδινο, πού συνέταξε τό 1858 λόγιος μοναχός άκωβος Νεασκητιώτης, διαβάζουμε  τι μετά τήν παλλαγή το τόπου πό τήν Καταλανική ταιρεία, σιος Σάββας «(σ. 871)... μετέβη ες Θράκην τε νδρόνικος Παλαιολόγος βασιλεύς νεκαίνισεν // (σ. 872) κ νέου πό τήν ρήμωσιν καί καταστροφήν ατς, πο ο μιαροί Λατίνοι μετά τν βαρβάρων γαρηνν κατηδάφησαν ς προείπομεν· ες τήν ποίαν μετέπειτα ρχιεράτευσεν ερός Φιλόθεος, συγγραφεύς το παρόντος βίου. Καί περιελθών ατήν σιος διεσκεμμένως, διότι ερίσκοντο ες ατήν θόλοι πολλοί καί καμάρες πό τά παλαιά λείψανα τν παλαιν οκοδομν, καί τόποι πιτήδειοι διά συχίαν. θεν κλεξάμενος να σπήλαιον κρημνδες καί δύσβατον πρός τήν νοτίαν θάλασσαν, ες τό ποον καί λλοι σκηταί σύχασαν πρότερον, κλείσθη ες ατό μέ τήν ατήν σιωπήν καί σχμα. Ες ατό τό σπήλαιον καί κάποιος ελαβής εχε κτίσει κκλησίαν, καί σώζετο δεσποτικός χαρακτήρ στορημένος ες τήν δεξιάν καμάραν· τό ποο δεσποτικόν κτύπωμα περιελάμπετο οχί πό ζωγραφικήν τέχνην, λλ’ πό θείαν χάριν τόσον, πο βλέπων ατό δέν χορταίν τίς ρν καί παρέχει δαψιλς χαρίσματα αμάτων τος μετά πίστεως προοιοσιν.
  κε λοιπόν συχάσας σιος, γνωστος καί ξένος, μεινεν ες πολύν καιρόν. λλ’ πειδή καί τόν μαθον καί κε καί ρχοντο τινές πό τήν ράκλειαν, καί μάλιστα ερες καί κληρικοί καί τόν ερισκον, αδεσθέντες τήν θαυμαστήν σιωπήν καί τό γγελικόν τς σκήσεως, το φερνον τροφάς καί πρόσπιπτον ες τούς πόδας του, ζητοντες λόγον φελείας. κενος δέ ποφεύγων τήν νθρώπινον δόξαν προσποιετο τήν προτέραν μωρίαν του. Πλήν, μή δυνάμενος νά τούς πείσ, λλά μλλον θαυμάζοντες τό ψος τς ταπεινοφροσύνης του, διά τήν ποίαν καί τόν μωρόν πεκρίνετο, νεχώρησεν κεθεν καί λθεν ες τήν Κωνσταντινούπολιν».
Aπό την Κωνσταντινούπολη, ο όσιος Σάββας επιστρέφει στο Άγιον Όρος και κοινοβιάζει στη μονή Βατοπαιδίου. Εκεί συνδέεται με τον άγιο Φιλόθεο Κόκκινο, τον μαθητή και μετέπειτα βιογράφο του. Τον Μάρτιο του 1341 λαμβάνει μέρος σε αποστολή Αγιορειτών στην Κωνσταντινούπολη, σε μια προσπάθειά τους να τεθεί τέλος στον εμφύλιο σπαραγμό εξ αιτίας της διαμάχης του Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου με τον Ιωάννη ΣΤ΄ Κατακουζηνό. Έχοντας προβλέψει την αποτυχία της αποστολής αυτής, και αποφεύγοντας αργότερα την ανάρρησή του στον πατριαρχικό θρόνο, παρ’ όλες τις πιέσεις του αυτοκράτορα και των αρχιερέων, ο όσιος Σάββας παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη περνώντας τα τελευταία του χρόνια έγκλειστος, σε ένα κελλί της μονής της Χώρας, όπου και εκοιμήθη οσιακά περί το 1349-1350.
συνέχεια τς μφίδρομης σχέσης καί τν πνευματικν δεσμν τς Θράκης μέ τό γιον ρος, μέσω σιακν μορφν, εναι πολύ μακρά, τόσο μέχρι τά μέσα το πόμενου λλά καί τελευταίου αώνα το δύοντος βυζαντινο λληνισμο, σο καί κατά τή ζοφερή περίοδο πού κολούθησε τήν πτώση τς μεγάλης θρακικς πόλης, τς Κωνσταντινούπολης. πό τή Θράκη καταγόμενοι στή Θράκη θλήσαντες γιορετες νεομάρτυρες το Γένους μας, πως ο γιοι άκωβος βηροσκητιώτης καί ο μαθητές του άκωβος καί Διονύσιος († 1519), Λουκάς († 1802), γνάτιος († 1814), Χριστοφόρος († 1818), γαθάγγελος († 1819), Τιμόθεος († 1820) καί ερομάρτυς Κωνστάντιος Λαυριώτης († 1820), μελλαν νά συνεχίσουν νά ναζωογονον μέ δεσμούς αματος καί πνεύματος τίς δύο θεόσωστες περιοχές, πρός δόξαν Θεο


(*) λόκληρη μελέτη το μοναχο Παταπίου Καυσοκαλυβίτου:  «γιορειτικές σιακές μορφές στή Θράκη το 14ου α.», δημοσιεύθηκε στά Πρακτικά το 4ου Διεθνος Συμποσίου Θρακικν Σπουδν: Βυζαντινή Θράκη. Μαρτυρίες καί Κατάλοιπα. Κομοτηνή, 18-22 πριλίου 2007, στό: Byzantinsche Farschulngen 300 XXX (2011), σσ. 277-326, πίνακες 801-807.



 Προηγούμενα:
  851 - Αγιορειτικές οσιακές μορφές στη Θράκη του 14ου αι. (Α΄ μέρος)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου