Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

12247 - Άγιον Όρος και τέχνη: Μια αμφίδρομη σχέση

Μέσα στην περίοδο τῶν περίπου χιλίων τριακοσίων ἐτῶν ὅπου ἔχουμε ἱστορικές μαρτυρίες γιά τήν ὕπαρξη μοναστικῆς ζωῆς στό Ἅγιον Ὄρος, ἡ τέχνη καί τά γράμματα, ὅπως ἀκριβῶς καλλιεργήθηκαν στο Ἅγιον Ὄρος, εἶναι ἕνα ἀνοικτό μήνυμα γιά ὅλον τόν κόσμο. Εἶναι ἕνα πολύ δυναμικό στοιχεῖο τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας ἡ τέχνη καί, γενικά, ἡ πολιτιστική προσφορά τοῦ Ἁγίου Ὄρους· ἕνα πολύ δυναμικό στοιχεῖο στόν διάλογο τῆς μοναχικῆς ζωῆς μέ τόν κόσμο.
Τό γιον ρος ποτελε να ποκορύφωμα, θά λέγαμε, νός ρθόδοξου
πνευματικο πολιτισμο πού νθησε καί συνεχίζει νά νθε πάνω πό δώδεκα αἰῶνες και χει δώσει θαυμαστά δείγματα σε λους τούς τομες τν δημιουργημάτων το νθρώπινου πνεύματος. Στάθηκε ς τόπος πρόσφορος χι μόνο γιά τή μοναχική ποταγή μν τν μοναχν καί γιά τήν σκηση, λλά καί σάν μία στία πολιτισμο, γραμμάτων λλά και καλλιτεχνικν πιτευγμάτων. λα ατά χουν ποθησαυριστε, λλά καί διαφυλαχθε ς κόρη φθαλμο μέ ζλο καί περισσή φροντίδα, πολλές μάλιστα φορές μέ μία παραδειγματική αταπάρνηση τν γιορειτν μοναχν μέσα στούς αἰῶνες. Καί σάν μία κληρονομιά το παρελθόντος μας, χι μόνο τς πατρίδας μας λλά καί λόκληρου το κόσμου. Ατό εκολα μπορε νά τό διαπιστώσει κανείς, διαίτερα σοι πό τούς ναγνστες χουν τήν εκαιρία να λθουν ς προσκυνητές στό γιον ρος. Δέν τά βλέπουν, μάλιστα, τά παραπάνω ο πατέρες ς μουσειακά κθεσιακά ντικείμενα τέχνης, λλά ς μία συνέχεια ζως.
Μάλιστα, στήν κτινοβολία ατή τς τέχνης, πως χει καλλιεργηθε νά τούς αἰῶνες στό γιον ρος, συνέβαλε πολύ και λειτουργική ζωή, καθώς στό Περιβόλι τς Παναγίας τέχνη χει συνδεθε μεσα μέ τή λειτουργική ζωή τν μοναχν τόσο μέσα στό διακόνημά μας, γιά σους πατέρες καλλιεργον τίς τέχνες, πως γράφων, πού εναι γιογράφος, σο καί μέσα πό τίς κολουθίες, πό την κοινή προσευχή πού γίνεται στόν ναό. τέχνη εναι μέρος τς ζως μας. Εναι μέρος τς λειτουργικς ζως μας. Εναι γνωστό τι τό γιον ρος φιλοξενε σήμερα τή μεγαλύτερη συγκέντρωση χριστιανικς τέχνης στόν κόσμο.
Εδικότερα, σον φορ τή ζωγραφική τέχνη, εναι μεγαλύτερη παγκοσμίως, χωρίς δόση περβολς. Παντο στον θωνα συναντομε τά ντικείμενα τς γιορειτικς τέχνης καί το πολιτισμο, κυρίως -πως εναι φυσικό- στά μεγάλα μοναστήρια, πού εναι περιτειχισμένα καί ς κ τούτου κατόρθωσαν και διαφύλαξαν ποτελεσματικότερα την πολιτιστική κληρονομιά τους. Μάλιστα, σα ργα τέχνης σώζονται σήμερα στό γιον ρος δέν ποτελον καί τό σύνολο τς καλλιτεχνικς δημιουργίας πού συνδέεται μέ το γιον ρος, καθώς εναι γνωστό τι μεγάλο μέρος τν συλλογν χει κλαπε χει ποστε νεπανόρθωτες ζημιές στό πέρασμα τν αώνων.
Στήν γιορειτική τέχνη, ετε εναι μνημειακή ετε κειμηλιακή, περιλαμβάνονται ρχιτεκτονικά σύνολα, ργα γλυπτικς, ξυλογλυπτικς, χαλκοτεχνίας, χρυσοκεντητικς, τοιχογραφίες (μιλμε, με κίνδυνο νά φανομε περβολικοί, τι πάρχουν στο γιον ρος χιλιόμετρα τοιχογραφημένων πιφανειν στούς ναούς καί στα παρεκκλήσιά του). πίσης, ο φορητές εκόνες, διακόσμηση τν χειρογράφων, μεταλλοτεχνία, βιβλιοτεχνία. λα ατά, ς σύνολο λλά και πί μέρους, χουν πηρεάσει τήν καλλιτεχνική δημιουργία σέ λόκληρο τον κόσμο.
λες ατές ο εκαστικές καλλιτεχνικές κφράσεις, πως εναι γιογραφία, ξυλογλυπτική, ργυροχρυσοχοΐα, ντιγραφή κωδίκων καί τόσες λλες μορφές τέχνης, ργάσθηκαν πάρα πολύ -συνεργάσθηκαν, θά λέγαμε, καλύτερα- γιά νά δώσουν ατό τό θαμα το γίου ρους.
Συνεργάσθηκαν γιά να ποκτήσει ερός ατός τόπος ατή τή μοναδικότητα ντός το χριστιανικο κόσμου. Μία μοναδικότητα ποία μως προσείλκυσε νθρώπους π' λους τους ρθόδοξους λαούς, φο βλέπουμε στόν θωνα μοναχούς π' λες τίς ρθόδοξες χρες, εδικότερα τν Βαλκανίων, νά σκονται πό τά πρτα χρόνια τς παρουσίας το μοναχισμο στήν περιοχή.
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ορθόδοξη Αλήθεια στις 29 Μαίου 2019

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου