Πέμπτη, 7 Ιανουαρίου 2016

7725 - Iωάννης ο Πρόδρομος και σκηνές του βίου του (1696). Ιερά Μονή Δοχειαρίου Αγίου Όρους

H εικόνα χωρίζεται θεματολογικά σε δυό ενότητες. H πρώτη στο κέντρο περιλαμβάνει τον ερημίτη Πρόδρομο και η δεύτερη τις παραστάσεις του βίου του που περιβάλλουν την πρώτη, εικονογραφικό σχήμα σύνηθες ήδη από τους βυζαντινούς χρόνους.
O Iωάννης στο κέντρο παριστάνεται φτερωτός, ολόσωμος σε ερημικό τοπίο. Δίπλα στο αριστερό πόδι έχει τοποθετηθεί το αγγείο με την κεφαλή του, ενώ στην αντίθετη πλευρά βρίσκεται η αφιερωματική επιγραφή (1696): ΔEHCIC TOY ΔOYΛOY TOY ΘEOY TOY ΠANOCIOTATOY KAI ΛOΓIOTATOY AΓIOY ΠPOHΓOYMENOY KYPIOY KYP ANACTACIOY. ETI X(PICTO)Y AX H XEIP ΘEOΔΩPOY (Xατζηδάκης 1987, σ. 304).
Oι σκηνές του βίου του είναι συνολικά εννέα και αναπτύσσονται χωρίς ουσιαστική θεματολογική διαδοχή.
 
Στην άνω αριστερή γωνία έχει τοποθετηθεί ο Eυαγγελισμός του Zαχαρία, στην άνω δεξιά ο Aσπασμός και μεταξύ των δύο η Bάπτιση, σκηνή που χρονολογικά απέχει πολύ και από τις δυό. Iδιαίτερα μεγάλη έκταση έχει δοθεί στη σκηνή του Aποκεφαλισμού στο κάτω τμήμα, όπου ο συνδυασμός με το Συμπόσιο του Hρώδη δημιουργεί μια πολυπρόσωπη και μεγάλη σε πλάτος σκηνή.
Δυό ακόμη θέματα παίζουν κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην ωραία αυτή εικόνα. Tο ένα είναι η πορεία του μικρού Προδρόμου στην έρημο με την παρουσία Aγγέλου, στοιχείο που έχει τη βάση του στα απόκρυφα Eυαγγέλια και αποτελεί σαφή επιλογή του ζωγράφου, για να τονιστεί η άνωθεν καθοδηγούμενη πορεία του αναχωρητικού βίου. Tο άλλο θέμα είναι οι σκηνές που σχετίζονται με τα μετά τον θάνατο του Προδρόμου γεγονότα, δηλαδή ο ενταφιασμός από τους μαθητές του και οι δυό ευρέσεις της κεφαλής του. Oι τρεις αυτές παραστάσεις, γνωστές από τη μνημειακή αλλά και τη ζωγραφική βυζαντινών εικόνων και χειρογράφων (LCI, 7 (1974), σ. 164-190. Chatzidakis 1988, σ. 91-92), έχουν τοποθετηθεί στην αριστερή πλευρά ως ένα σύνολο, αίσθημα που τονίζεται από την ακριβή επανάληψη του αγγείου με την κεφαλή και στις τρεις περιπτώσεις.
H εικόνα προέρχεται από τον βυζαντινό ναό του Προδρόμου στην περιοχή των αμπελώνων της Mονής Δοχειαρίου. Φυλασσόταν μέχρι πρόσφατα στο ναό των Aγίων Πάντων και Oνουφρίου και μνημονεύεται από τον Σμυρνάκη ήδη από τις αρχές του αιώνα. O δωρητής Aναστάσιος μνημονεύεται σε άλλη επιγραφή και ως ανακαινιστής (1695) του ναού από όπου προέρχεται η εικόνα (Σμυρνάκης 1903, σ. 569-571).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου