1708 - Το Δοχειαρίτικο (;) Κελλί του Καλλιγράφου

Ο Γεράσιμος Σμυρνάκης, στο βιβλίο του ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (1902), γράφει:

Εξ εγγράφου του 1350, Ιουλίου 1^η, Ινδικτιώνος Γ΄, το κελλίον του Καλλιγράφου, ούτινος ήδη ερείπια σώζονται κατά τον καλούμενον ρύακα του Καλλιγράφου παρά την δεξιάν όχθην αυτού και εν αποστάσει 45΄ από της του Δοχειαρίου, ανήκε τη Μεγάλη Μέση και είχεν εκχωρηθή τη του Κωνσταμονίτου Μονή. Ένεκα όμως διαρπαγής και οικειοποιήσεως της περιοχής αυτού υπό των Δοχειαριτών, μετέβησαν επί τόπου ό τε Πρώτος μετά των Γερόντων και των Καθηγουμένων της Μονής Καρακάλλου Υακίνθου Ιερομονάχου, της του Αλυπίου Ιερομονάχου κυρ Θεοδοσίου, της του Κουτλουμουσίου Θεοστηρίκτου, της του Ραβδά τιμιωτάτου Ιερομονάχου και Πνευματικού Μελετίου, του εκ των Βατοπεδηνών Γερόντων τιμιωτάτου Ιερομονάχου κυρ Ιεροθέου του Ξύστρη, έτι δε και από των Μονών του Ξενοφώντος, Ξηροποτάμου και άλλων, οίτινες πάντες απεφάνθησαν υπέρ των δικαίων του ειρημένου κελλίου, όπερ απεδόθη αυτοίς. Αλλά μετά ταύτα φαίνεται ότι ηγοράσθη υπό των Δοχειαριτών εν παρακμή ούσης της Μονής Κωνσταμονίτου ή άλλως πως περιήλθεν υπό την κατοχήν αυτών, ούτω δε διηωνίσθησαν αι κατά καιρούς διενέξεις αμφοτέρων των ιερών Μονών.

1239 - Από τη Μονή Αλωπού (11ος αι) στο σημερινό Ι. Κελλί των Αγίων Αποστόλων

Η Ιερά Μονή Άλυπίου ευρίσκετο στα περίχωρα των Καρυών, γειτονικά προς την παλαιάν Ιεράν Μονήν Αναπαυσά. Η αρχική ονομασία της είναι «Μονή του Αλωπού». Το όνομα έλαβε πιθανόν από τον ιδρυτή της ο όποιος θα ονομαζόταν Αλωπός. Τον ενδέκατο αιώνα ανθεί στο Βυζάντιο η οικογένεια Αλωπού. Η Μονή ήτο αφιερωμένη εις τους Αγ. Αποστόλους Πέτρον και Παύλον και αναφέρεται ή με το όνομα τους, ή με το όνομα του Απ. Πέτρου ή με το όνομα των Αγ. Αποστόλων.

Η αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία της Μονής Αλωπού είναι η υπογραφή του Ιερομόναχου της Ιερόθεου σε έγγραφο του 1021. Ωστόσο η ημερομηνία του εγγράφου δεν είναι επιβεβαιωμένη και το όνομα της Μονής αναφέρεται ως Αλυπού. Η επόμενη μαρτυρία είναι του έτους 1048, οπού ο ηγούμενός της Νικηφόρος υπογράφει ως «πρεσβύτερος Μονής του Αγίου Πέτρου του Αλωπού». Το πρώτο καθαυτό έγγραφο της Μονής Αλωπού, που σώζεται μέχρι σήμερα στην Μονή Κουτλουμουσίου, είναι του Ηγουμένου Θεοφάνους του έτους 1257. 

Το έτος 1313 για πρώτη φορά η Μονή φέρεται με το όνομα «Μονή του Αλυπίου». Η αλλαγή έγινε επειδή η Μονή Αλυπίου είχε την αγία Κάρα του Όσιου Αλυπίου του Στυλίτου. Το ίδιο έτος, παρεχωρήθη στην Μονή Αλυπίου από τον Πρώτο του Όρους Θεοφάνη η περιοχή της Καλλιάγρας. Ηγούμενος της Αλυπίου ήτο τότε ό Ιωσήφ. Το έτος 1322 με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου II του Παλαιολόγου επικυρούται η κατοχή των μετοχιών του Στρυμώνος και της Ιερισσού. Την εποχή εκείνη μεταξύ των ευεργετών της Μ. Αλυπίου συγκαταλέγεται η αυτοκράτειρα Ειρήνη, σύζυγος του Ανδρόνικου II.

Το 1325 με έγγραφο του Πρώτου Ισαάκ προσαρτήθηκε το Κελλίον του «ιχθυοφάγου». Το 1350 ο Πρώτος δίδει στην Μονή Αλυπίου το Κελλίον του «Γομάτου». Το 1375 ο Πρώτος του Όρους Γεράσιμος δίδει στην Μονή Αλυπίου το Κελλίον του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου, ονομαζόμενον του «Ιωνά».

Γενικώς τον 14ον αιώνα η Μονή Αλυπίου βρίσκεται σε μεγάλη ακμή και ο ηγούμενός της Θεοδόσιος έγινε Πρώτος του Αγίου Όρους δύο φορές. Στο τυπικό του 1394 η Μονή Αλυπίου κατέχει την εβδόμη (7η) θέση μεταξύ των εικοσιπέντε Μονών, ενώ η Μονή Κουτλουμουσίου ευρίσκεται στην δεκάτη εβδόμη (17η) θέση. 

Τον 15ον αιώνα αρχίζει η παρακμή της Μονής. Τον Μάιο του 1428 ό Πατριάρχης Κων/λεως Ιωσήφ II εξέδωσε σιγγίλιον, με το όποιον ορίζει την ένωση της Μονής Αλυπίου με την Μονή Κουτλουμουσίου. Ο Πατριάρχης Ιωσήφ είχε μονάσει στην Μονή Αλυπίου και εγνώριζε προσωπικώς την ακμή της Μονής, όσον αφορά τον αριθμό των μοναχών και των κτημάτων της. Εις το σιγγίλιόν του όμως διαπιστώνει ότι τους τελευταίους χρόνους η Μονή έφθασε «είς εσχάτην απώλειαν και ερημίαν, ως εις διαρπαγήν και καταπάτημα κείσθαι τοις βουλομένοις..... και τελείως κινδυνεύειν γενέσθαι πεδίον αφανισμού». Επιτρέπει λοιπόν ό Πατριάρχης στους Μονάχους της Μονής Κουτλουμουσίου να μετοικήσουν εις την Μονήν Αλυπίου «και την μεν του Αλυπίου καθολική εν αυτών ποιήσασθαι Μονήν, την δε του Κουτλουμούση μετόχιον» και οι Μοναχοί να ονομάζονται Αλυπιώται, ηγούμενος δε της Μονής να γίνει ο ηγούμενος της μονής Κουτλουμουσίου Καρπός. Έγγραφον του ιδίου Πατριάρχου πέντε χρόνια αργότερα (Μάιος 1433) αναφέρει τον Κάρπον ως ηγούμενον των Μονών Αλυπίου και Κουτλουμουσίου. Φαίνεται λοιπόν ότι πολύ σύντομα (μετά το 1428) τα προβλεπόμενα από το σιγγίλιο του Πατριάρχου Ιωσήφ έπαυσαν να ισχύουν και κυρίαρχος Μονή έγινε ή Κουτλουμουσίου.

Ο Πατριάρχης Ιωακείμ ο Α' σε έγγραφο του 1501 ορίζει επισήμως η Μονή Κουτλουμουσίου να είναι η κυρίαρχος Μονή. Το έγγραφο αυτό σημαίνει την οριστική παύση όσων όριζε το έγγραφο του 1428 και το τέλος της αυτονομίας της Μονής Άλυπίου. Έκτοτε η Μονή Αλυπίου ονομάζεται Κελλίον των Αγίων Αποστόλων.

Σχετικό:

http://kelialypiou.gr/www

1120 - Δευτέρα του Πάσχα, η Γιορτή των Κελλιωτών

Η μεγάλη λιτανεία

.......[...] Δεν είναι μόνο η καλή προαίρεσις του Τυπικάρη να επιτρέψη αρκετές ώρες για ύπνο και ξεκούρασι, αλλά και η μέριμνά του να προλάβουν να έρθουν κι απ' τα μακρύτερα των Καρυών και του Όρους μέρη οι πατέρες για τη θεία λειτουργία της Δευτέρας της Διακαινισίμου και να λάβουν μέρος στη λιτάνευσι της θαυματουργου εικόνος του Άξιον Εστί. Γι αυτό αργά, στις 6 το πρωί δηλαδή θα σημάνουν οι καμπάνες και θα βάλη ευλογητό ο εφημέριος για τον αναστάσιμο όρθρο.

Και πάλι στο προσκήνιο και στις πρωτοβουλίες οι κελλιώτες θα έχουν τον πρώτο λόγο, γιατί ολότελα δική τους θεωρούν την Θαυματουργό Εικόνα, γιατί σε κελλί έγινε το ψάλσιμο του ύμνου απ' τον Αρχάγγελο και από 'κει την μετέφεραν οι πατέρες τον ενδέκατο αιώνα στο Πρωτάτο, το κέντρο των δικαιοδοσιών και της πνευματικής αίγλης του Πρώτου, για μεγαλύτερή της τιμή και για να την προσδιορίσουν ως την πολιούχο και προστάτιδα ολοκλήρου του Αγίου Όρους.

Είναι μεγάλη η εγκαύχησις της τάξεως των κελλιωτών, γιατί εκλαμβάνουν τους εαυτούς των ως εξόχως ευνοημένους απ' την Παναγία. Κυρίως κατά την σημερινή ευκαιρία και πολύωρη λιτανεία συνεχώς θα τονίζουν και θα επαναλαμβάνουν ότι δική τους είναι η Εικόνα και ότι «δεν Την έφεραν οι Μοναστηριακοί από κανένα Μοναστήρι τους ...».

Καλή και παλαιοτάτη η παράδοσις και σεβαστή η τάξις και, επί τέλους, μια φορά το χρόνο καθιερώθηκε και τους αναγνωρίσθηκε η αποκλειστικότης και η ιδιαιτερότης της τιμής. Γιατί θέλουν να τους χαλάνε την καρδιά και τον λογισμό μερικοί ιερομόναχοι Αντιπρόσωποι Μονών τα τελευταία χρόνια διεκδικώντας συμμετοχή και παραμερίζοντάς τους κυριαρχικώ-Μοναστηριακώ δικαιώματι;

Όταν η θεία λειτουργία τελειώσει, συλλειτουργούντων όπως είπαμε μόνο των κελλιωτών, αρχίζουν οι ετοιμασίες και οι διαδικασίες της μεγάλης λιτανείας.

Κάθε μας κίνησις και κάθε στάσις απ' εδώ και πέρα, και το τι θα λέμε ή θα ψάλλωμε εκάστοτε, θα είναι έγκαιρος μέριμνα του Τυπικάρη του Πρωτάτου ο οποίος τα θυμάται λόγω πείρας όλα «απ' έξω». Καλού κακού όμως έχει υπό μάλης και το Τυπικό στο οποίο τα πάντα είναι καταγεγραμμένα λεπτομερέστατα.

Πρόκειται για την εν χρήσει δερματόδετη χειρόγραφη φυλλάδα, που φέρει χρονολογία 1913 και την αρακτηριστική ένδειξη στη προμετωπίδα: «... Εκαλλιγραφήθη παρά του Ιακώβου Ιερομονάχου, Χίου, δι' επιμελείας και δαπάνης της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους».[...]

[...] Αφού η λιτανεία είναι καθωρισμένη να τελήται από τότε που η θαυματουργή εικόνα μετεφέρθη και ενεθρονίσθη στον ιερό ναό του Πρωτάτου, δηλαδή τον Ι΄ αιώνα, η δε συνήθεια να υπάρχουν τυπικά στα Μοναστήρια επικρατεί αφ' ης ιστορείται αυτή αύτη η υπόστασίς των, αντιλαμβάνεται κανείς ότι και τα έτη του Τυπικού της Λιτανείας είναι της τάξεως ... χιλιετηρίδος. Τις οίδε λοιπόν ποσοστό αντίγραφο-χειρόγραφο είναι αυτό που θα κρατάη συνεχώς σήμερα στα χέρια του ο Τυπικάρης! ...

Απ' τις φωτοτυπίες αυτές του Τυπικού, παρακινηθήκαμε να παραδώσουμε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα μόνο τον διηγηματικό και εγκωμιαστικό λόγο, για να γνωσθή ευρυτέρως η ωραιότης του και το υπέροχο σε απλότητα ύφος του και η εντυπωσιακή ευλάβεια του ανωνύμου συντάκτου του προς την Παρθένο Μαρία, με την προδοκία φυσικά να ωφεληθή η ψυχή του αναγνώστου, που δεν έτυχε ή δεν της είναι δυνατόν να παρακολουθήση την πασχαλινή μας αυτή λιτανεία και να τον ακούση επιτοπίως.

κλικ στις φωτογραφίες για μεγέθυνση

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

.......[...] Φανοί, εισοδικά, θυμιατά, λάβαρα, σημαίες, είναι ήδη στο δρόμο και θα συνοδεύουν την εικόνα σε όλη την διαδρομή. Εκτός  δε απ' τις γαλανόλευκες σημαίες, του φρονήματος των μοναχών και της αγάπης των προς την πατρίδα εκδηλωτικές, δεν θα λείψουν και οι κιτρινόμαυρες βυζαντινές με τον σταυροστεφανωμένο δικέφαλο αετό, ως ιστορική ενατένισις και ευλαβής αναφορά στη δόξα της βασιλεύουσας Πόλης και στη συγγένεια του Όρους μ' αυτήν.

Αλλά ήταν ανάγκη άραγε εξ αρχής και εκ προοιμίων να μας ιλαροπροβληματίσουν κάποιοι άσχετοι, ανίδεοι και αυταποδείκτως ανιστόρητοι νέοι; (που δεν λείπουν, παρά ταύτα, απ' το Όρος κι από τέτοιες στιγμές, και είναι πολύ παρήγορο και ελπιδοφόρο το φαινόμενο τούτο). Ευκρινέστατα τους ακούσαμε να λένε μεταξύ τους:

-Ρε σεις, νάχετε το νου σας γιατί όλοι οι καλόγερο στ' Αγιονόρος ΑΕΚτζήδες είναι. Κι από Μοναστήρια που περάσαμε, ούτε μια σημαία δεν είδαμε του Ολυμπιακού ...

Μακάρι να το έλεγαν γι' αστείο.

.......Μπροστά μπροστά του όλου πλήθους, ένας νέος στην ηλικία μοναχός, με έκδηλη την ευδιαθεσία στο πρόσωπό του, όχι τόσο γιατί είναι πρόθυμος να τηρήση την πρόβλεψι του Τυπικού, αλλά γιατί είναι μεγάλη η κρυπτομένη μέσα του χαρά έτσι να εκδηλώση την προς την Παναγία ευλάβειά του, ολιμερίς και καθ' όλη την διαδρομή θα χτυπάη το ξυλοσήμαντρο.

Ακόμα πιο μπροστά όμως, σιωπηλός θα προπορεύεται ένας γεροδεμένος λαϊκός απ' αυτούς που εργάζονται σχεδόν μονίμως στις Καρυέ, κρατώντας στα στιβαρά του χέρια το Προσκυνητάρι. Πρόκειται για ένα ξύλινο θρονοσκάμνι, συνοδευόμενο με προς τούτο ιερό κάλυμμα. Θα τα τοποθετή στο κέντρο των ναών που θα μπαίνουμε για τις προβλεπόμενες λιτές και μικροτελετές καθώς και στις άλλες καθωρισμένες υπαίθριες στάσεις, για να ενθρονίζεται η Εικόνα.

Ξεχύνεται λοιπόν αρκετός κόσμος εμπρός για να πιάνη εγκαίρως υψώματα και θέσεις για να έχη καλλίτερη και ανετώτερη της όλης λιτανείας την κατόπτευσι και ακολουθούν εν σιωπή οι περισσότεροι, την «ευχή» του Κυρίου έχοντας στο νου τους και την δέησι στη χάρι της Πανάγνου Μητρός Του εγκαρδίως απευθύνοντας.

.......Στα χέρια θα κρατούν με ευλάβεια κατά την διαδρομή την ιερή εικόνα ανά δύο, ιερομόναχοι, μοναχοί και λαϊκοί και θα αλλάζονται κάθε τόσο, όχι γιατί είναι τόσο βαριά αλλά γιατί είναι μεάλη όλων η επιθυμία να την κρατήσουν έστω και για λίγων μέτρων πορεία στα χέρια τους, «για χάρη και ευλογία».[...]

Αποσπάσματα από το βιβλίο

Πρόσωπα και Δρώμενα στον Άθωνα

του Επισκόπου Ροδοστόλου Χρυσοστόμου

Σχετικά:

 

1119 - Η Λιτάνευση της Εικόνας Άξιον Εστί, τη Δευτέρα του Πάσχα

1118 - Ο ιερομόναχος Ιωακείμ Καρυώτης για τη λιτάνευση της Εικόνας Άξιον Εστί

1117 - Δευτέρα του Πάσχα στο Άγιο Όρος

1094 - Μεγάλη Πέμπτη βράδυ, στην έρημο της Κερασιάς, στο Ι. Κελλί του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου

.

954 - Η Ώρα της Γης και ο καλόγερος στο Άγιον Όρος

Πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, μια παρέα θεσσαλονικιών και αθηναίων δημοσιογράφων βρέθηκε για ένα τριήμερο στο Άγιο Όρος και διανυκτέρευσε σε ένα κελλί, που κρατούσε ένας μοναχός. Στην ολονύχτια κουβεντούλα, επί παντός του επιστητού, ο γερο-μοναχός (παλιός αντάρτης του ΕΛΑΣ, που διέφυγε στο εξωτερικό για χρόνια και επέστρεψε να τελειώσει τη ζωή του στο μέρος που είχε βρει προσωρινό καταφύγιο στον εμφύλιο) έθεσε στην παρέα το ερώτημα:

Ποιο θα είναι το μεγάλο πρόβλημα που θα βρει μπροστά του ο παγκόσμιος καπιταλισμός τα επόμενα χρόνια;

...Η σχεδόν ομόφωνη απάντηση ήταν «η καταστροφή του περιβάλλοντος».

Οι δημοσιογράφοι, από κεντροαριστερών έως ακροαριστερών αντιλήψεων, αγόρευαν φανατικά για να υποστηρίξουν την - κοινή - θέση τους. Για το πώς το κεφάλαιο, έχοντας ως μόνο κίνητρο και οδηγό το κέρδος, θυσιάζει αδίστακτα το περιβάλλον, τον πλούτο της φύσης, σε γη, αέρα και θάλασσα, προκειμένου να αποκομίσει κι άλλο, περισσότερο κέρδος.

Πώς καίει και οικοπεδοποιεί τα δάση, πώς χτίζει τις παραλίες, πώς δηλητηριάζει το νερό, το χώμα, τον αέρα, με δηλητήρια, λιπάσματα, μπετόν, απόβλητα, μεταλλαγμένα προϊόντα, αυθαίρετα σπίτια, ξενοδοχεία, εργοστάσια. Πώς τα κράτη σε Δύση και Ανατολή ξεπουλάνε τον φυσικό - εθνικό - ανθρώπινο πλούτο, για να τον κάνουν παράδεισο εκμετάλλευσης οι κάθε λογής «επενδυτές» και κερδοσκόποι. Πώς οι κυβερνήσεις βομβαρδίζουν στο Ιράκ, το Αφγανιστάν ή τη Γιουγκοσλαβία με «μίνι πυρηνικά» που θα σκοτώνουν και θα τερατογεννούν για γενιές.

Πώς οι πολίτες - καταναλωτές, ακολουθώντας το παράδειγμα των «μεγάλων» καταστρέφουν ό,τι «μικρό» τους βρίσκεται βολικό. Από τις πλαστικές σακούλες, τα πλαστικά φαγητά  μέχρι τα «θηριώδη» Ι.Χ. που κατακλύζουν τους δρόμους και τα αυθαίρετα που χτίζουν σε καμένα δάση και πάνω στο κύμα.

Αυτά κι άλλα πολλά αράδιασαν οι φίλοι δημοσιογράφοι, με ευγλωττία, που υποστηριζόταν δυναμικά από το εξαιρετικό ρακί παραγωγής του γερο-μοναχού. Ο οποίος, ενώ η ώρα του όρθρου είχε παρέλθει, χωρίς το αντίστοιχο τελετουργικό του Αγίου Όρους, είπε «ευλογώντας» το τελευταίο καραφάκι:

«Ρε κορόιδα δημοσιογράφοι, ο καπιταλισμός, την προστασία του περιβάλλοντος θα την κάνει βιομηχανία. Θα λανσάρει καινούργια αυτοκίνητα, καινούργιες μορφές ενέργειας, καινούργιες τεχνολογίες, κανούργια προϊόντα οικολογικά, κάθε είδους. Και θα μας βάλει να τα αγοράζουμε, να τα χρησιμοποιούμε, να τα επιδοτούμε. Αυτοί που καταστρέφουν σήμερα το περιβάλλον, αύριο θα απαιτούν να τους πληρώσουμε για να το σώσουν.

«Και τότε ποιο θα 'ναι το μέγιστο πρόβλημα, γέροντα, τα χρόνια που 'ρχονται» ρώτησαν.

«Οι ορδές των πεινασμένων στον τρίτο κόσμο και των φτωχών και ανέργων στον ανεπτυγμένο» απάντησε ο γέρος και καληνύχτισε, στραγγίζοντας το ποτήρι του. «Ευλογημένο να 'ναι» μουρμούρισε.

Δημοσιεύτηκε στο Ποντίκι, 5.6.2008

879 - Ο δρόμος για τη Μικρή Γιοβάντσα

Το κελλί που φαίνεται στη φωτογραφία (κάνετε κλικ για μεγέθυνση) ονομάζεται Μικρή Γιοβάντσα.

Είναι το τελευταίο κελλί πριν το πλοίο της γραμμής Ουρανούπολη - Δάφνη πραγματοποιήσει την πρώτη στάση στον αρσανά της Γιοβάντσα.

Αν και την τοποθεσία που βρίσκεται θα τη ζηλεύαμε όλοι, αξίζει  να δούμε πως πηγαίνει στο κελλί του ο Γέροντας Ευφρόσυνος, από τον μοναδικό «δρόμο» που ενώνει το κελλί με το υπόλοιπο Άγιο Όρος.

Τις φωτογραφίες έβγαλα τον Αύγουστο του 2009 πάνω από το πλοίο κατά την επιστροφή μου από το Άγιο Όρος.