3757 - Βατοπαιδινά και αθωνικά εκδοτικά

Όπως και σε άλλα σχετικά σημειώματα έχουμε υποστηρίξει, η πορεία των μελετών και των εκδόσεων που αφορούν το Άγιον Όρος ή εκπορεύονται από αυτό είναι ανοδική, τόσο από ποσοτική, όσο και από ποιοτική άποψη. Σε όσα ακολουθούν θα αναφερθούμε σε ορισμένες εκδόσεις που σχετίζονται με την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, αλλά και με τα διακοσμημένα αγιορείτικα χειρόγραφα, και οι όποιες είδαν πρόσφατα το φως της δημοσίευσης.

Η πρώτη έκδοση με την οποία θα ασχοληθούμε έχει φιλοτεχνηθεί από την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, και φέρει τον τίτλο Evergetinos. Ευεργετινός 1 (Τemele 1-25) - 2 (Τemele 26-50) (Άγιον Όρος 2011-2010, σελ. 451+401). Πρόκειται για μεγάλη και ιδιαιτέρως φροντισμένη ελληνορουμανική δίγλωσση έκδοση. Στα ελληνικά το πρωτότυπο κείμενο του Ευεργετινού, και μάλιστα σε κριτική έκδοση, με παράλληλη ρουμανική μετάφραση. Στον πρώτο τόμο περιλαμβάνεται και εκτενής επιστημονική εισαγωγή για το έργο και την μετά χείρας έκδοση (σ. xi-lix), με βιβλιογραφία (σ. lx-lxiii). Ο πρώτος τόμος περιλαμβάνει τις πρώτες 25, και ο δεύτερος τις υπόλοιπες 25 από τις 50 συνολικά «υποθέσεις» του πρώτου βιβλίου του Ευεργετινού, πού αποδίδεται στον μοναχό Παύλο, κτίτορα της Μονής της Υπεραγίας Θεοτόκου της Ευεργετίδος. Κάθε μία από τις υποθέσεις αυτές, με βάση κυρίως βίους αγίων και διδαχές ασκητών, αναφέρεται και σε ένα βήμα του άνθρωπου, στον αγώνα του για την αποβολή των παθών και τη θέωση. Στο τέλος κάθε τόμου παρατίθεται εκδοτικό και φιλολογικό υπόμνημα, υπόμνημα των πρωτότυπων πηγών από τις όποιες έχει ερανισθεί κάθε απόσπασμα, πίνακας βιβλικών χωρίων, αλλά και ευρετήρια ονομάτων, τόπων και θεμάτων, μαζί με πίνακα περιεχομένων. Πρόκειται για μελετημένη, επιστημονικά άψογη και φιλολογικά προσεγμένη έκδοση, πού σκοπό έχει τη γνωριμία των ορθοδόξων Ρουμάνων με τον πνευματικό θησαυρό του Ευεργετινού, άλλη μια πνευματική προσφορά της θεοφιλούς βατοπαιδινής αδελφότητας στον σύγχρονο ορθόδοξο κόσμο.

Η δεύτερη έκδοση φιλοτεχνήθηκε με την επιμέλεια του Συλλόγου Φίλων Μονής Βατοπαιδίου, και έχει τίτλο Ιερά μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου. Πνευματική και κοινωνική προσφορά 25 χρόνια (1987-2012) (Αθήνα 2012, σελ. 239). Στον αξιοπρόσεκτο αυτό τόμο, παρουσιάζονται σε ενότητες τα πεπραγμένα της αδελφότητας της μονής Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους, από το 1987 που εγκαταστάθηκε στη μονή μέχρι σήμερα. Η ύλη χωρίζεται στις έξης ενότητες: «Η Μονή Βατοπαιδίου» (σ. 13 κ.εξ.), οπού τα σχετικά με την ιστορία, την τοποθεσία και τη διαχρονική πορεία της μονής, τον ηγούμενο της π. Εφραίμ, το κτηριακό συγκρότημα, το δομημένο και το φυσικό περιβάλλον της, τον καθημερινό βίο, τα διακονήματα και τη λειτουργική ζωή. «Πνευματικό-φιλανθρωπικό έργο» (σ. 143 κ.έξ.), οπού τα σχετικά με την κοινοβιοποίηση και τη σύγχρονη προσφορά της μονής, τις φιλοξενίες των προσκυνητών και την εξυπηρέτηση των αναγκών του κοινωνικού συνόλου. «Πολιτιστικό έργο (αναστηλωτικό, ερευνητικό-επιστημονικό, εκδοτικό)» (σ. 179 κ.έξ.), όπου τα σχετικά με τη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της μονής, τις δαπάνες, τον προγραμματισμό των αναστυλώσεων και των συντηρήσεων του κειμηλιακού πλούτου της, το εκδοτικό έργο, τη διοργάνωση συνεδρίων, την μελέτη των χειρογράφων κωδίκων, αλλά και τις ψυχωφελείς και μουσικές εκδόσεις. Ο τόμος, που κοσμείται με πολλές και επίκαιρες φωτογραφίες, κλείνει με επίλογο (σ. 226), κατάλογο των σημαντικών γεγονότων για τη μονή αυτής της περιόδου (σ. 229) και βιβλιογραφία (σ. 233). Σημαντικό έργο, που αποτελεί και ιδιαίτερης βαρύτητας ιστορική μαρτυρία σχετικά με το έργο πού επιτελείται στη μονή Βατοπαιδίου, παρά τις κατά καιρούς αντιξοότητες και τα εμπόδια που παρουσιάζονται.

Αξίζει εδώ μάλιστα να αναφερθεί ότι πρόσφατα η Μονή Βατοπαιδίου φιλοτέχνησε και κυκλοφόρησε, σε περιορισμένο αριθμό αντίτυπων, το Βατοπαιδινό Λειτουργικό των Παρεκκλησίων (Άγιον Όρος 2012). Πρόκειται για μια καλαίσθητη και φροντισμένη λειτουργική έκδοση, ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και για τους μελετητές της λειτουργικής μας παράδοσης, που μας πληροφορεί και για την καθημερινή λατρευτική ζωή στην αγιορείτικη αυτή μονή.

Τέλος, θα πρέπει να αναφερθούμε και σε μια συλλεκτική έκδοση που κυκλοφορήθηκε από τα Ελληνικά Ταχυδρομεία. Συγγραφέας είναι ο Ομ. Καθηγητής του Αριστοτελείου πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και ειδικός μελετητής των αγιορείτικων χειρογράφων Σώτ. Καδάς, και ο τίτλος της είναι Τα πρωτογράμματα του Αγίου Όρους. Initial letters of Mount Athos (Αθήνα – Αthens 2012, σελ. 77). Στη σειρά των ετήσιων συλλεκτικών λευκωμάτων, των αφιερωμένων σε θέματα της ζωής και της τέχνης του Αγίου Όρους, ο μετά χείρας τόμος αφιερώνεται στα πρωτογράμματα των αγιορείτικων διακοσμημένων βυζαντινών και μεταβυζαντινών χειρογράφων. Μετά την εισαγωγή (σ. 9-11), παρουσιάζονται σε ενότητες τα αρχικά γράμματα Α-Ζ (σ. 18- 29), Η-Μ (σ. 34-45), Ν-Σ (σ. 50-61) και Τ-Ώ (σ. 66-77). Σε κάθε περίπτωση επιλέγεται μία χαρακτηριστική περίπτωση απόδοσης κάθε γράμματος, από συγκεκριμένο αθωνικό χειρόγραφο, για την οποία και γίνεται εκτενής λόγος, ενώ τα γραφόμενα συνοδεύονται από πλούσια εικονογράφηση, προερχόμενη από ανάλογες σελίδες με γράμματα αλλά και διακοσμημένων χειρογράφων. Άψογη επίσης είναι τόσο η εκτύπωση, όσο και η καλλιτεχνική βιβλιοδεσία του τόμου, που διδάσκει και παρουσιάζει το θέμα επιστημονικά, συνδυάζοντας τη γνώση με την άριστη αισθητική απόδοση του βιβλίου.

Οι εκδόσεις αυτές αποδεικνύουν, για μία ακόμη φορά, τόσο τον δυναμισμό και την προσφορά της Μονής Βατοπαιδίου, που αποτελεί πραγματικό πρότυπο ορθόδοξης μονής των ημερών μας, όσο και την μεγάλη, την πραγματικά μοναδική, αξία του Αγίου Όρους και των μονών του, όχι μόνο και πρωτίστως ως μοναστικών καθιδρυμάτων, που μπορούν να οδηγήσουν τους πιστούς με ασφάλεια στη σωτηρία, αλλά και ως θεματοφυλάκων της λόγιας και θρησκευτικής παραδόσεως του Γένους μας. Μιας παραδόσεως πού αποτελεί σήμερα τον μοναδικό φάρο, που μπορεί να μας στηρίξει και να μας δείξει τον δρόμο εξόδου από την πολλαπλή, κυρίως δε πνευματική, κρίση, την οποία η ελληνική κοινωνία βιώνει με τον πλέον επώδυνο τρόπο.

Μ.Γ. Βαρβούνης

καθηγητής Λαογραφίας Α.Π.Θ. 

«ΠΡΩΤΑΤΟΝ», Απρίλιος-Ιούνιος 2013, τευχ. 130

Σχετικό:

3744 - Συνεχίζει την έκδοσή του το περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ. Κυκλοφόρησε το 130ο τεύχος

3744 - Συνεχίζει την έκδοσή του το περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ. Κυκλοφόρησε το 130ο τεύχος

Με σημαντική καθυστέρηση κυκλοφόρησε το 130^ο τεύχος (Απρίλιος-Ιούνιος 2013) του Αγιορειτικού περιοδικού ΠΡΩΤΑΤΟΝ, με πλούσια, όπως πάντα, ύλη.

Σχετικό: 183 - Το περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ

3665 - «Όπως σε αναπαύει παιδί μου»

Προσκυνητές: Ευλογείτε, Γέροντα.

Γέροντας: Ο Κύριος, παιδιά μου. Καλωσορίσατε στην καλύβη μας. φαίνεστε πολύ κουρασμένοι από την οδοιπορία. δροσίστε το πρόσωπό σας με το νεράκι αυτής της βρύσης, πάρτε από τον Αρχοντάρη το κέρασμα και ελάτε στην απλωταρία να συζητήσουμε. ‘Επειτα από λίγη ώρα.

Προσκυνητές: Γέροντα, ήρθαμε, όπως μας είπες. Είναι ωραία εδώ. Από εδώ ψηλά η θέα είναι ανεμπόδιστη. Ο ήλιος δύει μέσα στο πέλαγος. Θεϊκό βράδυ.

Γέροντας: Χαίρομαι, που έχετε μάτια και ψυχή για να βλέπετε τα μεγαλεία του Θεού.αυτό το μεγαλείο θα υμνήσουμε σε λίγο στον Εσπερινό και στη συνέχεια κατά την Αγρυπνία.

Προσκυνητές: Πότε θα αρχίσει και πότε θα τελειώσει η Αγρυπνία, Γέροντα;

Γέροντας: Θα αρχίσει σε λίγο και θα τελειώσει το πρωϊ με την ανατολή του ήλιου, οπότε και θα παρατεθεί Τράπεζα.

Ένας νεαρός προσκυνητής: Εγώ δε θά ΄ρθω στην Αγρυπνία. προτιμώ να κοιμηθώ.

Γέροντας: ΄Οπως σε αναπαύει, παιδί μου.

Προσκυνητές: Αυτός ο νεαρός, Γέροντα, δεν ανήκει στη συντροφιά μας. ερχόταν μόνος και μας ακολούθησε. φαίνεται σαλεμένος.

Γέροντας: Μην κατηγορείς το παιδί. ΄Ολοι μια συντροφιά είμαστε. και ο Ιησούς μαζί μας. Γιατί στο όνομα Του είμαστε συνηγμένοι εδώ πάνω σ΄ αυτή τη βίγλα του Θεού. Τώρα εγώ πηγαίνω στην εκκλησία. Χτύπησε το τάλαντο για τρίτη φορά.

Πρωί στην τράπεζα

Γέροντας: Καλή σας όρεξη. Φάτε και δοξολογήστε το Θεό «πάντων ένεκεν». Νά’ χετε την ευχή μου, γιατί ήρθατε όλοι στην εκκλησία. Σας είδα να προσεύχεσθε με πίστη. Αν και κουρασμένοι, ήρθατε όλοι.

Προσκυνητής: ΄Οχι όλοι. Ο νεαρός, ο μουσάτος, δεν ήρθε. Είναι ιδιότροπος. Φαίνεται βαρεμένος.

Γέροντας: Μη μιλάς έτσι. Δεν πειράζει που δεν ήρθε. Μπορεί να προσευχήθηκε με μεγαλύτερη θέρμη στο Θεό και ας μην ήρθε στην εκκλησία. Μπορεί να έχει κάποιο λόγο που δεν ήρθε. Μην τον λες βαρεμένο και ιδιότροπο.

Άλλος προσκυνητής: Γέροντα, ήρθε ο νεαρός. Ήρθε κατά τα μεσάνυκτα. έκατσε σε μια άκρη. Εκεί κοντά καθόμουν κι εγώ. Μέσα στο σκοτάδι δε διακρινόταν. Είχε πέσει στα γόνατα και έκλαιγε με αναφιλητά. ΄Οταν άκουσε από το Ευαγγέλιο τη δυστυχία του Ασώτου, τότε άρχισε να κλαίει με λυγμούς. Ποια ώρα έφυγε δεν είδα.

Γέροντας: Τώρα πού είναι;

Προσκυνητές: ΄Εχει καθήσει σε μια πέτρα εκεί ψηλά και αγναντεύει τη θάλασσα… Εμείς θα φύγουμε . Ας μείνει αυτός εδώ.

Γέροντας: Μην τον αφήσετε μόνο. Πάρτε τούτη την ευλογία γι΄ αυτόν. Είναι λίγο ψωμί, δυο ντομάτες και λίγες ελιές. Το καημένο το παιδί δεν έφαγε τίποτα. Πώς θα περπατήσει;

Προσκυνητές: Γέροντα, νά’ τος έρχεται. Καλύτερα να τα δώσεις εσύ.

Γέροντας: Καλώς τον. Παιδί μου, η Τράπεζα σε περιμένει. Αν δεν θέλεις να φας στην Τράπεζα, πάρε μαζί σου αυτή την ευλογία.

Νεαρός: Γέροντα, θέλω να σου ζητήσω μια χάρη.

Γέροντας: Ποιά, παιδί μου;

Νεαρός: Γέροντα, αρνήθηκα νά’ ρθω στην αγρυπνία και μίλησα με απρέπεια κι εσύ με καλοσύνη μου απάντησες: «΄Οπως σε αναπαύει, παιδί μου». ΄Ετσι θα μου απαντούσε ο πατέρας μου. Αλλά εγώ δε γνώρισα πατέρα, έζησα ορφανός. Θα μου επιτρέψεις να λέω εσένα πατέρα;

Γέροντας: Αν αυτό σε αναπαύει, νά’ ναι ευλογημένο. ΄Ομως…

Νεαρός: Τί όμως, Γέροντα;

Γέροντας: Παιδί μου, εγώ σε λίγο φεύγω για τον ουρανό. θα μείνεις πάλι ορφανός. Πάρε για πατέρα σου τον πατέρα όλων μας, «τον εν τοις ουρανοίς».

Νεαρός: Θα κάνω υπακοή, Γέροντα. «Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς, μη μ’ αφήσεις ποτέ ορφανό…».

Γέροντας: Αμήν… αμήν. Στην ευχή μου να πας. Τώρα δε θα είσαι ποτέ μόνος. Τώρα αν κλάψεις, θα είναι δάκρυα χαράς. Καλό δρόμο. Η Παναγία μαζί σου.

Διογένης Μαλτέζος

Από το Αγιορείτικο περιοδικό «Πρωτάτο»

Πηγή: isagiastriados.com 

http://www.diakonima.g

3546 - Σαν σήμερα, το 1982, επίσκεψη του Φρανσουά Μιττεράν στο Άγιο Όρος. Η προσφώνηση του Πρωτεπιστάτη

Πηγή: Περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ

Τεύχος 1

Οκτώβριος-Νοέμβριος 1982

3109 - Σεβάσμιοι Γέροντες των Καρυών

περιοδικό ΠΡΩΤΑΤΟΝ

αριθ. 16

Μάρ.-Απρ. 1989

2842 - Μοναχός Γεννάδιος Γρηγοριάτης (†2012)

Την 4ην του μηνός Νοεμβρίου 2012 εκοιμήθη ό μοναχός Γεννάδιος (κατά κόσμο Γρηγόριος Παπακωνσταντίνου) της Ιεράς Μονής Όσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους. Με τον μακαριστό Γεννάδιο ζήσαμε πολλά χρόνια μαζί στην πόλη των Σερρών. Ήμασταν φίλοι-αδελφοί εν Κυρίω- συνάδελφοι, καθηγητής εκείνος, δάσκαλος ό γράφων αυτά. Ό πατήρ Γεννάδιος γεννήθηκε στο Νέο Σούλι Σερρών το 1937. Τον ανέθρεψαν οι ευσεβείς γονείς του (ό πατέρας του ήταν ιερεύς) εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. 
.......Μετά την αποφοίτηση του από το Δημοτικό και το Γυμνάσιο πήγε στην Αθήνα, όπου τελείωσε τη Θεολογική Σχολή, και μετά τη Φιλοσοφική Σχολή. Εργάσθηκε ως Καθηγητής Θεολογίας και φιλόλογος σε διάφορα Γυμνάσια και Λύκεια των Σερρών με πολύ ζήλο και ενδιαφέρον για την ελληνοχριστιανική αγωγή της νεότητας. Παράλληλα κήρυττε τον λόγο του Θεού στους ιερούς ναούς και διακονούσε ως ιεροψάλτης με την χαρισματική, μελωδική φωνή, πού του χάρισε ό Θεός. Νυμφεύθηκε τη δασκάλα Αλεξάνδρα Κοκκόση, με την οποίαν απέκτησαν έξι καλά παιδιά, ένα εκ των οποίων έγινε μοναχός, ό π. Ησαΐας στη μονή Γρηγορίου Αγίου Όρους. Υπήρξε πιστός σύζυγος και στοργικός πατέρας. 
....... Τα τελευταία χρόνια, μετά τη συνταξιοδότηση του, έζησε ως μοναχός την ησυχαστική ζωή στη μονή Γρηγορίου. Αποτελεί για όλους πού τον γνωρίσαμε άριστο παράδειγμα προς μίμηση. «Αρεστή γάρ ην Κυρίω ή ψυχή αυτού» (Σοφ. Σολ. δ'14). Την ευχή του να έχουμε. Αιωνία ή μνήμη αυτού.

Σέρρες, 8.11.2012   

Απόστολος Δ. Ψαθάς
Περιοδικό «ΠΡΩΤΑΤΟΝ» τεύχ. 129 

http://apantaortodoxias.blogspot.gr