4089 - Το Ι. Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού στην Προβάτα (video)

.

http://athosweblog.com

2741 - Που ξαπόσταινε σιμά στ’ ακρορύακο

Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού

Που ξαπόσταινε σιμά στ’ ακρορύακο

Του Βασίλη Χαραλάμπους

Τον ίδιο ντορβά στον ώμο τόσα χρόνια

ν’ αργοδιαβαίνει στο ίδιο μονοπάτι

ολομόναχος ο αθωνίτης γέροντας

για το Καρακαλλινό κελί Τιμίου Σταυρού

με το μεγάλο κομπόσχοινο

κατά τη μεριά που η θάλασσα

τρικυμίζει πιο πολύ.

Ξαπόσταμα για λίγο σε τόπο ανήλιο

από του ήλιου το καύμα

κι έμεινε να ορμηνεύει στο καλογέρι

που ξαπόσταινε σιμά στ’ ακρορύακο

για  της ψυχής τη κατάντια

που προβοδίζει το θρύλημα

στην μακρινή πολίχνη.

θρύλημα = φήμη

ορμηνεύει = συμβουλεύει

Από την ποιητική συλλογή «Άθωνος δίκηρον»

1303 - Η ευχάριστη έκπληξη του παπα Δαυίδ στο Ι.Κελλί του Τιμίου Σταυρού

.......Η ιστορία αρχίζει στις 28 Απριλίου του 1986 όταν μια ομάδα Ολλανδών πεζοπορώντας, από την Ι. Μονή Καρακάλλου προς την Ι. Μονή Μεγίστης Λαύρας, αντίκρισαν στην περιοχή της Προβάτας ένα έρημο κελλί με εντυπωσιακούς θόλους, περιβαλλόμενο από κατάφυτο κήπο. Η περιέργεια τους ώθησε να εξερευνήσουν τον χώρο, ελπίζοντας να βρουν κάποιο μοναχό. Περνώντας την πόρτα βρέθηκαν μπροστά σ’ ένα χάος. Το μεγαλύτερο μέρος του κτιρίου ήταν έτοιμο να καταρρεύσει ενώ στο πάτωμα ήταν σκορπισμένα ράσα, παπούτσια και ρούχα μοναχών, ανάμεσα σ’ ένα σωρό χαρτιών, πολλά από τα οποία ήταν διαβατήρια. Η πρώτη τους διαπίστωση ήταν πως οι τελευταίοι κάτοικοι του κτιρίου αυτού ήταν Ρώσοι. 

.......Ο αρχηγός της παρέας, ο Wim, μάζεψε κάποια χαρτιά, ένα χαρτονόμισμα των 10 ρουβλίων και μια πεταμένη σφραγίδα. Γυρίζοντας στην Ολλανδία προσπάθησε, από την βιβλιογραφία, να μάθει περισσότερα για το κελλί αυτό, αλλά μη γνωρίζοντας το όνομά του δεν κατόρθωσε τίποτα το σημαντικό. Το 2007, μαζί με τον αδελφό του Herman δημιούργησαν μια ιστοσελίδα για το Άγιο Όρος και με αρκετές δημοσιεύσεις ζητούσαν βοήθεια, παρουσιάζοντας και τα ευρήματά τους, για να μάθουν κάτι σχετικό με το κελλί. Κάτι που κατάφεραν τον Φεβρουάριο του 2009 (702–kellion Timiou Stavrou: a mystery solved!!) και το επιβεβαίωσαν τον Μάιο του ίδιου χρόνου (798–Timiou Stavrou: found at last!)

Η συνέχεια της ιστορίας δόθηκε τον περασμένο Οκτώβριο. Γνωρίζοντας πλέον ότι το κελλί ανακαινίζεται τα τελευταία χρόνια από τον Γέροντα Δαυίδ, ιερομόναχο, αποφάσισαν να το επισκεφθούν και να δώσουν τα ευρήματά τους στον δικαιούχο. Όπως αναφέρει, σε πρόσφατη ανάρτηση στο blog του o Wim, αισθανόταν ταραγμένος μη ξέροντας τι θα συναντήσει. 

Κελλιώτες μοναχοί, γείτονες του παπα Δαυίδ

.......Κάποιοι εργάτες στον κήπο του είπαν πως αρκετοί μοναχοί ήταν συγκεντρωμένοι στο μπαλκόνι. Ήταν μια μέρα γιορτής για το Κελλί και μόλις είχε τελειώσει η Θεία Λειτουργία. 

Το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού, όπως είναι σήμερα (πάνω) 

και όπως ήταν το 1986 (κάτω)
φωτ. Wim

 

.......Αμέσως μετά την γνωριμία ανέφερε στον πατέρα Δαυίδ τον σκοπό της επισκέψεως και του παρέδωσε τη σφραγίδα.

Ο παπα Δαυιδ έκπληκτος του ανέφερε πως όταν πριν 10 χρόνια ήρθε για πρώτη φορά στο έρημο κελλί τίποτα το αξιόλογο δεν βρήκε και αυτή η σφραγίδα αποτελεί το πρώτο κειμήλιο του ιστορικού κελλιού.

Ο Ιερομόναχος Δαυίδ, Γέροντας του Κελλιού, με τον Wim

.......Συνεχίζοντας την περιγραφή των εντυπώσεων ο Wim, μας ξεναγεί στους χώρους του κελλιού για να φτάσει στο οστεοφυλάκιο όπου ανάμεσα στα κρανία των γερόντων που έζησαν στον Τίμιο Σταυρό εντοπίζουν αυτό του ιερομονάχου Lotz, στον οποίο ανήκε η σφραγίδα!

Αξίζει να διαβάσετε περισσότερες λεπτομέρειες και να δείτε και άλλες φωτογραφίες εδώ:

1300 – Timiou Stavrou: the last episode of an adventure

Σχετικά:

1294 - Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού

1297 - Ι. Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού σε λιθογραφία του 19ου αιώνα

1297 - Ι. Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού σε λιθογραφία του 19ου αιώνα

"κλικ" για μεγέθυνση

Στη ρωσική ιστοσελίδα Άγιο Όρος Άθως δημοσιεύτηκε η παραπάνω απεικόνιση του Ιερού Καρακαλλινού Κελλιού του Τιμίου Σταυρού σε λιθογραφία του 19ου αιώνα.

Στον τίτλο του δημοσιεύματος αναφέρουν το Κελλί σαν Σκήτη του Τιμίου Σταυρού, περιγράφουν τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν σ' αυτό με την ρωσική εκδοχή και είναι μια «απάντηση» στις θέσεις του Γεράσιμου Σμυρνάκη, τις οποίες δημοσιεύσαμε εδώ:

1294 - Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού

 

1294 - Ιερό Καρακαλλινό Κελλί Τιμίου Σταυρού

Κοντά στην Ιερά Μονή Καρακάλλου και ανάμεσα σ' αυτή και το Λαυριώτικο Κελλί του Αγίου Αρτεμίου, βρίσκεται το Καρακαλλινό Ιερό Κελλί του Τιμίου Σταυρού, το οποίο ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα.

Η τοποθεσία στην οποία είναι κτισμένο και απέχει μισή ώρα από τη θάλασσα, είναι ένας λόφος, από τις δύο πλευρές του οποίου, ρέουν χείμαρροι. Πίσω από το Κελλί υψώνεται ένας τεράστιος  λόφος, καλυμμένος από καστανιές, οι οποίες δίνουν μια απερίγραπτη ομορφιά στο τοπίο. Το μέρος που είναι περιφραγμένο έχει τεράστια κυπαρίσσια και από μακριά τραβάει το βλέμμα των περαστικών   με το επιβλητικό του ύφος.

Το Κελλί είχε 4 στρέμματα γης, στην οποία υπήρχαν τσαγκαράδικο, κουρείο, υφαντουργείο, σιδηρουργείο, ξυλουργείο  ακόμα και φωτογραφείο. Στο ναό  υπάρχουν μερικά κομμάτια του Τιμίου Σταυρού του Χριστού, μέχρι και 30 λείψανα και ένα μεγάλο μέρος από την Κάρα  του μεγαλομάρτυρα Παντελεήμονα.

Τον 19ο αιώνα (5 Ιουλίου 1896) το Κελλί πουλήθηκε  με κελλιωτικό έγγραφο ομόλογο, από την κυρίαρχο Μονή, σε ρώσους μοναχούς. Αυτοί αψηφώντας τον Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Όρους και τις αποφάσεις της Ιεράς Κοινότητος, άρχισαν να προσθέτουν καινούργια κτίρια και να δέχονται προς εγκαταβίωση υπερβολικό αριθμό ρώσων μοναχών με προφανή σκοπό να το μετατρέψουν σε Σκήτη.

Ο Γεράσιμος Σμυρνάκης, που έζησε τα γεγονότα, γράφει στο βιβλίο του ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (1903):

« ...Αλλά μετά έτος, τη 27η Σεπτεμβρίου, συνταχθέν έτερον συμφωνητικόν έγγραφον της Μονής καθιστά σιωπηρώς άχρηστον το ρηθέν κελλιωτικόν ομόλογον και αναγνωρίζει δώδεκα μεν πρόσωπα Ρώσσων πατέρων, απεριόριστον δ' αριθμόν Ρώσσων Μοναχών ως εργατών, υποχρεουμένων να πληρώνωσιν 25 οθωμανικάς λίρας ετησίως χάριν των καυσοξύλων και επί ταις χρυσαίς ελπίσιν ανιδρύσεως Σκήτης. Κατά μήνα όμως Ιούνιον του 1898 αποκαλυφθέντα επιδεξίως τα έγγραφα ταύτα υπό του συγγραφέως (σημ. του Σμυρνάκη), διεβιβάσθησαν τω Πατριάρχη Κωνσταντίνω τω Ε΄, όστις συνοδικώς ενετείλατο την ακύρωσιν αυτών ως εκθέσμων και συντεταγμένων εναντίον των καθεστώτων. Τότε δε προσκληθείσα υπό της ιεράς Κοινότητος η ιερά Μονή Καρακάλλου υπεχρεώθη ν' ακυρώση το δεύτερον συμφωνητικόν δια του από 30ης Ιουλίου 1898 εγγράφου αυτής, ωσαύτως δε και η ιερά Κοινότης δικάσασα την υπόθεσιν τη 23η Νοεμβρίου ιδίου έτους ηκύρωσεν αυτό και ανεγνώρισε μόνον το κελλιωτικόν δια τρία μόνον πρόσωπα, ως έθος, προσθέσασα, εν η περιπτώσει ο κελλιώτης δεν θελήση εντός τριμήνου χρονικού διαστήματος επανερχόμενος εις το κελλιωτικόν καθεστώς ν' αποπέμψη τους παρεισάκτους πατέρας, η Μονή υποχρεούται τη συνδρομή των αρχών του Τόπου ν' αποπέμψη αυτούς και ν' αποζημιοί τους εν τω κελλίω Ρώσσους επί τη βάσει εκτιμήσεως πραγματογνωμόνων».

« ...Τη 13η Σεπτεμβρίου 1899 η Μεγάλη Εκκλησία πληροφορηθείσα την παράβασιν των καθεστώτων εν αγίω Όρει δια νέων υπό των Μονών παραχωρήσεων τοις ρωσσικοίς κελλίοις, εκφράζει την λύπην αυτής τη ιερά Κοινότητι και αναγράφει τα διάφορα κελλία, εφ ων εγένοντο παραχωρήσεις προς ανέγερσιν μεγάλων οικοδομών. Ως τοιαύτα δε αναφέρει το εν Κερασιά της μεγίστης Λαύρας ή το του Αγίου Γεωργίου, το του Τιμίου Σταυρού της ΜονήςΚαρακάλλου, το του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Ιβηριτικόν, το του Ευαγγελισμού Χιλιανδαρινόν, το του Μύτακα ήτοι των Εισοδίων της Μονής Σταυρονικήτα κτλ».

Την εποχή αυτή Γέροντας του Ι. Κ. του Τιμίου Σταυρού ήταν ο Ιερομόναχος Παντελεήμων, κατά κόσμον Πέτρος Ιβάνοβιτς, από το Κούρσκ της Ρωσίας.

« ... την 5ην Ιουλίου 1901, ο του κελλίου του Τιμίου Σταυρού Ρώσσος κελλιώτης Παντελεήμων άνευ αδείας της κυριάρχου Μονής Καρακάλλου και εναντίον της προ ετών εκδοθείσης τελεσεδίκου της ιεράς Κοινότητος αποφάσεως όπως απέλθη αποζημιούμενος, ήρξατο νέων οικοδομών και επιδιορθώσεων του κελλίου αυτού, μολονότι σφοδρώς διεμαρτύρετο η κυρίαρχος Μονή. Διό τη 16η Ιουλίου συνεδρίας γενομένης, εν η είχε κληθή και ο Καϊμακάμης, απεφασίσθη, όπως μεταβή επιτροπή εξ αντιπροσώπων και κελλιωτών και εκτιμήση το κελλίον του ανωτέρω Ρώσσου Παντελεήμονος. Αφού δε χορηγηθή αυτώ το αντίτιμον υπό της κυριάρχου Μονής ν' αναχωρήση ως ανυπότακτος και απειθής εις πάσας τας αρχάς του Τόπου. Ατυχώς όμως την επομένην, ενώ τα πάντα ήσαν έτοιμα προς μετάβασιν εις τον προς ον όρον, ο Καϊμακάμης ηρνήσατο να χορηγήση την συνδρομήν αυτού, ως σύνηθες εν τοιαύταις περιστάσεσιν, αποστέλλων τον αστυνόμον ή τον υπαξιωματικόν (τσαούσην), διϊσχυριζόμενος ότι ετηλεγράφησε περί τούτου εις τον νομάρχην Θεσσαλονίκης.

Ούτω λοιπόν ο Ρώσσος κελλιώτης Παντελεήμων κηρύξας ούτως ειπείν την ανεξαρτησίαν αυτού, έσται ο πρόδρομος πολλών μελλόντων κακών εν τω ιερώ ημών Τόπω, παραμένων ακαταδίωκτος άχρι σήμερον (1903)».

« ...Το υπουργείον της δικαιοσύνης και των θρησκευμάτων απέστειλε προς το Πατριαρχείον έγγραφον (τεσκερέν) από 28ης Αυγούστου 1902 (7 Δζεμαζή-ουλ-αχηρέ 1320) σχετικόν προς την υπό της ιεράς Κοινότητος εκδοθείσαν απόφασιν κατά του Ρώσσου Παντελεήμονος περί εξώσεως αυτού εκ του κελλίου του Τιμίου Σταυρού, του υποτελούς τη Μονή Καρακάλλου. Το έγγραφον τούτο ως ενέχον μεγίστην την σπουδαιότητα και καταδεικνύον μετά τινος πόνου, ότι τα πράγματα περιήλθον εις ο δυσάρεστον σημείον νυν ευρίσκονται εν πολλοίς εξ ημών αυτών, καταχωρίζομεν ενταύθα ολόκληρον.

«Η τε ανακοίνωσις της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, εξ ης, επειδή απεφασίσθη υπό της Συνάξεως του αγίου Όρους η παραλαβή εκ του Ρώσσου Παντελεήμονος καλογήρου, του εις την Μονήν του Καρακάλλου εν αγίω Όρει ανήκοντος κελλίου του Σταυρού, πληρωνομένης αυτώ εκ μέρους της Μονής της εν λόγω αξίας του κελλίου και των υπ' αυτού γενομένων οικοδομών, και επειδή ο ρηθείς Μοναχός δεν θέλει να εγκαταλείψη το κελλίον, φαίνεται ότι οι Ρωμαίοι θα εξώσωσιν αυτόν, υπάρχει δε πιθανότης ίνα λάβη χώραν επεισόδιόν τι μεταξύ τούτων δια της αντιστάσεως των εν τω κελλίω ευρισκομένων άνω των 40 Ρώσσων, και το συνεπεία αλληλογραφίας επιδοθέν τακρήριον της υμετέρας Παναγιότητος διεβιβάσθησαν τη Μεγάλη Βεζυρία, ήτις εν τω απαντητικώ υψηλώ αυτής τεσκερέ γράφουσα ότι, καίτοι τυγχάνει πρόδηλον ότι κατ' αρχήν πρέπει ίνα εκτελεσθή η υπό των Πατριαρχείων κεκυρωμένη απόφασις της ιεράς Συνάξεως, καθόσον οι εν αγίω Όρει μεταβαίνοντες ξένοι Μοναχοί δι' εξαιρετικής αδείας εισέρχονται εις την οθωμανικήν υπηκοότητα και καθόσον εισίν υποχρεωμένοι ίνα υπακούωσιν εις τους νόμους και κανονισμούς των Μοναστηρίων, εν τούτοις επειδή κατά την κοινοποίησιν της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, φαίνεται ότι θα προκύψη επιτοπίως δυσάρεστόν τι, παρατηρεί πρώτον ότι έσεται κατάλληλον προς τας περιστάσεις, όπως και η Νομαρχία προσπαθήση ίνα εξομαλίση την υπόθεσιν συμβιβαστικώς δια της συναινέσεως αμφοτέρων των μερών, αναβληθή δε και η εφαρμογή των βιαίων μέτρων μέχρι του αποτελέσματος των προσπαθειών αυτής τούτων, και δεύτερον ότι, πηγή απάντων των κακών τούτων είναι η παροχή εκτάκτων παραχωρήσεων εις τους Ρώσσους Μοναχούς εκ μέρους των Μονών, ένεκα της προς το χρήμα πλεονεξίας αυτών ότι δε τα αποτελέσματα δεν περιορίζονται εις τας Μονάς ταύτας και ότι το άγιον Όρος έλαβεν άλλην τινά χροιάν, ένεκα της παρά τον συνήθη βαθμόν εμφιλοχωρήσεως Μοναχών. Διό διατάσσει, όπως το υμέτερον Πατριαρχείον φροντίση ίνα εξεύρη τα μέσα του να μη επαναληφθώσι τα τοιαύτα. Επειδή δε ακριβώς τούτο απαιτεί και το συμφέρον της ρωμαϊκής Κοινότητος ότι, δέον να ληφθή ριζικόν τι μέτρον, καθόσον είναι το ζήτημα άξιον προσοχής.

Επειδή δε εκοινοποιήθη το πράγμα εις την Νομαρχίαν, παρακαλείται και η υμετέρα Παναγιότης, όπως ενεργήση τα δέοντα και δηλώση μοι το πράγμα. Εφ' ω εγράφη ο παρών φιλικός τεσκερές. Τη 7η Δζεμαζή-ουλ-αχηρέ 1320, τη 28η Αυγούστου 1318-1902. Ο επί της δικαιοσύνης και των θρησκευμάτων υπουργός Αβδουρραχμάν».

Η Α. Θ. Παναγιότης τότε συνοδική διαγνώμη απέστειλε τη 4η Σεπτεμβρίου προς την ιεράν Κοινότητα το κάτωθι επίτομον έγγραφον μετ' αυτογράφου σημειώματος σχετικόν προς το ζήτημα του ανωτέρω κελλίου και τον υπουργικόν τεσκερέν.

«Διαβιβάζοντες εγκλείστως αντίγραφον μεταφράσεως αρτίως ληφθέντος υψηλού υπουργικού τεσκερέ, αναφέροντος εξ αφορμής των εν τω ρωσσικώ Καρακαλλινώ κελλίω του Σταυρού συμβαινόντων τι δέον γενέσθαι ειδικώς τε ως προς την υπόθεσιν ταύτην και γενικώτερον εις πρόληψιν ομοίων εν τω μέλλοντι διαφορών, κρίνομεν επάναγκες συνοδική διαγνώμη, ίνα επιστήσωμεν σπουδαίως την προσοχήν της υμών Οσιότητος εις την μελέτην του περιεχομένου τεσκερέ και άμα προκαλέσωμεν την δέουσαν υμών σκέψιν και γνώμην. Το εφ' ημίν οίκοθεν και εξ αφορμών ουχ άπαξ ήδη εγράψαμεν τη υμών Οσιότητι περί του προκειμένου και τελευταίον δι' επί τούτω επιστολής έσχομεν αφορμήν εις διατύπωσιν των περί κελλιωτικού εν γένει καθεστώτος σκέψεων ημών και της περί ημάς ιεράς Συνόδου. Εφ' ω και απεκδεχόμεθα την προσήκουσαν απάντησιν. Η δε του Θεού χάρις και το άπειρον έλεος είη μεθ' υμών.

1902 Σεπτεμβρίου 4.

Ο Κωνσταντινουπόλεως εν Χριστώ Ευχέτης Ιωακείμ».  

Το 1913 στο Ι. Κελλί του Τιμίου Σταυρού ζούσαν 70 μοναχοί. Μετά το 1917 άρχισε η παρακμή του, όπως συνέβη σε όλα τα σκηνώματα των Ρώσων μοναχών, με αποτέλεσμα να ερημώσει για αρκετές δεκαετίες.