2307 - Η Αγιορειτική Πινακοθήκη και το εργαστήριο εκτυπώσεων χαλκογραφιών στις Καρυές

Η Αγιορειτική Πινακοθήκη, λειτουργεί υπό την αιγίδα της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας και δημιουργήθηκε από τον Ιερομόναχο Ιουστίνο. Ο Μάρκος Καμπάνης παρακολούθησε από την αρχή την πορεία και είναι επιμελητής της. Σκοπός της Αγιορειτικής Πινακοθήκης είναι η μελέτη, προβολή και συλλογή έργων σύγχρονων καλλιτεχνών που σχετίζονται με το Άγιον Όρος, ή έχουν εμπνευστεί από αυτό, καθώς και η αντίστοιχη φροντίδα του πλούτου της Αγιορειτικής χαρακτικής, των λεγομένων χάρτινων εικόνων.

Το 1988 ο Μάρκος Καμπάνης, δηιούργησε στις Καρυές ένα εργαστήριο εκτυπώσεων χαλκογραφιών στα πρότυπα των παλαιοτέρων εργαστηρίων, των λεγομένων σταμπαδούρικων.

Το εργαστήριο στεγάζεται στο κελί του Αγίου Γεωργίου του Καλαθά. Εκτυπώνονται χαλκογραφίες κατευθείαν από τις αυθεντικές μήτρες που φυλάσσονται σε διάφορες μονές του Όρους ή άλλα Ιδρύματα, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων.

......Παράλληλα συλλέγονται και συντηρούνται όσες από τις αυθεντικές μήτρες και τις εκτυπώσεις έχουν επιζήσει, με σκοπό την δημιουργία του corpus της Αγιορειτικής χαρακτικής τέχνης. Η τέχνη της χαρακτικής, κυρίως χαλκογραφίας και ξυλογραφίας άνθιζε στο Όρος κυρίως μέχρι τις αρχές του 20^ου αι. όπου υπήρχαν εκεί πάνω από είκοσι εργαστήρια! Εκτός της μελέτης και διαφύλαξης αυτής της κληρονομιάς, προσπάθεια γίνεται και για την αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για την χαρακτική στον εκκλησιαστικό χώρο με την δημιουργία νέων έργων.

......Το 2002, η Αγιορειτική Πινακοθήκη εξέδωσε το βιβλίο Φώτης Ζαχαρίου, αποτυπώσεις και μνήμες με έρευνα και επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Δημ. Παυλόπουλου και παράλληλα οργανώθηκε έκθεση έργων του στο Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης.

Το 2003 ο Μάρκος Καμπάνης έκανε την έρευνα και την επιμέλεια του βιβλίου Σπύρος Παπαλουκάς-Θητεία στον Άθω για το σύνολο του Αγιορειτικού έργου του ζωγράφου Σπύρου Παπαλουκά (έκδοση Αγιορειτική Πινακοθήκη και εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2003).

.......Το 2007 οργανώθηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης σε συνεργασία με την Αγιορειτική Πινακοθήκη μεγάλη έκθεση με θέμα Το Άγιον Όρος στην Ελληνική Τέχνη. Παρουσιάστηκε στους χώρους του Μορφωτικού Ιδρύματος στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη καθώς και στο Μουσείο Κατσίγρα, στη Λάρισα.

Η έκθεση αυτή επικεντρώθηκε στους Έλληνες ζωγράφους τους γεννημένους προ του 1930. Δύο άλλες κατηγορίες καλλιτεχνών οι Ευρωπαίοι ζωγράφοι-επισκέπτες του Όρους καθώς και οι σύγχρονοι Έλληνες δημιουργοί αποτελούν πιθανά μελλοντικά θέματα.  

Πηγή: http://www.markoskampanis.gr

Πρόσφατα ο κ. Μάρκος Καμπάνης έδωσε μια ομιλία σχετική με την παράδοση της χαρακτικής στο Άγιο Όρος, σε Διεθνές Συνέδριο. Την ομιλία αυτή (στα αγγλικά) μπορείτε να διαβάσετε εδώ. 

2016 - Χαλκογραφία Ι.Μ. Διονυσίου

Διαστάσεις χαλκογραφημένης πλάκας 49x65,5 εκ

Τόπος χάραξης Βενετία

Έτος 1754

Χαράκτης Άγνωστος

Σώζεται στη Μονή Διονυσίου

.

Το φρουριακό συγκρότημα του μοναστηριού στηρίζεται σε δυνατούς τοίχους με επιμελημένη ισόδομη τοιχοποιία, στους οποίους ανοίγονται πολεμίστρες απ' όπου ξεπροβάλλουν κανόνια.

Ψηλότερα σχηματίζονται εξώστες και από πίσω διακρίνονται τα εσωτερικά κτίσματα της Μονής: ο επιβλητικός πύργος, το Καθολικό, ο Άγιος Νικόλαος και το καμπαναριό με το ρολόι, η Τράπεζα, η Σύναξη, και πιο πίσω οι Άγιοι Πάντες, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και τα παπαδικά κελλία.

Κάτω αριστερά, πάνω από την πύλη της εισόδου, υπάρχει παράσταση του Προδρόμου, στον οποίο είναι αφιερωμένο το μοναστήρι. Ο κατηφορικός δρόμος που οδηγεί στην παραλία περνάει από το προσκύνημα και τα μαγαζία και καταλήγει στον αρσανά, όπου ένα μεγάλο ιστιοφόρο προσαράζει με τη βοήθεια του εργάτη που περιστρέφει ένας μοναχός.

Στον περιβάλλοντα χώρο, ανάμεσα σε αραιά δένδρα, είναι διασκορπισμένα τα υπόλοιπα βοηθητικά κτίσματα της Μονής: αριστερά το λαδαριό, το βορδοναριό, το κοιμητήριο, το κιόσκι και το περιβόλι σχηματοποιημένο, και δεξιά, στο προς θάλασσαν μέρος, το καινούριον σπίτι και ψηλότερα ο κήπος, επίσης σχηματοποιημένος, και οι Άγιοι Απόστολοι.

Η παράσταση συμπληρώνεται από εικονίδιο του Προδρόμου στην αριστερή πλευρά και από την τρίγλωσση επιγραφή του τίτλου (ελληνικά, λατινικά και σλαβονικά).

Ο άγνωστος χαράκτης έχει εργαστεί με επιμέλεια και καταφέρνει να δώσει ένα ισορροπημένο σύνολο που διακρίνεται για τη μεγάλη ακρίβεια στις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες των κτισμάτων. Το 1780 ακολούθησε νέα χάραξη του θέματος που διαφοροποιείται μόνο στις αφιερωματικές επιγραφές και στο διακοσμητικό πλαίσιο.

πηγή:

136 - Χαλκογραφία Κουτλουμουσιανής Σκήτης Αγίου Παντελεήμονος

Ο Άγιος Παντελεήμων

έτος 1810

Η Σκήτη του Αγίου στον Άθω

Χαλκογραφία.

Συλλογή Μονής Σιμωνόπετρας

Διαστάσεις χαλκογραφημένης πλάκας: 39,5 x 30 εκ.

(σώζεται στη Σκήτη του Αγίου Παντελεήμονος)

Χαράκτης: Θεοδόσιος μοναχός

Η παράσταση χωρίζεται σε δύο ζώνες.

Στην επάνω ο Άγιος Παντελεήμων παριστάνεται ολόσωμος κρατώντας τα σύμβολα του μαρτυρίου και της ιατρικής του τέχνης: σταυρό, λαβίδα και κιβωτίδιο. Πλαισιώνεται δεξιά και αριστερά από τέσσερις σκηνές του βίου του:

α) ο Άγιος παρουσιάζεται εις τον Βασιλέα,

β) ο Άγιος ιατρεύει τον τυφλόν,

γ) η αποτομή του Αγίου,

δ) ο Άγιος ανασταίνει τον νεκρόν.

Στην κάτω ζώνη απεικονίζεται η εξαρτημένη από τη Μονή Κουτλουμουσίου Σκήτη του Αγίου, με το Κυριακό, το καμπαναριό, τον κοιμητηριακό ναό και τις Καλύβες της Σκήτης.

Κάτω αριστερά, στην αυλή του Καθολικού και πλάι στο ελαιοτριβείο της Σκήτης, παριστάνεται τελετή αγιασμού.

Ο χαλκογράφος μοναχός Θεοδόσιος Ρώσος μας είναι γνωστός από 7 έργα του, που χαράχθηκαν στο Όρος την περίοδο 1807-1818. Πρόκειται για επιμελή χαράκτη που αποδίδει τα θέματά του με λαϊκό τρόπο.

Τα στοιχεία και η φωτογραφία είναι από τον τόμο ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, ο οποίος εκδόθηκε το 1997 από την Ιερά Κοινότητα και τον Οργανισμό Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης Θεσσαλονίκη 1997 (σελ. 185).