2824 - Το Άγιο Όρος του Edward Lear

Ο Edward Lear (1812-1888) ήταν Άγγλος ζωγράφος. Σε ηλικία 25 ετών ίδρυσε στούντιο στη Ρώμη, όπου παρέμεινε για μια δεκαετία, και από κει εξορμούσε σε διάφορες περιοχές της Ιταλίας και της Σικελίας.

Το Άγιο Όρος επισκέφθηκε το 1856 προερχόμενος από την Κέρκυρα και έχοντας προορισμό την Παλαιστίνη.

Αξιοπρόσεκτοι οι Πίνακες που απεικονίζουν την Ιερά Μονή Σίμωνος Πέτρα και τις Καρυές. Ο Edward Lear τους ζωγράφισε πριν ακόμη κτισθεί το νοτιοδυτικό τμήμα του μοναστηριού και το κτίριο της Ιεράς Κοινότητας στην πρωτεύουσα του Αγίου Όρους.

Περισσότερα εδώ.

2488 - Η Ιερά Μονή Ιβήρων σε 5 χαρακτικά έργα του Μάρκου Καμπάνη

Τα χαρακτικά του Μάρκου Καμπάνη, που ακολουθούν, είναι από τη Συλλογή των πέντε χαρακτικών έργων: Η Ιερά Μονή Ιβήρων, Άγιον Όρος 2001.

«Τα χαρακτικά της Ιεράς Μονής Ιβήρων»

Αρχιμανδρίτης ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Ιβήρων

Όταν επισκέπτεσαι το Άγιον Όρος, επισκέπτεσαι φυσιολογικά και τον εαυτό σου. Εντυπωσιάζεσαι από τον καινούργιο κόσμο που συναντάς. Σταματάς για να προσανατολισθείς, να δεις και να πεις στον εαυτό σου — με τη δική σου γλώσσα και ευαισθησία — που βρίσκεσαι και τι συμβαίνει. 

Την ίδια στιγμή κάποια αγιορείτικη αίγλη, ως αόρατη ακτινοβολία, ψαύει αναφώς τον πιο ιερό εαυτό σου. 

Η αμοιβαία αυτή συνάντηση κάνει τον κάθε επισκέπτη προσκυνητή που εξομολογείται εις εαυτόν τα του προσκυνήματος. Και αν θελήσει να τα εξωτερικεύσει, θα μιλήσει αυθόρμητα στη μητρική του γλώσσα χρησιμοποιώντας δηλαδή τον πιο οικείο και πρόσφορο γι’ αυτόν τρόπο. 

Έτσι γεννήθηκαν τόσα αθωνίτικα οδοιπορικά που μοιάζουν με συναξάρια, πίνακες που θυμίζουν εικόνες, ποιήματα που είναι εξομολόγηση. 

Απ’ αυτήν την έκπληξη της συναντήσεως με τον μυστικό κόσμο του Άθω δεν ξέφυγε και ο ζωγράφος Μάρκος Καμπάνης. Επισκεπτόμενος για πρώτη φορά το 1991 το Άγιον Όρος συν-κινήθηκε. Και ήλθαν στην επιφάνεια της καλλιτεχνικής του ευαισθησίας τρόποι δουλειάς που τον προέτρεπαν να εκφρασθεί εικαστικά με τον πιο δικό του τρόπο. Έτσι, όταν θέλησε να μιλήση για το Όρος, αυθόρμητα κατέληξε στην Χαρακτική — παλιά του αγάπη — που δένεται άλλωστε τόσο πολύ με τη μορφή και την ιστορία του ιερού τούτου Τόπου. 

Άρχισε να δουλεύει και να σχεδιάζει χαρακτικά. Είδαμε δείγματα της δουλειάς του (και τους δύο πύργους της Μονής μας). Μας ανέπαυσαν. Θελήσαμε λοιπόν και η Μονή των Ιβήρων — εν όψει μάλιστα της μεγάλης εορτής των Χριστουγέννων — να μπει στο πρόγραμμά του. 

Το αποτέλεσμα είναι το λεύκωμα πού έχετε στα Χέρια σας με τα πέντε θέματα από το μοναστηριακό μας συγκρότημα. 

Τα έργα αυτά, με την αγιορείτικη χροιά και το ήθος, θυμίζουν άσκηση, προσωπική ματιά και υπομονή εργοχείρου. Φέρουν στη μνήμη παλιά χαρακτικά και αγιορείτικες Χαλκογραφίες, τότε πού δεν υπήρχαν οι ευκολίες των μηχανικών αποτυπώσεων. Έτσι νοιώθεις πιο άμεσα να βρίσκεσαι στον χώρο της ιστορίας και τον πόνο της ζωής. 

Φωτιζόμενα τούτα τα χαρακτικά με πλάγιο φωτισμό, σαν του ήλιου που δύει, δείχνουν ανάγλυφα την προσπάθεια του καλλιτέχνη να καταγράψει το όραμά του· και τη δεξιοτεχνία του εργοχειρά που τυπώνει πάνω στο χειροποίητο χαρτί ένα-ένα τα αντίτυπά του. Ή να το πούμε διαφορετικά· διακρίνεις τον αγώνα του χαράκτη που σκαλίζει πάνω στο σκληρό υλικό το σχέδιό του· και την υπομονή του χειρώνακτα πού τυπώνει προσεκτικά πάνω στο εύπλαστο χαρτί το έργο του. 

Με τη λιτότητα του ασπρόμαυρου, πάνω στο χειροποίητο χαρτί, παρουσιάζεται ψηλαφητά η ανεξίτηλη χάρη των ερειπίων, όπως και η αίσθηση του χρονικού και φευγαλέου σε κτήρια γερά και καλοστεκούμενα. Το κτιστό και το άκτιστο περιχωρούνται συνευφραινόμενα. Τα ερείπια σώζουν την Ιερότητα πού μένει. Και τα καινούργια αναδίδουν τη σεμνότητα αυτού πού βρίσκεται μέσα στον χρόνο και φεύγει. 

Μέσα στην εργώδη προσπάθεια και το ελεγειακό κλίμα του χειροποίητου και παρερχόμενου φανερώνεται κάτι το αχειροποίητο και ιλαρό, που δίδεται στον άνθρωπο ως Θείο δώρο για όλον του τον κόπο και την άσκηση· στην υπομονή και στη χειροτεχνία. 

Έτσι, τα απλά τούτα έργα μεταφέροντας ένα αγιορείτικο χαιρετισμό, δίδουν κουράγιο στον καθένα, όπου βρίσκεται, να αγαπήσει τη δουλειά του ως εργόχειρο· και να συνεχίσει, μέσα στον χρόνο, τον αγώνα του ως άσκηση, καθοδηγούμενος από κάποιο σταθερό αστέρι, που οδηγεί — όπως τότε — «ἐπάνω οὗν ἢν τὸ παιδὶον... μετὰ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ» (πρβλ. Ματθ. 2, 9-11). 

 http://www.eikastikon.gr/xaraktiki/cambanis_texts.html

Σχετικό:

2307 - Η Αγιορειτική Πινακοθήκη και το εργαστήριο εκτυπώσεων χαλκογραφιών στις Καρυές

2307 - Η Αγιορειτική Πινακοθήκη και το εργαστήριο εκτυπώσεων χαλκογραφιών στις Καρυές

Η Αγιορειτική Πινακοθήκη, λειτουργεί υπό την αιγίδα της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας και δημιουργήθηκε από τον Ιερομόναχο Ιουστίνο. Ο Μάρκος Καμπάνης παρακολούθησε από την αρχή την πορεία και είναι επιμελητής της. Σκοπός της Αγιορειτικής Πινακοθήκης είναι η μελέτη, προβολή και συλλογή έργων σύγχρονων καλλιτεχνών που σχετίζονται με το Άγιον Όρος, ή έχουν εμπνευστεί από αυτό, καθώς και η αντίστοιχη φροντίδα του πλούτου της Αγιορειτικής χαρακτικής, των λεγομένων χάρτινων εικόνων.

Το 1988 ο Μάρκος Καμπάνης, δηιούργησε στις Καρυές ένα εργαστήριο εκτυπώσεων χαλκογραφιών στα πρότυπα των παλαιοτέρων εργαστηρίων, των λεγομένων σταμπαδούρικων.

Το εργαστήριο στεγάζεται στο κελί του Αγίου Γεωργίου του Καλαθά. Εκτυπώνονται χαλκογραφίες κατευθείαν από τις αυθεντικές μήτρες που φυλάσσονται σε διάφορες μονές του Όρους ή άλλα Ιδρύματα, σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων.

......Παράλληλα συλλέγονται και συντηρούνται όσες από τις αυθεντικές μήτρες και τις εκτυπώσεις έχουν επιζήσει, με σκοπό την δημιουργία του corpus της Αγιορειτικής χαρακτικής τέχνης. Η τέχνη της χαρακτικής, κυρίως χαλκογραφίας και ξυλογραφίας άνθιζε στο Όρος κυρίως μέχρι τις αρχές του 20^ου αι. όπου υπήρχαν εκεί πάνω από είκοσι εργαστήρια! Εκτός της μελέτης και διαφύλαξης αυτής της κληρονομιάς, προσπάθεια γίνεται και για την αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για την χαρακτική στον εκκλησιαστικό χώρο με την δημιουργία νέων έργων.

......Το 2002, η Αγιορειτική Πινακοθήκη εξέδωσε το βιβλίο Φώτης Ζαχαρίου, αποτυπώσεις και μνήμες με έρευνα και επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Δημ. Παυλόπουλου και παράλληλα οργανώθηκε έκθεση έργων του στο Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης.

Το 2003 ο Μάρκος Καμπάνης έκανε την έρευνα και την επιμέλεια του βιβλίου Σπύρος Παπαλουκάς-Θητεία στον Άθω για το σύνολο του Αγιορειτικού έργου του ζωγράφου Σπύρου Παπαλουκά (έκδοση Αγιορειτική Πινακοθήκη και εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2003).

.......Το 2007 οργανώθηκε από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης σε συνεργασία με την Αγιορειτική Πινακοθήκη μεγάλη έκθεση με θέμα Το Άγιον Όρος στην Ελληνική Τέχνη. Παρουσιάστηκε στους χώρους του Μορφωτικού Ιδρύματος στην Αθήνα και την Θεσσαλονίκη καθώς και στο Μουσείο Κατσίγρα, στη Λάρισα.

Η έκθεση αυτή επικεντρώθηκε στους Έλληνες ζωγράφους τους γεννημένους προ του 1930. Δύο άλλες κατηγορίες καλλιτεχνών οι Ευρωπαίοι ζωγράφοι-επισκέπτες του Όρους καθώς και οι σύγχρονοι Έλληνες δημιουργοί αποτελούν πιθανά μελλοντικά θέματα.  

Πηγή: http://www.markoskampanis.gr

Πρόσφατα ο κ. Μάρκος Καμπάνης έδωσε μια ομιλία σχετική με την παράδοση της χαρακτικής στο Άγιο Όρος, σε Διεθνές Συνέδριο. Την ομιλία αυτή (στα αγγλικά) μπορείτε να διαβάσετε εδώ.