2869 - Δωρεά 20 τόνων σιτηρών στο Άγιο Όρος από τον Ρουμάνο Πατριάρχη

Δημοσιεύω μια πολύ ενδιαφέρουσα Εγκύκλιο της Ιεράς Κοινότητος, Νοέμβριος του 1958, με την οποία στο πρώτο μέρος δίνονται οδηγίες σε δικαιούχους Μοναχούς, για τον τρόπο με τον οποίο θα παραλάβουν τους 20 τόνους σιτηρών που έστειλε σαν δωρεάν βοήθεια ο Ρουμάνος Πατριάρχης, ενώ στο δεύτερό μέρος η εμμονή των Πατέρων που συνέταξαν την Εγκύκλιο να αναφέρονται μόνο στο οικονομικό μέρος των υποχρεώσεων του Αγροτικού γιατρού, αφήνει υπόνοιες πως ο γιατρός το έπαιρνε το φακελλάκι. 

Π/61/15-11-58

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ

Αριθ.Πρωτ.264/Κ

Προς

Τας Είκοσιν Ιεράς και Σεβασμίας Μονάς του

Αγίου Όρους Άθω

Δια του παρόντος φέρεται εις γνώσιν των αδελφών ημών Ι. Μονών ότι υπό του Μακαριωτάτου Ρουμάνου Πατριάρχου Κυρίου Ιουστινιανού απεστάλησαν ημίν κατά Ιούλιον ε έ. Δύο βαγόνια σιτηρών, δ ω ρ ε ά Αυτού προς τους απόρους και τους Ρουμάνους εν γένει Μοναχούς του Ιερού ημών Τόπου, των οποίων η διανομή καθυστέρησε μέχρι τούδε ένεκα Τελωνειακών και άλλων διατυπώσεων, επί τη συμπληρώσει των οποίων απεφασίσθησαν τα εξής:

α) Πέντε χιλιάδες (5.000) χιλ/μων σίτου και έτεραι πέντε Χιλιάδες (5.000) χιλ/μων αραβοσίτου θα διανεμηθώσιν αποκλειστικώς εις τους Ρουμάνους Μοναχούς του Ι. ημών Τόπου, εν συνόλω άτομα 136, χορηγουμένης διπλής μερίδος εις τους της Λαυριωτικής Σκήτης του Τιμ. Προδρόμου, κατά κοινήν απόφασιν της Ιερ. Ημών Κοινότητος και του Ρουμάνου Πληρεξουσίου Αιδ. Καθηγητού κ. Μωυσέσκου. Η αναλογία εκάστου ορίζεται εις 62,3/4 χιλ/μα καθαρά και δια την Σκήτην Προδρόμου εις το διπλούν.

β) Έτερα δέκα χιλιάδες (10.000) χιλ/μα, κατά το ήμισυ σίτου και κατά το έτερον ήμσυ αραβοσίτου, θα διανεμηθώσιν εις διακόσια ογδοήκοντα άτομα εκ των απορωτέρων Μοναχών κατά τας υποβληθείσας ημίν δηλώσεις. Η αναλογία εκάστου ωρίσθη εις 35,3/4 χιλ/μα καθαρά.

γ) Προς κάλυψιν των γενικών εξόδων μεταφοράς των σιτηρών ενταύθα, απεφασίσθη όπως καταβληθώσιν υφ’ απάντων ανεξαιρέτως των δικαιούχων, 40 λεπτά κατά χιλ/μον, κατά την παραλαβήν των σιτηρών. Αν και εφόσον καταβληθώσιν ημίν μελλοντικώς τα γενόμενα έξοδα υπό του Ρουμ. Πατριαρχείου, ως εδηλώθη ημίν υπό του αντιπροσώπου Αιδ. Κ. Μωυσέσκου, θα αποδοθώσιν εν καιρώ εις τους δικαιούχους.

δ) Τα σιτηρά (σίτος και αραβόσιτος) προελεύσεως Εξωτερικού θα χορηγηθώσιν υπό του Τελ. Δάφνης βάσει της υφισταμένης ατελείας κατά Μοναχόν, κατά συνέπειαν έκαστος των πληρεξουσίων παραληπτών, πλην της ενσφραγίστου Μοναστηριακής εξουσιοδοτήσεώς του θα προσκομίση εις το Τελωνείον και πιστοποιητικόν ατελείας (τράνζιτο) εκδιδόμενον υπό της εις ην ανήκουσιν Ι. Μονής.

ε) Προθεσμία διανομής ορίζεται η 18, 19 και 20 τρέχ. Μηνός ήτοι Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη, καθ’ ην δέον να προσέλθωσιν άπαντες οι δικαιούχοι.

 Επ’ ευκαιρία γνωστοποιούμεν υμίν, απόσπασμα της τριετούς συμβάσεως του Κρατικού ενταύθα ιατρού κ. Μιχ. Ψηλομανουσάκη λήξεως 30^ης Νοεμβρίου 1959 και απόσπασμα εγκυκλίου του Υπουργείου Κοιν. Προνοίας υπ’ αριθ. 3644/22-8-58, ως ακολούθως: Α’. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΚΟΙΝ. ΠΡΟΝΟΙΑΣ – ΥΓΕΙΟΝ. ΚΕΝΤΡΟΝ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ Αριθ. Πρωτ. 3644, Εν Πολυγύρω τη 22-8-58. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΠΡΟΣ τα Κοινοτικά και Αγροτικά Ιατρεία Νομου Έδρας των

…………………..1) Δικαιούνται δωρεάν ιατρικής περιθάλψεως άπαντες οι διαβιούντες εις την περιφέρειαν εκάστου ιατρείου ανεξαρτήτως απορίας, εξεραίσει των ησφαλισμένων εις ετέρους ασφαλιστικούς οργανισμούς και εκείνων οι οποίοι δεν απεδέχθησαν την ασφάλισιν, (εγκυκλ. 819 γ 28-2-58). Επίσης περιθάλπτονται δωρεάν πάντες υποχρεωτικώς οι εκ των κειμένων διατάξεων δικαιούμενοι δημόσιοι υπάλληλοι, κλπ. Συνεπώς δέον να παύση η υπό τινων ζητουμένη υπό οιανδήποτε μορφήν αμοιβή, δι’ επισκέψεις είτε εν τω ιατρείω είτε κατ’ οίκον του ασθενούς.

Β’. Σ Υ Μ Β Α Σ Ι Σ  Τριετής Ιατρού κ. Μιχ. Ψηλομανουσάκη.

Εν Πολυγύρω σήμερον την 30^ην του μηνός Νοεμβρίου 1956, ημέραν της εβδομάδος Παρασκευήν οι κάτωθι υπογεγραμμένοι κλπ……………………….. έναντι των ως άνω παροχών, ο δεύτερος των συμβαλλομένων ιατρός κ. Μιχ. Ψηλομανουσάκης υποχρεούται 1) Να παρέχη τας ιατρικάς του υπηρεσίας και ανευ ουδεμίας ετέρας αμοιβής, καθ’ όλας τας εργασίμους ώρας εν τω ιατρείω και εις περίπτωσιν κατεπειγούσης ανάγκης εν ιατρείω ή οίκοι εις πάσαν ώραν ημέρας ή νυκτός εις άπαντας τους εκ των κειμένων διατάξεων δικαιουμένους ιατρικής και νοσηλευτικής περιθάλψεως, τους κατοικούντας εις την περιφέρειαν της δικαιοδοσίας του Αγροτικού Ιατρείου, ήτοι: Εις άπασαν την περιοχήν Αγ. Όρους.

……………………………………………………………………………………….

Λ ί α ν   φ ι λ α δ έ λ φ ω ς

Άπαντες οι εν τη Κοινή Συνάξει Αντιπρόσωποι και Προϊστάμενοι

Των Είκοσιν Ιερών Μονών του Αγίου Όρους Ά θ ω.

μΙΜ

260 - Διαταγή αφορώσα μοναχούς και επισκέπτες στη «Θεοκρατία του Αγίου Όρους»

Στις 4 Ιανουαρίου 1917 ο γαλλοβρετανικός στρατός της Αντάντ εισέβαλε στο Άγιο Όρος. Όσο διάστημα παρέμειναν εκεί οι συμμαχικές δυνάμεις (Ιούνιος 1917), η Ιερά Κοινότητα υποδεχόταν εναλλάξ Γάλλους και Άγγλους διοικητές, οι οποίοι φέρονταν αυστηρά, ως και βάναυσα. Επέβαλλαν λογοκρισία στην αλληλογραφία καθώς και σε κάθε έντυπο. Συνεχώς συγκέντρωναν στοιχεία και άνοιγαν φακέλλους για κάθε μοναχό, αλλά και λαϊκό που εργάζονταν στο Όρος.

Ακολουθεί μια από τις Διαταγές που εκδόθηκαν αυτή την περίοδο:

Το έγγραφο ανήκει στο αρχείο του κ. Νίκου Ταπούρη.

116 - Το Οθωμανικό Αρχείο της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου

Στο διάστημα των πέντε αιώνων (αρχές ΙΕ'-αρχές Κ' αι.) που παρέμεινε η αγιορειτική πολιτεία κάτω από την οθωμανική κυριαρχία τα κρατικά έγγραφα που συσσωρεύονταν στα αρχεία των μονών ήταν γραμμένα σε τουρκική γλώσσα. Το οθωμανικό αρχείο της Μονής Βατοπαιδίου είναι από τα μεγαλύτερα στο Αγιον Ορος. Περιλαμβάνει διαφόρους τύπους εγγράφων που αναφέρονται σε ποικίλα θέματα της Μονής και των μετοχίων της· αγορές και αφιερώσεις ακινήτων, είσπραξη φόρων, άδειες ανεγέρσεως κτισμάτων κ. ά.

Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα 150 σουλτανικά φιρμάνια της Μονής, που εκδόθηκαν για διάφορα διοικητικά και φορολογικά θέματα. Το παλαιότερο χρονολογείται στα 1405 (σέ αντίγραφο), ενώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι αυτό του σουλτάνου Μουράτ Β' (τού 1425), με το οποίο αναγνωρίζονται τα προνόμια που είχε παραχωρήσει στο Βατοπαίδι ο Μεχμέτ Α'. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και οι διορισμοί (μπεράτια) έξι αρχιερέων που μετά το τέλος της επισκοπικής τους θητείας αποσύρθηκαν στο Βατοπαίδι. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το μπεράτι του πατριάρχη Αλεξανδρείας Γεράσιμου και τα δύο μπεράτια του Γρηγορίου Αδριανουπόλεως (πρώην Στρωμνίτσης)

Πολύ περισσότερα είναι τα χοτζέτια, δηλαδή οι αποφάσεις τοπικών ιεροδικαστών (καδήδων) για διάφορα ζητήματα της Μονής Βατοπαιδίου, κυρίως περιουσιακά. Το παλαιότερο χοτζέτι χρονολογείται στα 1474 και αναφέρεται στην δωρεά προς την Μονή μιας οικίας στην Κωνσταντινούπολη από την Μάρα, κόρη του δεσπότη της Σερβίας Γεωργίου Μπράνκοβιτς. Στις 500 ανέρχονται οι αποδείξεις πληρωμής του κεφαλικού φόρου (χαράτσι) που αναλογούσε στο Βατοπαίδι. Τα χαρατσοχάρτια καλύπτουν την περίοδο 1691 έως 1839, οπότε καταργήθηκε αυτό το είδος φόρου. Ακόμη μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των αποδείξεων πληρωμής διαφόρων άλλων φόρων του οθωμανικού κράτους (φόρου δεκάτης, αιγοπροβάτων, τελωνεικών δασμών κ. λπ.). Αντιθέτως, είναι λίγα - αλλά εξαιρετικά χρήσιμα - τα αποσπάσματα του αυτοκρατορικού κτηματολογίου, στα οποία καταγράφονται τα βατοπαιδινά κτήματα, και οι διαταγές (μπουγιουρντί) πολιτικο-στρατιωτικών διοικητών της περιοχής. Εκτός όλων αυτών, στο οθωμανικό αρχείο υπάρχει και ένα πλήθος άλλων εγγράφων (πιστοποιητικά, διαβατήρια, επιστολές κ. ά.)

Πηγή και περισσότερες φωτογραφίες εγγράφων:

http://www.pemptousia.com

11 - Άγιον Όρος, η Δημοκρατία των μοναχών (ντοκιμαντέρ)

Η θέση της Ιεράς Κοινότητας για το ντοκιμαντέρ «Η Πολιτεία των Μοναχών»:

Σχετικά με το ντοκιμαντέρ «Mont Athos, La Rιpublique des moines», η επίσημη θέση της Ιεράς Κοινότητας, σύμφωνα με έγγραφο το οποίο απέστειλε τον Φεβρουάριο του 2007 στον Υφυπουργό Εξωτερικών, είναι η εξής: