Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2013

3970 - Μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης († 7/12/1991): Το κύκνειον άσμα



Στις 7 Δεκεμβρίου του 1991  ο Κύριος της Ζωής και του θανάτου κάλεσε κοντά Του μία αγία και αγνή Ψυχή. Κάλεσε κοντά Του ένα άνθρωπο που έζησε μόνο για τον Θεό. Κάλεσε κοντά Του ένα Μοναχό που με τα δάκρυα και τους κόπους του μετέβαλε την έρημο του Αγίου Όρους σε όαση πνευματική, καταφύγιο δροσερό για τον σύγχρονο κουρασμένο διαβάτη της ζωής. Κάλεσε κοντά Του ένα αγαθό δούλο Του που δούλεψε πάνω στο τάλαντο που ο Κυριος του χάρισε και γέμισε την Ορθόδοξη Εκκλησία με ύμνους μελωδικούς που ζωντανεύουν την πίστη και μεταφέρουν τον πιστό σε ουράνιες πολιτείες πνευματικές.
Στις 7 Δεκεμβρίου 1991 ημέρα Σάββατο εκοιμήθη εν Κυρίω ο Μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Σαν  ελάχιστο μνημόσυνο στην σεβασμία μνήμη του παραθέτουμε το "Κύκνειο άσμα" του, που το συμπεριέλαβε στην τελευταία του προσφορά προς την Παναγία Μητέρα του Θεού, στο περίφημο "Θεοτοκάριον", το βιβλίο που περιέχει ύμνους και ωδές πνευματικές πρός την έφορο του αγίου Όρους και μητέρα όλων των Χριστιανών,καθώς και τις υποθήκες του πρός τα νευματικά του τέκνα. Ας έχουμε την ευχή του. 

ΤΟ ΚΥΚΝΕΙΟΝ ΑΣΜΑ  ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ 
 "Αλλ΄ ώ Πανύμνητε Δέσποινα, δέξαι παρακαλώ, εν πολλή μητρική ευνοία καί συμπάθεια και συγκαταβάσει,ως εδέξατο ο Υιός σου και Θεός ημών τα δύο λεπτά της χήρας,τα ταπεινά μου ψελλίσματα,άτινα γονυκλινώς εν πολλή ευλαβεία προσφέρω τη Θεομητορική σου μεγαλειότητι, "ως δώρα ευπρόσδεκτα και προσφοράν τελείαν", και εν τη φοβερά ώρα του θανάτου βοήθει μοι τω αναξίω και αμαρτωλώ ικέτη σου,εν δε τω αδεκάστω βήματι του φιλανθρώπου Υιού σου και Θεού ημών, παράστησον με ακατάκριτον διά της μητρικής σου παρρησίας,ως υπέσχου, φιλάγαθε Δέσποινα, και πάντας τους ψάλλοντας αυτούς εν ευλαβεία, αξίωσον της ουρανίου βασιλείας. Αμήν. 
Δέξασθε ευμενώς, παρακαλώ υμάς, αγαπητοί εν Χριστώ Αδελφοί,το παρόν Θεοτοκάριον, και ψάλλατε τους εν αυτώ κανόνας εν πίστει και ευλαβεία πρός την Κυρίαν Θεοτόκον, ίνα απαλλάττη υμάς πειρασμών και κινδύνων και πάσης αμαρτίας, μετά δε το τέλος αξιώση υμάς,ταις Μητρικαίς αυτής πρεσβείες, της βασιλείας των ουρανών, ης γένοιτο πάντας ημάς επιτυχείν χάριτι και φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτληρος ημών Ιησού Χριστού, ω η δόξα και το κράτος και η προσκύνησις συν τω ανάρχω αυτού Πατρί,και τω Παναγίω και ομοουσίω αυτού Πνεύματι,νύν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν. " 

Υποθήκες προς τα πνευματικά του τέκνα:
«Τέκνα μου εν Κυρίω αγαπητά και περιπόθητα, ακούσατέ μου της ταπεινής φωνής, ήτις χάριτι Κυρίου και βοηθεία της Κυρίας ημών Θεοτόκου θα είπη εις υμάς ρήματα ζωής αιωνίου, ήτοι μικρόν και συνεπτυγμένον, αλλά πρακτικόν λόγον ωφελείας και οικοδομής.
Δόξαν και ευγνωμοσύνην να προσφέρωμεν καθ' εκάστην ημέραν τω Κυρίω και τη Παναγία Αυτού Μητρί, διότι ηξίωσαν ημάς να έλθωμεν εις τον άγιον τούτον τόπον και να γίνωμεν μοναχοί, όπερ πολλοί επεθύμησαν, αλλά δεν το κατόρθωσαν. Γενόμενοι μοναχοί να έχωμεν αμείωτον την προθυμίαν προς τους πνευματικούς αγώνας και άσβεστον την φλόγα της αγάπης προς την μοναχικήν ζωήν, ως είμεθα την πρώτην ημέραν της ενταύθα ελεύσεώς μας. Να προσέχωμεν πολύ δια να φυλάττωμεν τον νουν μας καθαρόν από τους πονηρούς και ακαθάρτους λογισμούς, οίτινες μολύνουν την καρδίαν μας, αποδιώκουν μακράν ημών την θείαν χάριν και γινόμεθα παίγνιον του σατανά.
Ιδιαιτέρως σας συνιστώ να προσέξωμεν το έργον της υπακοής, της τελείας και αδιακρίτου υπακοής, ήτις είναι το θεμέλιον της μοναχικής ζωής, γεννήτρια της ταπεινώσεως και πηγή ειρήνης και πνευματικής χαράς εις την καρδίαν του καλού και υπηκόου μοναχού. Υπακοή και ταπεινοφροσύνη είναι δύο πτέρυγες, αίτινες υψώνουν ημάς ταχύτερον εις την πνευματικήν τελειότητα. Υπήκοος μοναχός, εργάτης αρετής· παρήκοος, πλήρης ακαταστασίας.
Να εξομολογήσθε ταχτικώς και ειλικρινώς και να ανοίγητε διάπλατα την καρδίαν σας εις τον πνευματικόν σας πατέρα. Η συνεχής και καθαρά εξομολόγησις καίει τον σατανά, ευφραίνει τον άγγελον φύλακα της ψυχής και πληροί την καρδίαν μας θείας χάριτος.
Να προσέρχεσθε ταχτικότερον εν φόβω Θεού και καθαρά εξομολογήσει εις την μετάληψιν των αγίων και αχράντων Μυστηρίων. Ο μεταλαμβάνων ταχτικώς εν φόβω Θεού ενούται μετά του Κυρίου, φωτίζεται η ψυχή του, λαμβάνει μυστικήν δύναμιν κατά του αοράτου εχθρού, όστις σφόδρα φοβείται την θείαν Μετάληψιν και κατακαίεται υπ' αυτής και γενικώς ο μεταλαμβάνων εν βαθυτάτη ταπεινώσει αξιούται νοερώς πολλών παρά Θεού πραγμάτων και δωρεών ως εμπράκτως εδοκιμάσαμεν τούτο.
Να μην αμελήτε τον κανόνα σας και τα λοιπά καθήκοντά σας, ήτοι εσπερινόν, απόδειπνον, όρθρον ως και την ανάγνωσιν.
Όταν δε εργάζεσθε να προσπαθήτε να λέγετε την ευχήν «Κύριε Ιησού Χριστέ» και ενδιαμέσως το «Θεοτόκε Παρθένε».
Να έχετε αγάπην μεταξύ σας αδελφικήν, άδολον και ανυπόκριτον, δια να σας επισκιάζη η χάρις του Θεού.
Να αγαπάτε και να σέβεσθε τον πνευματικόν σας πατέρα, ήτις αγάπη και σεβασμός αναφέρεται εις τον Χριστόν.
Να είσθε προσεκτικοί εις τους λόγους σας, συνετοί εις τας αποκρίσεις σας, να αποφεύγετε τας ακαίρους συζητήσεις και φλυαρίας και να επιδιώκετε πάντοτε την σιωπήν, ως μητέρα σοφωτάτων εννοιών κατά τον ειπόντα θείον Πατέρα.
Να ευλαβείσθε σφόδρα την Κυρίαν ημών Θεοτόκον, την έφορον και προστάτιδα ημών, τον αρχηγόν ημών Άγιον Ιωάννην τον Πρόδρομον και τους ιδιαιτέρους προστάτας ημών Άγιον Διονύσιον τον Ρήτορα και Άγιον Μητροφάνην, οίτινες υπερίπτανται νοερώς και ευλογούσιν ημάς και να λέγετε εν τακτύή ημέρα της εβδομάδος ανελλιπώς τους χαιρετισμούς και την παράκλησιν αυτών.
Να βιάζεσθε, αγαπητά μου τέκνα, να βιάζεσθε εις το καλόν και γενικώς εις τα μοναχικά σας καθήκοντα και ως λέγει ο Ουρανοβάμων Άγιος Απόστολος Παύλος "βλέπετε πως ακριβώς περιπατείτε μη ως άσοφοι αλλ' ως σοφοί εξαγοραζόμενοι τον καιρόν, ότι αι ημέραι πονηραί εισι".
Μακάριος ο μοναχός εκείνος, όστις βιάσει τον εαυτόν του και ζήσει εναρέτως κατά τας δοθείσας υποσχέσεις εν τη κουρά. Ούτος θα αξιωθή μακαρίου τέλους και μετά το τέλος του η Κυρία Θεοτόκος θα απολογηθή υπέρ αυτού προς τον εύσπλαχνον Υιόν της και Θεόν ημών Κύριον Ιησούν Χριστόν, ου η χάρις και το άπειρον έλεος είη μεθ' ημών. Αμήν.
Και ταύτα πάντα μετά πολλής εν Χριστώ αγάπης και θερμών πατρικών ευχών, ο ταπεινός 
Γέρων Μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης
Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας
Εν μηνί Αυγούστω 15. 1985
Κατά ταύτην την ημέραν εορτή της Κοιμήσεως της Κυρίας ημών Θεοτόκου ήλθον εις Άγιον Όρος εν έτει 1922. 

3969 - Του Παραδείσου τ’ όνειρο (Μνήμες Όρους Αγίου…Οκτ. 2013). Μέρος 3ο



Στις όχθες του αγιάσματος ανάβλυσε  η ψυχή μας,
σιμά στης Ξενοφώντος τις αυλές τις ανηφορικές …
Εκεί  οι καβαλάρηδες Μάρτυρες οι Μεγάλοι,  νυχθημερόν τις σεργιανούν,
παρηγοριά γλυκύτατη σκορπώντας στις ζωές .
Κι η Οδηγήτρια που διάλεξε αυτό για καταφύγι ,
Αγέρωχη θα στέκεται όλους να μας θωρεί
και τις κλειστές μας τις  καρδιές για πάντα θα ανοίγει …
με Παραδείσου ονείρατα με Μάνας τη στοργή …


….Η εικόνα της Παναγίας της Οδηγήτριας  βρισκόταν στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου. Το 1730 όμως εξαφανίστηκε ξαφνικά από τη θέση της, ενώ οι πύλες του ναού ήταν  ερμητικά σφαλισμένες, και μετέβη θαυμαστώ τω τρόπω  στην Ιερά Μονή Ξενοφώντος.
 Όλοι νόμισαν ότι κάποιος την είχε κλέψει και έτσι η Εικόνα μεταφέρθηκε ξανά πίσω στη θέση της, ενώ οι Βατοπαιδινοί έλαβαν αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας και σφράγισαν προσεκτικά  τον Ναό. Σε λίγη όμως ώρα, όταν ανοίχτηκε το Καθολικό  για τις  ακολουθίες,  η εικόνα έλειπε και πάλι από τη θέση της . Δεν άργησε να φτάσει  η θαυμαστή είδηση  από την Μονή του Ξενοφώντος ότι η Οδηγήτρια βρέθηκε και πάλι στην ίδια ακριβώς  θέση.
 Οι Βατοπαιδινοί πείσθηκαν για το θαύμα και αποφάσισαν να μην αντισταθούν άλλο στην  ανεξιχνίαστη  βούληση  της Υπεραγίας Θεοτόκου. Έτρεξαν στη Μονή Ξενοφώντος για να Την  προσκυνήσουν και για πολλά χρόνια  της έστελναν λάδι και κερί καθαρό στην νέα της κατοικία. Από τότε, οι Ξενοφωντινοί και Βατοπαιδινοί Πατέρες εορτάζουν από κοινού το γεγονός αυτό. Ιδίως στις πανηγύρεις προεξάρχουν οι μεν στο Μοναστήρι των δε σεβόμενοι έτσι μια μακραίωνη παράδοση και κυρίως το θέλημα της Πανάχραντης Μητέρας τους.
Ανεβήκαμε στον πρώτο όροφο στο υπέροχο Αρχονταρίκι της Μονής. Απέναντι από την δίφυλλη πόρτα του γραμμένο κάτι που αντιστάθμιζε την όποια άνεση σε έκανε να αισθανθείς το καλαίσθητο και βολικό των καναπέδων και των καθισμάτων: Μοναχός εστί βία φύσεως διηνεκής …Μα και τα κρυστάλλινα νερά που αντίκριζες στη ζεστή σχεδόν καλοκαιρινή μέρα από το μικρό μπαλκονάκι,  σε έκαναν να το  σκεφτείς πως μόνο με ισχυρή θέληση και βία μπορούν οι Μοναχοί να βηματίζουν απερίσπαστοι από  τη στενή και τεθλιμμένη οδό μακριά απ την γήινη τρυφή, την πρόσκαιρη απόλαυση, την μάταιη καλοπέραση. Μέσα στο αρχονταρίκι φτιαγμένο και ένα μικρό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου. Μια Αγία Τράπεζα σε κάθε σου βήμα …Ένα Θεϊκό θυσιαστήριο σαν παλμός καρδιάς ζωογόνος,  απαραίτητος για να κυκλοφορήσει μέσα σου της Θείας μετάγγισης το αίμα και η  ελπίδα των πάντων των περάτων της γης …
Γράψαμε τα ονόματά μας και τα στοιχεία στο βιβλίο των επισκεπτών …Κάτω από την στήλη με την επιγραφή επάγγελμα κάποιος είχε γράψει: Αμαρτοποιός! Εύστροφο και αληθινό πέρα για πέρα …Εδώ έτσι κι αλλιώς κυριαρχεί μια μοναδική ισότητα ενώπιον του Θεού . Όλοι ίσοι …Τίποτα δεν μας ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους …Μόνο οι αμαρτίες και ο κοινός αγώνας κατά του αντίμαχου της Σωτηρίας μας, ενώνει τις συναμαρτωλές ψυχές μας. Όλα τα υπόλοιπα τίτλοι, αξιώματα και πρόσκαιρες περγαμηνές δεν αφορούν κανέναν και ιδίως τους Μοναχούς που πορεύονται στο διηνεκές …έχοντας πάντα χαραγμένο μέσα τους εκείνο το δυσκολοκατόρθωτο, λάθε βιώσας ….Μετά τα γενναία  κεράσματα και το μυρωδάτο καφεδάκι ο Αρχοντάρης μας οδήγησε σε δωμάτιο του ισογείου δίπλα στην πολύ όμορφη Έκθεση της Μονής. Δωμάτιο πέντε κρεβατιών φτιαγμένων στο διάσημο ξυλουργείο του Μοναστηριού,   με στρώμα λεπτότατο και σκληρό, μια ελάχιστη αφορμή άσκησης και κακοπάθειας με διάκριση δοσμένη σε κάθε προσκυνητή που διαμένει σε αυτό το μικρό λαϊκό ησυχαστήριο. Στον τοίχο η εικόνα του Αγίου Γεωργίου αδιάλειπτα θυμίζει τον φρουρό και προστάτη της Μονής. Σε αυτόν είναι αφιερωμένα και τα 2 καθολικά της Ξενοφώντος. Το παλαιό μικρό με το εκπληκτικό ξυλόγλυπτο τέμπλο και τις εξαίρετες αγιογραφίες του Κρητικού Ζωγράφου Αντωνίου στα μέσα του 16ου αιώνα και το νέο Καθολικό, το μεγαλύτερο των Μονών του Αγίου Όρους κτισμένο στις αρχές του 19ου. Στην είσοδο της λιτής δεξιά και αριστερά η Παναγιά Βρεφοκρατούσα και ο Χριστός Παντεπόπτης περιστοιχίζονται απ τους Αγίους Καβαλάρηδες Δημήτριο και Γεώργιο αντίστοιχα. Αξέχαστη η θέα τους και η ασφάλεια που’ νοιωσαν οι ψυχές μας όταν τις αντικρίσαμε στο αχνόφωτο του μεσονυκτικού.
Ησυχία και σιωπή που μιλούσε μόνο για τη Σοφία του θαυμαστού  Θεού ήταν απλωμένη στην έρημη αυλή μπροστά από την παλιά εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.  Εκεί καθόμασταν με τον Νικόλα αμίλητοι γράφοντας ονόματα σε ψυχοχάρτια. Ξαφνικά ξεπρόβαλλε η σεβάσμια μορφή του ηγούμενου της Μονής, Γέροντος Αλεξίου του πλέον καλλικέλαδου Ηγουμένου του Αγίου Όρους. Παίρνουμε την ευχή του και ακούμε την πραότατη φωνή του να μας αγκαλιάζει με τις ευλογίες του Χριστού και της Παναγίας μας. Η ίδια αυτή φωνή που ανεβάζει στα Ουράνια τις πιστές ψυχές όποτε υμνεί τον Κύριο στο Καθολικό του αγαπημένου του Μοναστηριού ή όταν προσκαλείται όπου γης για να φωτίσει  με την ιδιαίτερα αγαπητή του παρουσία. Στον εσπερινό της Αγίας Πρωτομάρτυρος και Ισαποστόλου Θέκλας μας συγκίνησαν οι μορφές των δυο δοκίμων Μοναχών οι οποίοι στην κυριολεξία έλαμπαν από χαρά. Την ίδια χαρά αντικρίσαμε και στο πρόσωπο ενός αδερφού που στην διάρκεια του εσπερινού εξομολογιόταν. Ο ξεχωριστός  π.Θ. τον εξομολογούσε σε μια θέση που ξανά δεν είχαμε δει να τελείται το ιερότατο και  λυτρωτικό μυστήριο του Θεού. Πίσω από την Αγία Τράπεζα! Οι ιεροί συνειρμοί και η γαλήνη που γεννήθηκαν μέσα μας σε αυτήν την …κοινή θέα επιτάθηκαν μόλις είδαμε τον ακουστό Ξενοφωντινό Παπά   μετά το τέλος της εξομολόγησης και την συγχωρητική ευχή να αγκαλιάζει στοργικά και να φιλά σταυρωτά τον ελαφρωμένο πλέον και ολόχαρο  αδερφό μας.
Στην τράπεζα μας περίμεναν τα πιο νόστιμα φασολάκια μαγειρεμένα με φρέσκια ντομάτα και πολύ αγάπη. Ο Βίος της Αγίας Θέκλας διαβασμένος με το γνωστό καλογερικό ύφος από έναν νέο Μοναχό, σκόρπιζε στους ταπεινούς συνδαιτυμόνες  χαρά και ελπίδα ζωής αιωνίου. Από μικρή κοπέλα στο πλάι του Αποστόλου Παύλου ως τα βαθιά της γεράματα η Αγία πολέμησε με τη φωτιά των παθών και τις μεθοδείες  του πονηρού. Στα 90 της χρόνια  μπήκε μέσα σε ένα βράχο για να γλιτώσει από του δαίμονα τη λύσσα και εκείνος θαυμαστά ξανάκλεισε γενόμενος η αιώνια κατοικία της. Αργότερα τον ξαναθυμηθήκαμε  όταν στον δρόμο μας βρήκαμε έναν τεράστιο βράχο με έναν μικρό Σταυρό  από καθαρό κερί που το χέρι κάποιας ευλογημένης ψυχής τοποθέτησε στο κέντρο του μετατρέποντάς τον σε προσκυνητάρι διαβατάρηδων. Το δοξαστικό των εσπερίων μας πληροφόρησε μέσα σε λίγες μόλις λέξεις για την θαυμαστή βιωτή της Αγίας: Ἀθλητικοῖς παλαίσμασι, τὸν ἐχθρὸν κατεπάτησας, Θέκλα παμμακάριστε, καὶ τάς τούτου μηχανάς, μαρτυρικῶς συντρίψασα, Θάμυριν ἔφυγες, καὶ Χριστῷ ἐνυμφεύθης τῷ ἀληθεῖ ἐραστῇ, τοῦ Παύλου συνόμιλε, καὶ τοῦ Στεφάνου σύναθλε, παρρησίαν ἔχουσα, Πρωτομάρτυς Χριστοῦ ἐν γυναιξί, τῶν πιστῶς ἐκτελούντων τὴν πανέορτον μνήμην σου, ἐκ κινδύνων λύτρωσαι τάς ψυχὰς ἡμῶν.
Μετά το φαγητό και ενόσω διαρκούσε το Απόδειπνο με τους Χαιρετισμούς της Παναγίας, αξιωθήκαμε να προσκυνήσουμε τα τίμια λείψανα της Αγίας Άννης, του Αγίου Παντελεήμονος, τμήμα της Κάρας του Αγίου Στεφάνου, το άφθαρτο δεξί χέρι της Αγίας Μαρίνας, όπως και αυτό του Αγίου Γεωργίου που αποθησαυρίζεται στη Μονή,  καθώς και τμήμα του ποδός του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος. Δώσαμε τα κομποσκοινάκια και τους Σταυρούς στον Ιερομόναχο και εκείνος με περισσή ευλάβεια και αργές κινήσεις τα σταύρωσε πάνω σε κάθε Άγιο που μόλις είχε φανερωθεί μπροστά μας σκορπίζοντας οσμές ευωδίας πνευματικής ανεξίτηλες πλέον σαν φυλαχτάρια στην μνήμη μας. Βγήκαμε έξω απ τη Μονή και πήραμε το δρόμο για το Αγίασμα του Αγίου Γεωργίου, περίπου 100 μέτρα από την πύλη της Ξενοφώντος. 
Εκεί όπου τον 10ο αιώνα παρουσιάστηκε η εφέστιος εικόνα του Αγίου ερχόμενη και αυτή με θαυμαστό τρόπο από την Κωνσταντινούπολη. Ήπιαμε από το αγίασμα που αναβλύζει μέσα απ τα σπλάχνα της Αγιορείτικης  γης . Το θαλασσινό νερό που αντάμωνε μαζί του δεν μετρίαζε στο ελάχιστο την ξεχωριστή χάρη που ένοιωθες ότι έπαιρνες,  μόλις έπινες από το κοινό μεταλλικό ποτήρι γουλιές από την ευλογία του Άη –Γιώργη. Βάλαμε αγίασμα σε ένα μικρό μπουκάλι και πήραμε το δρόμο για τα δωμάτια. Τρείς το πρωί θα ακουγόταν το πρώτο τάλαντο της νέας μέρας …
(συνεχίζεται)

νώντας σκοπετέας /Ημερολόγιο Όρους 2013
Πρώτη δημοσίευση στο ...ν τ φωτί Σου ψόμεθα φς

Προηγούμενα:
3959 - Του Παραδείσου τ’ όνειρο (Μνήμες Όρους Αγίου…Οκτ. 2013). Μέρος 1ο


3968 - Η αγιορειτική ψαλτική παράδοση του 19ου και 20ού αιώνα


Σύγχρονοι Αγιορείτες ψάλτες

Το 1749 ιδρύθηκε η Αθωνιάδα Σχολή από τον φιλόµουσο προηγούµενο Βατοπεδίου Μελέτιο και τους πατέρες της Μονής με την συμπαράσταση του Οικουµενικού Πατριαρχείου. Στην Αθωνιάδα δίδαξαν σπουδαίοι διδάσκαλοι του Γένους και ανέδειξαν πολλούς ήρωες, λόγιους, αγίους. Στην Σχολή διδασκόταν και συνεχίζονται τα µαθήµατα µέχρι σήµερα βυζαντινής μουσικής, καθ’ όσον η ψαλτική τέχνη ως ένδυµα της υμνογραφικού λόγου είναι στενά συνδεδεµένη µε την υπερχιλιετή αγιορείτικη ιστορία και παράδοση.
Τον 19ο αιώνα κορυφή στην αγιορείτικη ψαλτική αναδεικνύεται ο µαθητής του Χουρµουζίου Χαρτοφύλακος Ιωάσαφ ∆ιονυσιάτης. Έκανε καταγραφές, εξηγήσεις από την παλαιά στη νέα μέθοδο, συνέθεσε πολυελαίους, δοξολογίες, (χειµώνα, θέρους) δοξαστικά εσπερινού, λιτής, Όρθρου, κ.α. Συµµαθητές του ήταν οι Νικόλαος Βατοπεδηνός, και ο Νικόλαος ∆οχειαρίτης. Μελίρρυτα άσµατα μελοποίησε και ο Νεκτάριος Βλάχος, µαθητής των τριών διδασκάλων, πεφηµισµένος για την ηδυφωνία του και την µουσική του εµπειρία (πρωτοψάλτης της Ρουµάνικης Σκήτης του Ι. Προδρόµου στο Αγίον Όρος).
Μέχρι τις ηµέρες µας δρούσε ο εξαίρετος υµνογράφος Γεράσιµος Μικραγιαννανίτης (1905 – 1991) αυτοδίδακτος και σχεδόν αυτοδηµιούργητος, τιµηθείς από το Οικουµενικό Πατριαρχείο µε το οφφίκιον του “Υµνογράφου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας”.  Το υλικό του έργου του 47 ογκώδεις τόµοι (36.000 σελίδες) μέρος του οποίου παραμένει άγνωστο και ανέκδοτο. Πρόσφατα εκδόθηκε και βιβλίο: Ο Υµνογράφος Γεράσιµος Μοναχός Μικραγιαννανίτης και οι ακολουθίες του σε Αγίους της Θεσσαλονίκης  από τον Αρχ. Γεώργιο Χρυσοστόμου, μια έκδοση του Οργανισµού Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Ανδρέας μοναχός Θεοφιλόπουλος (1915-2004),
γραμματέας της Ιεράς Κοινότητας
(Φωτογραφία: Chrysostomus Dahm, 1957)
Πολλοί Αγιορείτες στον 20ο αιώνα διακρίθηκαν ως μουσικοί και μελοποιοί, ως ιεροψάλτες και καθηγητές της βυζαντινής µουσικής. Αναμεσά τους ο Μελέτιος Μοναχός Συκιώτης (εκλεκτός καλλιγράφος, καθηγητής της βυζαντινής μουσικής και αγιογραφίας), οι ∆ανιηλαίοι, οι Θωµάδες, ο Ανδρέας Μοναχός, κατά κόσµον Χαρ. Θεοφιλόπουλος, καθηγητής της βυζαντινής μουσικής, συγγραφέας και µελοποιός,  γραµµατέας της Ιεράς Κοινότητος, καθώς και πολλοί άλλοι αφανείς, οι οποίοι είναι άξιοι πολλών επαίνων και βραβείων, «διότι με την επιµελή φιλοπονία τους ετίµησαν και συνεχίζουν να τιµούν το Άγιον Όρος, εµφανίζοντες το “Περιβόλι της Παναγίας” ως πηγήν εµπνεύσεως Καλλιτεχνίας (Καισάριος ∆απόντες).»
Ανάµεσα στις σύγχρονες µορφές αγιορειτών ψαλτών γνωστοί είναι οι ιεροµόναχοι Παντελεήµων Αγιαννανίτης (Κάρτσωνας) και Γαβριήλ Καρυώτης (Μακαβός), ο ιεροδιάκονος ∆ιονύσιος Καρυώτης (Φιρφιρής), και ο µοναχός Ιγνάτιος Βατοπεδινός. Την λαμπρή αυτή παράδοση συνεχίσουν και σήμερα οι μοναχοί Δανιήλ και Γρηγόριος εκ των Δανιηλαίων, ο π. Θωμάς από τη συνοδεία των Θωμάδων, ο π. Αντύπας ο Δοχειαρίτης, ο π. Σπυρίδων ο Αγιαννανίτης,  ο μον. Ιάκωβος, Πρωτοψάλτης του ναού του Πρωτάτου. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια στα μεγάλα κοινόβια οι πατέρες με ζήλο μαθαίνουν τα ψαλτικά γράμματα και καλλιεργούν την χορωδιακή πρακτική.
Πέρα από τις όποιες γενικές θεωρήσεις το Άγιον Όρος διατήρησε ανά τους αιώνες το δικό του φιλοκαλικό, λιτό και καλογερικό ύφος.  Κοινό γνώρισμα κάθε εποχής, όχι μόνο στα περί ψαλτικής θέματα, ήταν η ανάκαμψη και η στασιμότητα. Μετά από κάποια ακµή το Άγιον Όρος σωπαίνει, ησυχάζει και έπειτα άλλη μεγάλη ακµή έρχεται να προστεθεί στην υπερχιλιόχρονη ιστορία του.
Βασίλειος Χάδος

3967 - Η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου (video του Basilis Tsolakis)



3966 - Όσιος Γρηγόριος ο Σιωπών (†1406)



Αγιορείτης Άγιος
Μνήμη 7 Δεκεμβρίου
Δείτε εδώ: