Κυριακή, 19 Αυγούστου 2012

1749 - Συνομιλία με τον Γέροντα Μητροφάνη Χιλανδαρινόν


... - Κατ’ αρχήν, π. Μητροφάνη, ζητούμε τις ευχές σας τις θεοπειθείς  και στην συνέχεια παρακαλούμε να μας μιλήσετε για το Χιλανδάρι, για την εποχή που κατευθύνατε τα βήματά σας εις αυτό. Πείτε μας για την τότε εικόνα του Χιλανδαρίου, για τους πατέρες, για τους πατέρες που συναντήσατε. Μιλήστε μας, γενικότερα για την πρωτινήν εικόνα του Αγίου Όρους.
- Γέρων Μητροφάνης Χιλανδαρινός: Του Κυρίου την ευλογία να έχουμε, δια των πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου «της Τριχερούσας», των αγίων Συμεών και Σάββα των Χιλανδαρινών και πάντων των Αθωνιτών Αγίων.
Το Χιλανδάρι είναι το τέταρτο τη τάξει, ανάμεσα στα είκοσι μοναστήρια του Όρους. Πρωτοϊδρύθηκε τον ιβ΄ αιώνα. Ύστερ’ από μικρή περίοδο παρακμής, επανιδρύθηκε από τους αγίους Συμεών και Σάββαν. Ο άγιος Συμεών – κατά κόσμον Στέφανος Νεμάνια- ίδρυσε το πρώτο σερβικό κράτος. Ο γιος του Ραστισλάβ έφυγε κρυφά από την πατρίδα του και προσήλθε στο Άγιον Όρος. Εκάρη μοναχός ονομαζόμενος Σάββας. Συν τω χρόνω, έπεισε τον βασιλέα πατέρα του, ο οποίος εγκατέλειψε τον θρόνον. Ήλθε και αυτός στο Όρος κι έγινε μοναχός μετονομαζόμενος Συμεών. Μόνασε στο Βατοπαίδι. Μαζί με τον γιο του επανίδρυσαν την μονή  μας, με χρήματα που έστειλε ο διάδοχος του Συμεών, ο γιος του βασιλεύς Στέφανος Β΄. Ο όσιος Συμεών προίκισε το μοναστήρι μας με πολλά πνευματικά και υλικά εφόδια. Κοιμήθηκε  στις 13 Φεβρουαρίου 1200. Ο τάφος του βρίσκεται στη νότια πλευρά του καθολικού, μέχρι σήμερα. Ο άγιος Συμεών επονομάζεται Μυροβλήτης. Ο γιος του άγιος Σάββας χειροτονήθηκε πρώτος αρχιεπίσκοπος των Σέρβων, ποιμαίνων την πατρίδα θεοφιλώς μέχρι το 1235, οπότε ο Κύριος τον εκάλεσε εις τα δεξιά Του. Οι δύο αυτοί άγιοι ανέδειξαν το μοναστήρι μας σε νέα κολυμβήθρα του Σιλωάμ για όλους τους Σέρβους ορθοδόξους χριστιανούς, οι οποίοι έρχονται και αντλούν ευλογία και θείαν ενίσχυσιν.
Οπωσδήποτε η εικόνα του Αγίου Όρους, η προ τεσσαράκοντα ετών- τότε που βρέθηκα πρώτη φορά εδώ- έχει σήμερα αλλάξει πάρα πολύ. Εκείνοι που έχουν επισκεφθεί πριν από είκοσι και τριάντα χρόνια το Άγιον Όρος κι έρχονται πάλι τώρα, βλέπουν μεγάλη διαφορά. Τα κτίρια απ’ έξω φαίνονται να είναι ίδια, αλλά γίνονται συνεχώς αναστηλώσεις. Όσον αφορά τους πατέρας, όταν προσήλθα εγώ ήσαν είκοσι οκτώ ηλικιωμένοι, οι οποίοι από τα νεανικά χρόνια τους βρίσκονταν εδώ στο Όρος. Τους βρήκα σε μεγάλην ηλικίαν. Ήσαν μορφές, πώς να πω, μια υπέροχη πνευματική παρουσία. Πρόσωπα που δύσκολα συναντάς σήμερα.  Απλοί πατέρες Σέρβοι, ουράνιοι άνθρωποι γεμάτοι εμπειρίες! Απλή τότε, απλούστατη η ζωή. Θυμάμαι, έρχονταν πατέρες από άλλα μοναστήρια με τα μουλάρια στην πανήγυρη. Τότε δεν υπήρχαν αυτοκίνητα στο Άγιον Όρος.
Το 1963 αρχίσαμε να φτιάχνουμε την καινούρια βιβλιοθήκη  στο Χιλανδάρι, με την ευκαιρία της χιλιετηρίδος του όρους. Τότε μας υπολόγισαν οι εργολάβοι ένα παλαιό κτήριο το οποίον έπρεπε να ξηλώσουμε, να διαλύσουμε και σ’ αυτό το μέρος να γίνει η βιβλιοθήκη. Όλη αυτή η εργασία, η μεταφορά με τα μουλάρια, θα στοίχιζε όσο και η καινούρια βιβλιοθήκη. Τότε λοιπόν αναγκασθήκαμε και πήραμε απόφαση και αγοράσαμε ένα ψηλό αυτονίκητο με μεγαλύτερα τρακτερωτά λάστιχα κι εγώ- επειδή γνώριζα λίγα πράγματα – τ’ οδηγούσα. Αργότερα οδηγούσα ένα όχημα στρατιωτικό, εδώ στο Άγιον όρος. Επίσης ήμουν ο πρώτος Αγιορείτης  ο οποίος μπήκε στην Ιερισσό με αυτοκίνητο! Είναι αστείο, αλλά και σήμερα- μετά από τόσα χρόνια- αν κάποιος παλαιός Ιερισσιώτης θέλει να πει κάτι για μένα  και δεν θυμάται τ’ όνομά μου, λέει : «Εκείνος που ήρθε με το αμάξι»! Θέλω να πω πως ήταν πρωτόγονη η ζωή εδώ τότε, από κάθε πλευρά…
Έν άλλο χαρακτηριστικό της τότε εποχής, ήταν το ότι πολλές φορές πληρώναμε με σαπούνια που φτιάχναμε στο Χιλανδάρι, τους ψαράδες που μας έφερναν ψάρια. Όλ’ αυτά και άλλα πολλά για μένα που ερχόμουν από την Ευρώπη, ήσαν στην αρχή παράξενα.
Εγώ έφθασα εικοσιέξι μουλάρια στο μοναστήρι μου, γιατί αυτό ήταν το μόνο μεταφορικό μέσο για όλα. Όταν έπρεπε να πάμε στη  Θεσσαλονίκη για κάποια δουλειά, πάντοτε πήγαινε  μια επιτροπή. Πηγαίναμε με τα μουλάρια μέχρι την Ιερισσό (πριν από μένα, πήγαιναν μέχρι την Αρναία) κι εκεί αλλάζαμε τα μουλάρια. Υπήρχανε σταθμοί, τρεις ημέρες μέχρι την Θεσσαλονίκην! Ήτο μεγάλη τότε η διαδρομή… Μπορεί επίσης να πήγαιναν με το πλοίο κατευθείαν από την Δάφνη στην Θεσσαλονίκη για μεγάλα ψώνια, για εκείνα τα υλικά που μπορούσαν να διατηρηθούν περισσότερο χρονικό διάστημα. Επίσης από τα μετόχια μας παίρναμε τα σιτάρια μας για όλο τον χρόνο. Μεταφέρονταν με καΐκι και στην συνέχεια κουβαλούσαμε τον καρπό με τα μουλάρια στο μοναστήρι. Αυτό που σήμερα είναι αρχονταρίκι, τότε λέγονταν σιταριώνας. Εκεί έφερναν τα μουλάρια το σιτάρι. Το καθαρίζαμε και το μαζεύαμε σε μια μεγάλη δεξαμενή και σε δυο-τρεις εβδομάδες γινόταν το άλεσμα…

(κλικ)
… Μανώλης Μελινός: Γέροντα, πείτε μας για τον Γέροντά σας, τότε που ήλθατε στο Όρος.
Γέρων Μητροφάνης Χιλανδαρινός: Ήταν ένας πολύ σπουδαίος άνθρωπος ο Γέροντάς μου π. Νικάνωρ. Βαθύτατα πνευματική, κατανυκτική φυσιογνωμία. Άνθρωπος αγάπης. Μόνο σε ένα σημείο είχα μία παρατήρησιν, όσον αφορά την αγάπην του απέναντι σε ορισμένους ανθρώπους. Δεν μπορούσε να «ζεσταθεί» έναντι των Γερμανών, επειδή κρέμασαν πολλούς ανθρώπους στην ιδιαιτέρα πατρίδα του. Αυτές οι εικόνες του έμειναν βαθειά στην ψυχή του και παρόλο που γενικώς αγαπούσε όλο τον κόσμον, ήτο κάπως «διαφορετικός» απέναντι στους Γερμανούς …
… Ήτο μεγάλη μορφή ο προηγούμενος Νικάνωρ . Φοίτησε μόνο στην πρώτη τάξη του δημοτικού και πάντοτε - μέχρι τα γεράματά του - διάβαζε έτσι όπως εδιάβαζε στην πρώτη τάξη, συλλαβιστά. Αγαπούσε όμως το βιβλίο πάρα πολύ, σαν πηγή γνώσεως. Μέχρι το 1990 ήμασταν ιδιόρρυθμο μοναστήρι, για αυτό είχαμε δικαίωμα να έχουμε ο καθένας κάποιους πόρους. Εκείνος, εκτός από τα βιβλία ,αγαπούσε τα μελίσσια. Ε, πουλούσε το μέλι και ό,τι χρήματα έπαιρνε, τα έδινε για εκτύπωση βιβλίων! Όταν έρχονταν συγγραφείς ή άλλοι επιστήμονες, τους βοηθούσε όσο πιο πολύ μπορούσε στο μοναστήρι. Τους βοηθούσε να μάθουνε, να ερευνήσουνε, να γνωρίσουν… Ο π. Νικάνωρ δημιούργησε διάφορα σχολεία βυζαντινής εικονογραφίας στην Σερβία.
Μ.Μ: Ήτο φιλοπρόοδος.
Γέρων Μ. Χ.: Πάρα πολύ, πάρα-πάρα πολύ …
Μ.Μ: … φιλομαθής.
Γέρων Μ.Χ : Μάλιστα.

(κλικ)
Μ.Μ: Θυμάστε άλλους Γεροντάδες, της εποχής εκείνης;
Γέρων Μ.Χ : Στο Χιλανδάρι; Ε, υπήρχαν. Ο π. Μύρων, ο οποίος σε όλη την ζωή του δεν βγήκε από το μοναστήρι! Θα σας πω τούτο το χαρακτηριστικό: Το 1967 φυτέψαμε καινούριο αμπέλι. Ήτο πολύ ωραίο. Κάποια μέρα, λέγω στον π. Μύρωνα:
-Γέροντα, έλα να πάμε να δεις το αμπέλι.
- Γιατί;
- Ε, τι γιατί… Απλώς να το δεις.
- Ναι, αλλά πες μου γιατί !
Τι άλλο μπορούσα να του πω; Του ξαναλέω:
- Να το δεις, απλώς να το δεις.
Ο π. Μύρων με αποστομώνει:
- Είναι … ανάγκη ; !
Μαζεύθηκα. Τότε κατάλαβα ότι κάτι που δεν είχε ένα πνευματικό σκοπό, δεν το θεωρούσε αναγκαίον, απαραίτητο.
Μετά από την στάση του αυτή, τον ρώτησα:
- Καλά, πήγες καμιά φορά κάτω στον αρσανά;
- Μια φορά πήγα, επειδή ήτο θέμα υπακοής, διότι κάτι έπρεπε να ξεφορτωθεί!
- Πότε έγινε αυτό;
Δεν θυμότανε να μου πει την χρονολογίαν, αλλά μου ανέφερε ένα χαρακτηριστικό γεγονός. Ρώτησα άλλους πότε συνέβη αυτό κι έμαθα ότι είχε γίνει πριν … σαράντα χρόνια! Ε, από τότε δεν είχε ξαναπάει στον αρσανά! Δηλαδή μιλάμε για δυόμισυ χιλιόμετρα και είναι ίσιος ο δρόμος…
Θεωρούσε ότι δεν είχε σκοπό πνευματικό, για αυτό και δεν το έκανε.
Όταν τελείωνε η ακολουθία στο καθολικό, για τον Γέροντα που ήτο τυπικάρης μόλις τότε … άρχιζε !
Μ.Μ : Τι έκανε, Γέροντα;
Γέρων Μ.Χ : Διάβαζε όλους τους αγίους της ημέρας αυτής, έβλεπε για την άλλη μέρα το τυπικό, για να είναι έτοιμος. Κοίταζε τι να διορθώσει κι εδώ κι εκεί κ.λ.π. Όλες τις υπόλοιπες ώρες στεκόταν μπροστά στην θαυματουργήν εικόνα της Παναγίας της Τρισχερούσας και όλο έλεγε με λαχτάρα, κλαίγοντας με λυγμούς σαν παιδί : «Μητέρα, Μητέρα, Μητέρα! ...» (σ.σ. καθώς το αφηγείται, συγκινείται έντονα ο π. Μητροφάνης). Μια φορά που τον είδα σε αυτή την κατάστασιν, ήθελε να φύγει να την αποχωρισθεί και δεν μπορούσε … σαν να ήτο δεμένος! Σαν να ήτο κολλημένος στην εικόνα. Τα πόδια του έκαναν βήματα προς τα πίσω ,μα το υπόλοιπο σώμα του έμενε μπροστά στην εικόνα! Προσπαθούσε να φύγει και δεν μπορούσε να φύγει…
… Γέρων Μητροφάνης Χιλανδαρινός: … Η Τριχερούσα λοιπόν υπάρχει εδώ στο μοναστήρι. Η Γαλακτοφορούσα βρίσκεται στο Τυπικαρειό, στις Καρυές κοντά στο Πρωτάτον. Η Πατερίτσα φυλάσσεται στο Κελλί της Μεταμορφώσεως, στις Καρυές επίσης. Τυπικαρειό λέγεται γιατί ο ιδρυτής του Κελλιού άγιος Σάββας όρισε ως τυπικόν οι κελλιώτες του να κάνουν προσευχήν «υπέρ του σύμπαντος κόσμου», να διαβάζουνε κάθε μέρα το ψαλτήρι και κάθε εβδομάδα το τετραβάγγελο. Αξίζει να σας πω ότι για ένα διάστημα η Τριχερούσα μεταφέρθηκε στην Σερβίαν από τον κράλη Δουσάν το 1347 κι επανήλθε πάλι με θαύμα τον ιε΄ αιώνα στο Χιλανδάρι. Είναι η Ηγουμένη της μονής μας. Αυτό το λέμε όχι τυπικά, συναισθηματικά, αλλά ουσιαστικά, πραγματικά.
Και εξηγούμαι: Κάποτε την παλαιάν εποχή, στο μοναστήρι εγκαταβίωναν πατέρες από διάφορα έθνη. Η κάθε μία εθνότης ήθελε να μπει δικός της ηγούμενος κι έφερνε τα επιχειρήματά της. Τότε η Παναγία έλυσε την διαφορά τους, αναλαμβάνοντας «δυναμικά» - την ηγουμενία ! Πως; Σε μιαν ακολουθίαν ακούσθηκε καθαρά η φωνή Της που το έλεγε! Οι πατέρες ή δεν καλοκατάλαβαν ή δεν έδωσαν την απαιτούμενη σημασία. Το άφησαν, έτσι όπως ήταν, το πράγμα. Τότε η θαυματουργός εικόνα μετακινήθηκε ένα βράδυ από το Ιερό στο ηγουμενικό στασίδι! Νόμισαν ότι κάποιος από τους διακονητές του καθολικού την μετέφερε. Την επανέφεραν κι αυτή πάλι γύρισε πάλι! Αυτό έγινε μια δυο φορές ακόμη, ωσότου βεβαιώθηκαν για τις προθέσεις της Κυρίας Θεοτόκου. Έκτοτε οι διακονηταί Χιλανδαρινοί πατέρες βάζουν μετάνοια – πριν κάνουν το διακόνημα – στην Ηγουμένη μας την Τριχερούσα! Ο προεστώς δηλαδή στέκεται στο ακριβώς διπλανό στασίδι, δίπλα δηλαδή από την Υπεραγία Καθηγουμένη μας. Τα θαύματα που συνεχώς επιτελεί η Τριχερούσα είναι αμέτρητα. ..

Από το βιβλίο « ΑΘΩΝΙΤΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ
Ροή χαρισμάτων Σέρβων και Ρουμάνων Αγιορειτών Γερόντων»
 
Μανώλης Μελινός

1748 - Αγιορειτικές οσιακές μορφές στη Θράκη του 14ου αι. (Η΄ μέρος)


το μοναχο Παταπίου Καυσοκαλυβίτου (*)
Τήν δια ποχή ωάννης Καντακουζηνός ναγορεύεται ατοκράτορας στό Διδυμότειχο. λλά ργότερα κι ν Καντακουζηνός εχε λογισμό νά μεταβε στήν ράκλεια καί νά καρε μοναχός πό τόν γιο Φιλόθεο, συνέβη τελικά κάτι τελείως διαφορετικό: ατοκράτορας κάλεσε τόν γιο Φιλόθεο ς πατριάρχη στήν Κωνσταντινούπολη. Στή θέση ατή μως γιος Φιλόθεος παρέμεινε μόνο γιά λίγο, φο κολουθντας τίς πολιτειακές λλαγές πομακρύνθηκε πό τό θρόνο του καί πέστρεψε στήν γαπημένη του θωνική συχία. ργότερα μως μέ τή συναίνεση το πατριάρχη Καλλίστου Α΄ νέκτησε καί πάλι τή μητροπολιτική το δρα στήν ράκλεια. Μετά τό θάνατο το πατριάρχη Καλλίστου γιος Φιλόθεος πανέρχεται τό 1364 στόν πατριαρχικό θρόνο. Κατά τήν δεύτερη πατριαρχεία του γιος Φιλόθεος συνδύασε τήν ποιμαντική μέριμνα καί διακονία πρός τό λαό μέ τήν συχαστική μοναχική ζωή, τήν ταπείνωση μέ τίς ψηλές θεολογικές του γνώσεις καί τήν ρητορική δεινότητα. Συνέγραψε πλθος θεολογικν, ντιρρητικν, πολογητικν καί γιολογικν ργων. κοιμήθη τό 1379. μνήμη του ορτάζεται στίς 11 κτωβρίου.  
   νάμεσα στά ξιολογότερα γιολογικά ργα το γίου Φιλοθέου Κοκκίνου εναι καί Βίος το γιορείτου σίου Σάββα το Νέου το διά Χριστόν σαλο. σιος Σάββας γεννήθηκε περί τό 1283 στή Θεσσαλονίκη. Σέ λικία δεκαοκτώ τν ναχωρε γιά τό γιον ρος, που ποτάχθηκε σέ ναν αστηρό γέροντα  πού ζοσε σέ να βατοπαιδινό Κελλί τν Καρυν. κε κάρη μοναχός καί μετονομάσθηκε Σάββας. ξ ατίας τν πιδρομν τν βάρβαρων Καταλανν ναχώρησε περί τό 1306-1308, πως καί λλοι γιορετες πό τόν θω. Μετά πό περιπλάνηση στήν Κύπρο, τούς γίους Τόπους, τήν Κρήτη, τήν πειρωτική λλάδα καί τή Μακεδονία, φθάνει στή Θράκη, που καί σκήθηκε σέ σπήλαιο στήν περιοχή τς ρακλείας.
Ὁ ἅγιος Σάββας ὁ Βατοπαιδινός.
Μικρογραφία στόν κώδ. Καυσοκαλυβίων 154, σ. 816,
πού παραδίδει παράφραση τοῦ Βίου του ἀπό τόν μοναχό Ἰάκωβο Νεασκητιώτη.
 
 Στόν κώδ. Καυσοκαλυβίων 154, σ. 871-873 που νέκδοτη παράφραση το πό το γίου Φιλοθέου Κοκκίνου Βίου το σίου Σάββα Βατοπαιδινο, πού συνέταξε τό 1858 λόγιος μοναχός άκωβος Νεασκητιώτης, διαβάζουμε  τι μετά τήν παλλαγή το τόπου πό τήν Καταλανική ταιρεία, σιος Σάββας «(σ. 871)... μετέβη ες Θράκην τε νδρόνικος Παλαιολόγος βασιλεύς νεκαίνισεν // (σ. 872) κ νέου πό τήν ρήμωσιν καί καταστροφήν ατς, πο ο μιαροί Λατίνοι μετά τν βαρβάρων γαρηνν κατηδάφησαν ς προείπομεν· ες τήν ποίαν μετέπειτα ρχιεράτευσεν ερός Φιλόθεος, συγγραφεύς το παρόντος βίου. Καί περιελθών ατήν σιος διεσκεμμένως, διότι ερίσκοντο ες ατήν θόλοι πολλοί καί καμάρες πό τά παλαιά λείψανα τν παλαιν οκοδομν, καί τόποι πιτήδειοι διά συχίαν. θεν κλεξάμενος να σπήλαιον κρημνδες καί δύσβατον πρός τήν νοτίαν θάλασσαν, ες τό ποον καί λλοι σκηταί σύχασαν πρότερον, κλείσθη ες ατό μέ τήν ατήν σιωπήν καί σχμα. Ες ατό τό σπήλαιον καί κάποιος ελαβής εχε κτίσει κκλησίαν, καί σώζετο δεσποτικός χαρακτήρ στορημένος ες τήν δεξιάν καμάραν· τό ποο δεσποτικόν κτύπωμα περιελάμπετο οχί πό ζωγραφικήν τέχνην, λλ’ πό θείαν χάριν τόσον, πο βλέπων ατό δέν χορταίν τίς ρν καί παρέχει δαψιλς χαρίσματα αμάτων τος μετά πίστεως προοιοσιν.
  κε λοιπόν συχάσας σιος, γνωστος καί ξένος, μεινεν ες πολύν καιρόν. λλ’ πειδή καί τόν μαθον καί κε καί ρχοντο τινές πό τήν ράκλειαν, καί μάλιστα ερες καί κληρικοί καί τόν ερισκον, αδεσθέντες τήν θαυμαστήν σιωπήν καί τό γγελικόν τς σκήσεως, το φερνον τροφάς καί πρόσπιπτον ες τούς πόδας του, ζητοντες λόγον φελείας. κενος δέ ποφεύγων τήν νθρώπινον δόξαν προσποιετο τήν προτέραν μωρίαν του. Πλήν, μή δυνάμενος νά τούς πείσ, λλά μλλον θαυμάζοντες τό ψος τς ταπεινοφροσύνης του, διά τήν ποίαν καί τόν μωρόν πεκρίνετο, νεχώρησεν κεθεν καί λθεν ες τήν Κωνσταντινούπολιν».
Aπό την Κωνσταντινούπολη, ο όσιος Σάββας επιστρέφει στο Άγιον Όρος και κοινοβιάζει στη μονή Βατοπαιδίου. Εκεί συνδέεται με τον άγιο Φιλόθεο Κόκκινο, τον μαθητή και μετέπειτα βιογράφο του. Τον Μάρτιο του 1341 λαμβάνει μέρος σε αποστολή Αγιορειτών στην Κωνσταντινούπολη, σε μια προσπάθειά τους να τεθεί τέλος στον εμφύλιο σπαραγμό εξ αιτίας της διαμάχης του Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου με τον Ιωάννη ΣΤ΄ Κατακουζηνό. Έχοντας προβλέψει την αποτυχία της αποστολής αυτής, και αποφεύγοντας αργότερα την ανάρρησή του στον πατριαρχικό θρόνο, παρ’ όλες τις πιέσεις του αυτοκράτορα και των αρχιερέων, ο όσιος Σάββας παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη περνώντας τα τελευταία του χρόνια έγκλειστος, σε ένα κελλί της μονής της Χώρας, όπου και εκοιμήθη οσιακά περί το 1349-1350.
συνέχεια τς μφίδρομης σχέσης καί τν πνευματικν δεσμν τς Θράκης μέ τό γιον ρος, μέσω σιακν μορφν, εναι πολύ μακρά, τόσο μέχρι τά μέσα το πόμενου λλά καί τελευταίου αώνα το δύοντος βυζαντινο λληνισμο, σο καί κατά τή ζοφερή περίοδο πού κολούθησε τήν πτώση τς μεγάλης θρακικς πόλης, τς Κωνσταντινούπολης. πό τή Θράκη καταγόμενοι στή Θράκη θλήσαντες γιορετες νεομάρτυρες το Γένους μας, πως ο γιοι άκωβος βηροσκητιώτης καί ο μαθητές του άκωβος καί Διονύσιος († 1519), Λουκάς († 1802), γνάτιος († 1814), Χριστοφόρος († 1818), γαθάγγελος († 1819), Τιμόθεος († 1820) καί ερομάρτυς Κωνστάντιος Λαυριώτης († 1820), μελλαν νά συνεχίσουν νά ναζωογονον μέ δεσμούς αματος καί πνεύματος τίς δύο θεόσωστες περιοχές, πρός δόξαν Θεο


(*) λόκληρη μελέτη το μοναχο Παταπίου Καυσοκαλυβίτου:  «γιορειτικές σιακές μορφές στή Θράκη το 14ου α.», δημοσιεύθηκε στά Πρακτικά το 4ου Διεθνος Συμποσίου Θρακικν Σπουδν: Βυζαντινή Θράκη. Μαρτυρίες καί Κατάλοιπα. Κομοτηνή, 18-22 πριλίου 2007, στό: Byzantinsche Farschulngen 300 XXX (2011), σσ. 277-326, πίνακες 801-807.



 Προηγούμενα:
  851 - Αγιορειτικές οσιακές μορφές στη Θράκη του 14ου αι. (Α΄ μέρος)

1747 - Οργή και θυμός



Ο προφήτης Δαυίδ στους ωραιότατους ψαλμούς του λέγει: «Παύσαι από οργής και εγκατέλιπε θυμόν».
Έχει μία ένταση η αγαθή προτροπή του. Ξέρει καλά τι λέει: Σταμάτησε αμέσως, καλέ μου άνθρωπε, να παρασύρεσαι, να αγανακτείς, να οργίζεσαι παράφορα. Βγάλε και πέτα από την καρδιά σου κάθε θυμό που σε ταράζει. Πέταξέ τον στον κάλαθο των αχρήστων, δεν είναι για σένα, δεν σου κάνει κανένα καλό. Συμβουλεύει ο υπέροχος ψαλμωδός να αντιστεκόμαστε δυνατά στο πάθος της οργής και του θυμού και να μην αφήνουμε να μας κυριεύσει.
Οργή σημαίνει κατά τον Γ. Μπαμπινιώτη έντονη ψυχική κατάσταση, που προκαλείται από αδικία, προσβολή, κάτι που δυσαρεστεί και εκδηλώνεται με επιθετική συμπεριφορά και επιθυμία για εκδίκηση. Ο θυμός κατά τον ίδιο καθηγητή εκδηλώνεται με βίαιες και νευρικές κινήσεις, ύψωση του τόνου της φωνής, έλλειψη αυτοελέγχου και άλλες συναφείς εκδηλώσεις. Ο Πλάτων λέει πως ο θυμός είναι μία από τις δυνάμεις της ψυχής. Για την Εκκλησία η οργή και ο θυμός είναι θανάσιμα αμαρτήματα, γιατί μας απομακρύνουν από το Θεό και μας αποξενώνουν από το συνάνθρωπο. Ο σοφός Παροιμιαστής λέει πως ένας άνδρας θυμώδης δεν μπορεί να είναι εσωτερικά τακτοποιημένος. Ο απόστολος Ιάκωβος λέει πως η οργή στον άνθρωπο δεν αφήνει να ενεργήσει η δικαιοσύνη του Θεού. Ο απόστολος Παύλος τονίζει σε μία επιστολή του πως από τη ζωή των Χριστιανών πρέπει εντελώς να απουσιάζουν η οργή, ο θυμός, η πικρότητα, η κραυγή και η βλασφημία. Δεν δικαιολογεί μάλιστα καμία αφορμή θυμού.
Το αντίθετο του θυμού είναι η πραότητα. Για να αποκτηθεί, χρειάζεται απαραίτητα να απομακρυνθεί η θεομίσητη οργή. Όποιος οργίζεται κατά του αδελφού του, λέει ο Χριστός, θα είναι ένοχος. Πρέπει να ξεριζωθεί το πάθος της οργής και να φυτευτεί το ήμερο δέντρο της πραότητας και της ανεξικακίας. Ο δήθεν εύλογος θυμός οδηγεί συχνά στον παράλογο, που στο πέρασμά του δημιουργεί συντρίμμια. Ο Μέγας Βασίλειος χαρακτηρίζει την οργή ως καταιγίδα και παραφροσύνη, μανία και δαιμονισμό. Ο ιερός Χρυσόστομος την ονομάζει τυραννική ηδονή, που οδηγεί στην απογοήτευση, δημιουργεί εχθρούς και φέρνει μύρια κακά, παράφορα και αφόρητα. Ο μέγας ψυχοανατόμος όσιος Ιωάννης της Κλίμακος αναφέρει πως ο θυμώδης έχει ευέξαπτη και ευμετάβλητη συνήθως συμπεριφορά και εκτίθεται με το να παρουσιάζει την ασχημοσύνη της ψυχής του. Η ταπείνωση εξαφανίζει το θυμό. Ο άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως την οργή τη χαρακτηρίζει ως σχιζοφρένεια.
Η θεραπεία θα έλθει με την πνευματική εγρήγορση, την απόκρουση των θλιβερών λογισμών, την καλή γνώση του εαυτού μας, την ακαχυποψία, το να μη σκανδαλίζουμε τους άλλους, να υπομένουμε και να καρτερούμε. Αν παρασυρόμαστε, ας ζητάμε μία συγχώρεση. Η σκέψη ότι ο θυμός είναι αδυναμία και όχι δύναμη ελευθερώνει. Δεν είναι ευφυία και γενναιότητα αλλά υποδούλωση στο πάθος. Με το θυμό δεν διορθώνεται καλά το κακό. Με το αγαθό θα νικήσουμε το κακό. Ο πράος και ταπεινός Ιησούς να εμπνέει όλους πάντοτε.
Μοναχός Μωυσής, Αγιορείτης
19/8/2012

1746 - Ο Γερο - Ιγνάτιος Διονυσιάτης


.......Στον Γέροντα Ιγνάτιο Διονυσιάτη,  τα μετά θάνατον σημεία, που ο πανάγαθος Θεός ευδόκησε να δείξει, μας πληροφορούν για την άγια και ενάρετη ζωή που είχε ο ευλογημένος αυτός Μοναχός, ο οποίος για αντιμισθία της υπακοής και των πολλών πνευματικών του κόπων, έλαβε τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.
Δηλαδή, προείδε και προείπε την κοίμηση του, και από την συνεχή και αδιάλειπτη προσευχή της μακάριας και ζωτικής αυτής ευχής, το «Κύριε Ιησού Χριστέ Υιέ του Θεού ελέησαν με» η οποία είχε κολλήσει και είχε γίνει ένα με την αναπνοή του,  έλαβε την αγιαστική χάρη,  όπως τα οστά και η αγία κάρα του,  κατά την ανακομιδή,  να ευωδιάζουν και να εκπέμπουν πνευματική και άρρητη ευωδία τόσο που όλοι οι Μοναχοί της Κοινοβιακής αυτής Μονής, έδωσαν δόξα στο Θεό, ο οποίος και στον Μοναχό αυτόν επιβεβαίωσε τα ιερά λόγια του Αγίου Ιωάννου της Κλίμακος που λέγει: «οπού ενδημήσει ο υπέρ φύσιν Θεός, υπέρ φύσιν λοιπόν και τα πράγματα γίνονται».
Ο ευλογημένος αυτός Μοναχός δεν είναι από την χορεία των παλαιών  εκείνων μεγάλων Αββάδων,  αλλά είναι από τους σύγχρονους Πατέρες και Μοναχούς, διότι με την χάρη του Θεού κοιμήθηκε τον Ιούνιο του 1953 σωτήριο έτος και κατέταξε αυτόν ο Θεός στη χορεία των οσίων Αγιορειτών Πατέρων για να δοξάζει με τους αγίους Αγγέλους και όλους τους Αγίους τον πανάγαθο Θεό, τον Πατέρα,  τον Υιόν και το Άγιον Πνεύμα,  τον οποίον από νεότητος αγάπησε και λάτρευσε.
Οι Διονυσιάτες Αββάδες Ιγνάτιος και Λάζαρος
Ο σεβαστός και αγαπητός μου, Διονυσιάτης Μοναχός Γέρων Λάζαρος,  κοιμηθείς τον αιώνιο ύπνο πριν από λίγα χρόνια και τώρα βρίσκεται στην μακάρια χορεία των αγιορειτών Πατέρων, παρά τω αθανάτω και αιωνίω  Βασιλεί και Θεώ ημών,  μου διηγήθηκε κάποτε για τον Αββά Ιγνάτιο,  που  είπαμε πως κοιμήθηκε το 1953,  ότι ο Μοναχός Λάζαρος,  με τρόπο πολύ ταπεινό ρωτούσε,  τον ευλογημένον αυτό Μοναχό Γέρο -  Ιγνάτιο λίγο καιρό  πριν να τον πάρει ο Κύριος στα ουράνια θεία Σκηνώματα, για την αρχή της πνευματικής ζωής.
Επειδή ο Γερο - Ιγνάτιος ήταν πολύ φειδωλός, σοβαρός και λιγόλογος, ο δε Γερο - Λάζαρος σαν το διψασμένο ελάφι ζητούσε κι αυτός να μάθει και γι' αυτό του είπε μια μέρα: «Πάτερ Ιγνάτιε, θα ήθελα να σε παρακαλέσω να μου πεις,  πώς και με ποιο τρόπο μπορεί ο άνθρωπος γενικά και ιδιαίτερα ο Μοναχός να μπει στην πνευματική ζωή; Και από που θα πρέπει να αρχίσει;».
Πολύ ωφέλιμη διδαχή του Γέροντος Ιγνατίου 
Ο Γέρο - Ιγνάτιος είπε στον Μοναχό Λάζαρο: «Πάτερ μου, με ρωτάς για πράγματα που δεν μπόρεσα ποτέ να ζήσω ο ίδιος και εφόσον δεν τα δοκίμασα με την πράξη, πώς μπορώ να τα πω και να τα διδάξω στους άλλους;».
Τούτο έλεγε ο ευλογημένος από υπερβολική ταπείνωση και αυτογνωσία, διότι όπως από την συνέχεια θα δούμε, πως ο ίδιος αυτά τα είχε δοκιμάσει  και είχε προχωρήσει αρκετά στην ταπείνωση, που είναι ο καλύτερος διδάσκαλος της αρετής.
«Μα Γέροντα», επανέλαβε ο Πάτερ Λάζαρος,« τόσα χρόνια στην Καλογερική ζωή που έχεις είμαι βέβαιος ότι, ο Θεός, ασφαλώς σου φανέρωσε τον τρόπο  με τον οποίο μπορεί ο άνθρωπος και μάλιστα πολύ περισσότερο ο Μοναχός,  να μπει στον δρόμο της αρετής,  της αυτοκυριαρχίας και του περιορισμού των λογισμών του».
Ο Γέρο -  Ιγνάτιος σ'  αυτά είπε:  «Ναι πάτερ Λάζαρε,  εγώ όπως σας είπα -δεν γνωρίζω από δική μου πείρα,  αλλά καθώς έχω ακούσει από εργάτες της αρετής, οι οποίοι είπαν ότι, εκείνο που μπορεί να ανοίξει την πόρτα,  για την ενάρετη ζωή,  κι εγώ νομίζω, πως θα πρέπει να είναι η άρνηση του εαυτού μας, όπως και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είπε: «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν, και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθήτω μοι» και «Ο εμέ ακολουθών ου μη περιπατήσει εν τη σκοτεία,  άλλ'  έξει το φως της ζωής» και εξηγούμε,  εκείνος που μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του.  αυτός μπορεί εύκολα να σηκώσει τον Σταυρό του «και άράτω τον Σταυρόν αυτού», κι όταν μάθει να σηκώνει «τον σταυρόν του», τότε αυτό είναι σημείο πώς μπορεί να ακολουθήσει και να βαδίσει στα ίχνη και στα βήματα της ζωής του Δεσπότου Χρίστου «και ακολουθήτω μοι».
Εκείνος λοιπόν, πάτερ Λάζαρε, που θα κατορθώσει έστω και για λίγο να δοκιμάσει και να μπει στα ίχνη και να βαδίσει στα βήματα της ζωής,  που μας δίδαξε και μας έδειξε ο Κύριος και ακολουθήσει το Χριστό,  αυτός νομίζω αδελφέ  μου,  πώς έχει αποκτήσει την ταπείνωση του Κυρίου και δεν του χρειάζεται άλλη διδαχή.  Και θα έχει ασφαλώς αποκτήσει το πρώτο χάρισμα του Θεού, που είναι η υπομονή.
Η υπομονή φέρνει στον εργάτη αυτόν,  το δεύτερο κατά σειράν θείο δώρο, που είναι η διάκριση. Η δε διάκριση δίνει την δύναμη του ελέγχου των  λογισμών,  της αυτοκυριαρχίας και περιορισμού του νοός. Αλλά συγχώρεσε με, Πάτερ μου, που εγώ ο εμπαθής και αμαρτωλός σου κάνω το δάσκαλο.
Η οσιότητά σου ηλικία έχει και αρκετά χρόνια στην Καλογερική και εκείνα  που δεν μπόρεσα να καταλάβω εγώ, ασφαλώς θα γνωρίζεις καλύτερα από μένα και με την πράξη θα έχεις μπει στο νόημα της πνευματικής ζωής και θα μπορείς πιο καλά να διδάξεις και άλλους αδελφούς και να τους οδηγήσεις σαν καλός  χειραγωγός στην εργασία της αρετής και της μακάριας προσευχής,  η οποία οδηγεί και μπάζει τον νουν μας μέσα στην καρδιά.
Κι όταν μπει ο νους στην καρδιά και θα λέει ακατάπαυστα την ευχή, το «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού ελέησον με», τότε θα αρχίσουν να διαλύονται  τα σύννεφα και τα σκοτάδια της αμαρτίας και των παθών και θα αρχίσει να πέφτει θείον φως του Κυρίου,  που θα καθαρίσει και θα λαμπρύνει όλον το χώρο της καρδίας και θα κατοικήσει η χάρις του Αγίου Πνεύματος.
Με τον τρόπο αυτόν και με τη δύναμη της χάριτος και δωρεάς του Παναγίου Πνεύματος θα συνομιλεί ο άνθρωπος με το Θεό, πρόσωπο με πρόσωπο και μόνος με μόνο τον Τρισυπόστατο και Τρισήλιο Θεό μας, είτε Μοναχός είναι, είτε απλός χριστιανός, είτε οποιανδήποτε ιδιότητα και αξίωμα κι αν έχει.
Διότι,  όπως πολύ καλά γνωρίζεις αδελφέ,  η Εκκλησία μας καθημερινά τιμάει και γιορτάζει Αγίους, οι οποίοι προέρχονται από όλες τις τάξεις των  ανθρώπων:  Πτωχούς,  όπως είναι ο μεγαλύτερος Άγιος της Εκκλησίας μας,  ο Πρόδρομος και Βαπτιστής του Κυρίου Ιωάννης,  Πλουσίους,  όπως είναι οι Πατριάρχες Αβραάμ,  Ισαάκ,  Ιακώβ,  Ιώβ,  διάφοροι Βασιλείς, Στρατηγοί, Στρατιώτες, άρχοντες του λάου βουλευτές, και άρχοντες της Εκκλησίας,  από  κανδηλανάφτη,  ψάλτη μέχρι αρχιερείς και Πατριάρχες.
Όλοι αυτοί,  οι Προφήτες,  Απόστολοι και το πλήθος των Μαρτύρων,  των  Οσίων και των άλλων Ταγμάτων της θριαμβευούσης Εκκλησίας της άνω Ιερουσαλήμ, συνέχισε να λέει ο Γέρων Ιγνάτιος, το δρόμο του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού,  πιστά ακολούθησαν,  όπως ο μακάριος πρωτοκορυφαίος των αποστόλων με παρρησία πολλή έλεγε: «Τον αγώνα τον καλόν ηγώνισμαι,  τον δρόμον τετέλεκα,  την πίστιν τετήρηκα,  λοιπόν απόκειται μοι ο της δικαιοσύνης στέφανος,  ον αποδώσει μοι ο Κύριος εν εκείνη Ώ ημέρα,  ο δίκαιος Κριτής, ου μόνον δε εμοί,  αλλά και πάσι τοίς ηγαπηκόσι την  επιφάνειαν αυτού» (Β' Τιμ. Δ 7, .
Έτσι σύμφωνα με τα ιερά λόγια αυτά του αποστόλου Παύλου,  στεφανώθηκαν και ανταμείφθηκαν όλοι οι Άγιοι,  τους οποίους όλος ο χριστιανικός κόσμος επικαλείται για βοήθεια και τους προσκυνάει τα αγία και ιερά Λείψανα και τις εικόνες τους σαν θεράποντες του Κυρίου.
Αλλά πρέπει όλοι μας να γνωρίζουμε ότι, αν δεν αρνηθούμε τον εαυτό μας, δηλαδή να υποταχθούμε και να κόψουμε το θέλημα μας.  Αν δεν σηκώσουμε τον σταυρό μας,  δηλαδή με χαρά και ευχαρίστηση να υπομένουμε τα βάσανα, τους πειρασμούς και τα σκάνδαλα του κόσμου τούτου, δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε το «Αρνίον» και να κερδίσουμε το Χριστό,  όπως έκανε κι ο μακάριος Παύλος και όλοι οι Άγιοι, που έλεγε: «ΔΓ ον τα πάντα εζημιώθην και  ηγούμαι σκύβαλα είναι ίνα Χριστόν κερδίσω» (Φιλιπ. Γ' .
Δηλαδή, όλα τα ηδέα και ηδύνονται ημάς, αυτά τα πράγματα που μας γλυκαίνουν και μας ευχαριστούν, οίν δεν τα μισήσουμε και σαν σκουπίδια να τα λογαριάσουμε, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να επιθυμήσουμε τα αιώνια αγαθά του αλλού κόσμου,  της άλλης ζωής, της αιωνίου βασιλείας των ουρανών, για τα οποία αγαθά, ο θείος Παύλος,  που μέχρι τρίτου και εβδόμου ουρανού ηρπάγει, είπε: «α οφθαλμός ουκ είδε και ους ουκ ήκουσε και επί καρδίαν ανθρώπου ουκ ανέβη, α ητοίμασεν ο Θεός τοις αγαπώσιν αυτόν» (Α' Κορ. Β' 9).
Αν λοιπόν δεν κάνουμε κι εμείς έτσι,  δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε το  Χριστό εκεί που αυτός πήγε,  δηλαδή στο Σταυρό.  Κι αν δεν τον ακολουθήσουμε  στο Σταυρό δεν θα αξιωθούμε να δούμε την Ανάσταση,  την Οδό και την Ζωή,  που είναι ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός.
«Αλλά»,  εξακολούθησε να λέει ο Γερο -  Ιγνάτιος στον Γερο -Λάζαρο, «κι αν όλες αυτές τις πνευματικές αρετές αποκτήσουμε και στο Σταυρό ν' ανέβουμε, αν δεν έχουμε την αληθινή ταπείνωση και την επίγνωση να λέμε και να το πιστεύουμε ότι «αχρείοι δούλοι εσμέν και ο οφείλομεν ποιήσαι πεποιήκαμεν» (Λουκ. ΙΖ' 10), τίποτε δεν ωφελούμαστε.
Διότι αν δεν σκεπτόμαστε έτσι,  δεν μπορούμε να μπούμε στην χώρα της πραγματικής αρετής.  Αλλά και νοερά καρδιακή προσευχή αληθινή,  δεν θα μπορέσουμε ποτέ να κάνουμε,  αν πρώτα δεν μπούμε στην περιοχή του άκρου  αγαθού,  στην κορωνίδα των αρετών και να αποκτήσουμε κι εμείς την αρετή εκείνη που λέγεται ΑΓΑΠΗ,  η οποία είναι αυτός ο ίδιος ο προαιώνιος θεός.  Και διότι χωρίς αγάπη,  πραγματική αρετή δεν υπάρχει και κανείς χωρίς αυτήν ,δεν θα αξιωθεί να δει το θεό, τον Πατέρα, τον Υιόν και το Άγιον Πνεύμα, τη μόνη αληθινή ΑΓΑΠΗ.» 


1745 - Όσιος Θεοφάνης ο Θαυματουργός (16ος αι.)


Αγιορείτης Άγιος
Μνήμη 19 Αυγούστου

Γεννήθηκε στα Ιωάννινα από ευσεβείς γονείς. Όταν ενηλικιώθηκε, ήλθε στο Άγιον Όρος κι έγινε μοναχός στη μονή Δοχειαρίου. Για τις αρετές του, μετά από καιρό, εξελέγη ηγούμενος. Τη μονή «εις ύψιστον βαθμόν ακμής ήγαγεν, εκθύμως και παντοίοις άσκητικοίς κανόσι παροτρύνων εις πολιτείαν όλως θεάρεστον τους υπό την εποπτείαν αύτού συνασπισμένους μοναχούς και τον προς τα θεία διάπυρον ζήλον αύτού μεταδιδούς».
Αργότερα, ανάγκες τον οδήγησαν έξω του Όρους. Μαζί με τον ανεψιό του πήγε στη σκήτη της Βέροιας, όπου έκτισε μονή προς τιμήν της Θεοτόκου «συναγαγών πολλούς μιμητάς της ενάρετου πολιτείας αυτού». Όταν η μονή αυτή προχώρησε στην πνευματική ζωή, άφησε τον ανεψιό του να τη διευθύνει κι αυτός πήγε στη Νάουσα, όπου έκτισε άλλη μονή προς τιμή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Συγκεντρώθηκαν και εδώ πολλοί μοναχοί, στους όποιους ήταν ηγούμενος επί «χρόνον ικανόν». Πολλοί χριστιανοί κατέφευγαν στον όσιο προς παρηγοριά και στηριγμό.
Κατόπιν επέστρεψε στη σκήτη της Βέροιας, όπου εκοιμήθη και ετάφη, αφού είχε προβλέψει την έκδημία του. Στη σκήτη υπάρχει μέρος των τιμίων λειψάνων του. Η θαυματόβρυτη κάρα του φυλάγεται στο ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ναούσης. Στη μονή Δοχειαρίου σώζεται η «πατερίτσα» του οσίου.
Ο όσιος Θεοφάνης, και όσο ζούσε στη γη και μετά την ειρηνική του αποδημία, τέλεσε πλήθος θαυμάτων. Μεταξύ αυτών αναφέρονται πώς μετέβαλε θαλασσινό νερό σε πόσιμο, κόπασε σφοδρή θαλασσοταραχή, θεράπευσε λεπρό Αγαρηνό, ίασε επίσης ανθρώπους σχιζοφρενείς και κουλούς και γυναίκες αιμορροούσες κι επιληπτικές. Τη Νάουσα απάλλαξε από πανώλη και ανομβρία, της οποίας ο όσιος είναι πολιούχος.
Ο βίος και η ακολουθία του εκδόθηκαν για πρώτη φορά στη Βενετία το 1764. Νεώτερη ακολουθία συνέθεσε ο μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.

 Πηγή:  ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ, Μοναχού Μωυσέως, Αγιορείτου