Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2012

1373 - Έκδοση Ιεράς Μονής Ιβήρων: Αββά Ισαάκ του Σύρου ΛΟΓΟΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟΙ


Αββά Ισαάκ του Σύρου
Λόγοι Ασκητικοί
Κριτική έκδοση και εισαγωγή: Μάρκελλος Πιράρ
Εκδοση Ιεράς Μονής Ιβήρων Αγίου Oρους, σελ. 887


Λαμπρό επίτευγμα
του Σπυρου Γιανναρα

Έναν από τους μεγάλους θησαυρούς της ανθρωπότητας απ’ τον οποίο άντλησαν αναστήματα όπως ο Φίοντορ Ντοστογιέφσκι ή ο προτεστάντης θεολόγος Καρλ Μπαρτ, το corpus των «Ασκητικών Λόγων» του Αββά Ισαάκ του Σύρου (7ος αιώνας), αποκατέστησε στην πρώτη ελληνική κριτική τους έκδοση ο Ιβηρίτης μοναχός Μάρκελλος Πιράρ.
Ο πολύγλωσσος Βέλγος μοναχός, που περιδιαβαίνει με άνεση τη συριακή, αραβική, λατινική και ρωσική βιβλιογραφία, μας παρέδωσε την πρώτη ολοκληρωμένη υπομνηματισμένη ελληνική μετάφραση ενός θεμελιώδους κειμένου της ορθόδοξης Πατερικής γραμματείας, το οποίο γράφτηκε στα συριακά. Η 206 σελίδων εισαγωγή όπου περιγράφεται καταλεπτώς η περιπέτεια της γέννησης της επίτομης έκδοσης (της Ιεράς Μονή Ιβήρων του Αγίου Ορους), προκαλεί ίλιγγο ακόμα και στον ανυποψίαστο αναγνώστη.
Το δυσκολοκατόρθωτο επίτευγμα προκάλεσε τα αβίαστα εύγε των ελάχιστων (δαχτυλοδεικτούμενων) ανά τον κόσμο συριολόγων. Ο ομότιμος καθηγητής της Οξφόρδης Σεμπάστιαν Μπροκ σε επιστολή του προς τον γέροντα Πιράρ εκφράζει τον θαυμασμό του για το εκπληκτικό αυτό ακαδημαϊκό έργο. «Η έκδοσή σας είναι πράγματι κτήμα ες αεί», προσθέτει. Ανάλογα αντέδρασε και η καθηγήτρια της Λουβέν-λα Νεβ, Ταμάρα Παταρίντζε, που εκπονεί την αντίστοιχη γεωργιανή κριτική έκδοση.
Ο γέροντας Πιράρ αντέβαλλε την εγκυρότερη έως τώρα ελληνική έκδοση του Θεοτόκη (1770) με το συριακό κείμενο του 1909, και το συριακό με τα συριακά χειρόγραφα στη συρο-ιακωβιτική και κυρίως στη συρο-μελχιτική εκδοχή τους. Ομως ποιος ήταν ο Αγιος Ισαάκ ο Σύρος; Ο αββάς Ισαάκ γεννήθηκε τον 7ο αιώνα στα παράλια της αραβικής χερσονήσου. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Νινευής μεταξύ 676-680. Μετά την πάροδο πενταμήνου αποσύρθηκε σε μοναστήρι του όρους Ματούτ και αφιερώθηκε στην προσευχή. Απέφυγε, όπως λέει ο αρχιμανδρίτης Βασίλειος ο Ιβηρίτης, τα ανθρώπινα για να βρει τους ανθρώπους. Εκεί συνέταξε πέντε τόμους διδαχών για τους μοναχούς. Από την εντατική μελέτη έχασε το φως του. «Ο Αββάς είναι κριτήριο και μέτρο για τούτη τη ζωή και την άλλη, για τη διαγωγή και το γράψιμο, για τη δράση και τη θεωρία, για την αντιμετώπιση κάθε ευτυχίας ή συμφοράς, για την αποκρυβή και τη φανέρωση, για τη σιωπή και τον λόγο», επισημαίνει ο Βασίλειος. Το έργο αυτό, το οποίο είχε στο προσκέφαλό του, σφράγισε το έργο του Ντοστογιέφσκι: «Η συνάντησή του με τη λαμπρή σκέψη και την -πολύ συγγενική με τη δική του- αγάπη του Ισαάκ του Σύρου που αντηχεί στα λόγια του, έδωσε τη δύναμη στον Ντοστογιέφσκι να αντιληφθεί σαφέστερα ό, τι έως τότε αισθανόταν μέσα του βαθιά, αλλά ακόμα μάλλον ακαθόριστα», σημειώνει η σλαβολόγος καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι, Σιμονέτα Σαλβεστρόνι. «Εως αν ουν μη ταπεινωθή η καρδία, ού δύναται παύσασθαι του μετεωρισμού». Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που η φράση αυτή του Ισαάκ του Σύρου περιγράφει συνοπτικά αύτανδρο το λογοτεχνικό εγχείρημα του μεγάλου Ρώσου λογοτέχνη.

http://news.kathimerini.gr

ΥΓ. Διευκρινίζεται πως ο κ. Μάρκελλος Πιράρ εκ παραδρομής αναφέρεται στο κείμενο σαν Ιβηρίτης μοναχός. Είναι λαϊκός, διαμένων στις Βρυξέλλες.

1372 - Δύο επιστολές του Ηγουμένου της Ι.Μ. Καρακάλλου Αρχιμ. Φιλοθέου για το Τάμα του Έθνους

(κλικ στις φωτογραφίες για μεγέθυνση)





1371 - Ο ουρανογείτων Άθως



Κρυσταλλωμένε Άθωνα! το ύψος σου θαυμάζω,

και βλέπων σε την δεξιάν του πλάστου σου δοξάζω.

Το φως λαμβάνει τ' ουρανού, η κορυφή σου πρώτη,

και εις του Άδου φθάνουσιν οι πόδες σου τα σκότη.

Διάδημ' αδαμάντινον το μέτωπόν σου στέφει,

τα δάση έχεις ζώνην σου και κόμην σου τα νέφη.

Καθώς ο πρώτος άνθρωπος της κτίσεως αρχαίος,

συ πρώτος έλαβες ζωήν και θέλεις τελευταίος

προσφέρει τον αυχένα σου στον αιμοβόρον χρόνον.

Να τρέχη βλέπεις υπό σε η κόνις των αιώνων,

κατακλυσμός δεν έλουσε το μέγα μέτωπόν σου,

ασπάζεται η θάλασσα τας άκρας των ποδών σου.

Στίχοι του Παναγ. Σούτσου
από τον «Οδοιπόρο»

1370 - Φορητή εικόνα της Αγίας Τριάδος, Ιερά Σκήτη Αγίας Τριάδος (Καυσοκαλύβια)


Ηφορητή εικόνα της Αγίας Τριάδος,
έργο του εργαστηρίου ιερομονάχου Διονυσίου του εκ Φούρνά
στα Καυσοκαλύβια.
Σε επιστολή που αποστέλλει ο ιερομ. Αναστάσιος Γόρδιος (1654-1729) στο Διονύσιο «Εκ της μικράς μονής της εν Βρανιανοίς αγίας Παρασκευής», στις 24 Οκτωβρίου του 1727, δίνει τη γνώμη του, σε σχετική ερώτηση του Διονυσίου περί της επιγραφής που πρέπει να φέρουν τα φωτοστέφανα των εις τύπον της Αγ. Τριάδος τριών Αγγέλων. Γράφει συγκεκριμένα, ανάμεσα σε άλλα, προς «τον πανοσιώτατον εν ιερομονάχοις και εν ζωγραφοδιδασκάλοις αρίστω κυρίω Διονυσίω»: συνέχεια

1369 - Τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος

Τρούλος στην Ι. Καλύβη Αγίου Γεωργίου
της Ι. Σκήτης Αγίας Τριάδος (Καυσοκαλυβίων)

 «....Καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τἅγιον, τὸ κύριον, το ζωοποιόν, τἐκ τοῦ πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν πατρὶ καὶ υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν....»
Την Δευτέρα μετά την Πεντηκοστή, η Εκκλησία μας εορτάζει το Άγιο Πνεύμα. Το Άγιο Πνεύμα είναι το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, το οποίο εκπορεύεται εκ του Πατρός. Είναι ομοούσιο με τα πρόσωπα του Πατρός και του Υιού και κατά το Σύμβολο της Πίστεως «συνπροσκυνείται και συνδοξάζεται» με τον Πατέρα και με τον Υιό, ίσο κατά τη λατρεία και την τιμή.
Τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος
Μεγάλα είναι και ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική τα χαρίσματα που μάς δώρισε σήμερα ο φιλάνθρωπος Θεός. Γι’ αυτό ας χαρούμε όλοι μαζί και σκιρτώντας από αγαλλίαση ας ανυμνήσουμε τον Κύριό μας.
Γιατί η σημερινή ημέρα είναι για μάς εορτή και πανηγύρι. Όπως δηλαδή διαδέχονται η μια την άλλη οι εποχές και οι κινήσεις του ήλιου, έτσι ακριβώς και στην Εκκλησία η μία εορτή διαδέχεται την άλλη και με τον τρόπο αυτό απ’ τη μια πηγαίνουμε στην άλλη. Πριν από λίγο καιρό εορτάσαμε τον σταυρό, το πάθος και την Ανάσταση, και ύστερα από αυτά την Ανάληψη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού στους ουρανούς. Σήμερα φθάσαμε στην κορυφή των αγαθών, σ’ αυτήν την κορωνίδα των εορτών, βρισκόμαστε πια στην πραγματοποίηση των επαγγελιών του Κυρίου. «Γιατί αν φύγω –λέει- θα σάς στείλω άλλον Παράκλητο, και δεν θα σάς αφήσω ορφανούς». (Ιωάν. 16,6). Βλέπετε το πατρικό Του ενδιαφέρον; Βλέπετε την ανέκφραστη φιλανθρωπία Του; Πριν λίγες ημέρες ανελήφθη στον ουρανό, κάθισε στον βασιλικό θρόνο, στα δεξιά του Πατρός, και σήμερα μάς στέλνει ως δώρο τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος και μ’ αυτόν τον τρόπο μάς χορηγεί άπειρα ουράνια αγαθά. Γιατί, πες μου, ποιο από τα αγαθά που συμβάλλουν στη σωτηρία μας δεν μάς δόθηκε από το Άγιο Πνεύμα;
Με τη χάρη Του απαλλασσόμαστε απ’ τη δουλεία του διαβόλου, καλούμαστε στην ελευθερία του Χριστού, οδηγούμαστε στην ουράνια υιοθεσία, αναγεννιόμαστε απ’ την αρχή και ξεφορτωνόμαστε το βαρύ και δυσβάστακτο φορτίο των αμαρτιών μας. Με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος βλέπουμε να υπάρχουν τόσοι ιερείς κι έχουμε τάγματα διδασκάλων της Εκκλησίας. Απ’ την πηγή αυτή πήγασαν πλούτη προφητειών και χαρίσματα ιάσεων και όλα τα άλλα που συνήθως στολίζουν την Εκκλησία του Θεού από το Άγιο Πνεύμα προέρχονται. Και φωνάζει ο Παύλος και λέει: «Για όλα αυτά τα χαρίσματα ενεργεί το ένα και μοναδικό Πνεύμα, που τα μοιράζει όπως θέλει στον καθένα χωριστά» (Α’ Κορ. 12,11).
«Όπως θέλει», λέει, όχι όπως έχει διαταχθεί. «Μοιράζει», και δεν μοιράζεται. Έχει εξουσία, και δεν εξουσιάζεται. Γιατί ο Παύλος λέει πως έχει και το Άγιο Πνεύμα την ίδια εξουσία, που έχει και ο Πατήρ. Κι όπως είπε για τον Πατέρα «ο Θεός είναι εκείνος που ενεργεί παντού και πάντα» (Α’ Κορ. 12,6), έτσι λέει και για το Άγιο Πνεύμα «για όλα αυτά τα χαρίσματα ενεργεί το ένα και μοναδικό Πνεύμα, που τα μοιράζει όπως θέλει στον καθένα χωριστά». Είδες τέλεια εξουσία που έχει; Γιατί όσα πρόσωπα έχουν την ίδια φύση και ουσία είναι φανερό ότι έχουν και την ίδια εξουσία, και όσα έχουν την ίδια αξία, σ’ αυτά μία είναι η δύναμη και η εξουσία.
Χάρη στη δύναμη του Αγίου Πνεύματος απαλλαχτήκαμε από τις αμαρτίες, μ’ αυτήν ξεπλύναμε την ψυχή μας από κάθε ρύπο. Με τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος, ενώ ήμασταν άνθρωποι, γίναμε άγγελοι, όσοι βέβαια θελήσαμε να μάς βοηθήσει η χάρη Του, χωρίς να αλλάξει η φύση μας, αλλά, κι αυτό είναι το πιο αξιοθαύμαστο, διατηρήσαμε την ανθρώπινη φύση μας και μ’ αυτή επιδείξαμε αγγελική συμπεριφορά. Τόσο μεγάλη είναι λοιπόν η δύναμη του Αγίου Πνεύματος! Και όπως η πραγματική φωτιά όταν δεχτεί τον μαλακό πηλό τον καθιστά σκληρό κεραμίδι, έτσι ακριβώς και η φωτιά του Αγίου Πνεύματος, όταν δεχτεί μια ψυχή συνετή, ακόμη κι αν τη βρει πιο μαλακή κι απ’ τον πηλό, την κάνει πιο γερή κι απ’ το σίδερο. Και κάνει ξαφνικά πιο καθαρό απ’ τον ήλιο εκείνον που έως τώρα ήταν μολυσμένος απ’ την ακαθαρσία των αμαρτιών.
«Με τη δύναμη του ονόματος του Κυρίου Ιησού Χριστού», λέει, «και με τη χάρη του Πνεύματος του Θεού μας». Είδες, αγαπητέ, τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος; Είδες ότι το Άγιο Πνεύμα, εξαφάνισε όλες αυτές τις κακίες, και ότι εκείνους που ήταν προηγουμένως υποδουλωμένοι στις αμαρτίες τους, τους ανέβασε ξαφνικά σε τόσο υψηλές τιμές;
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Κοντάκιον
Ήχος πλ. δ'.
Ότε καταβάς τας γλώσσας συνέχεε, διεμέριζεν έθνη ο Ύψιστος· ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμε, εις ενότητα πάντας εκάλεσε· και συμφώνως δοξάζομεν το Πανάγιον Πνεύμα.