Σάββατο, 10 Μαρτίου 2012

909 - Μοναχισμός και αίρεση


Μοναχός Μωυσής, Αγιορείτης



Εισήγηση του Αγιορείτη μοναχού π. Μωυσή στην Ημερίδα "ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΑΙΡΕΣΗ", πού πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2001 στο Ιερό Κοινόβιο Όσιου Νικόδημου.





Αφού ευχαριστήσω θερμά την προ­σκαλούσα φίλη Ιερά Μονή και ταπεινά συγ­χαρώ για την εικοσαετή ανο­δική πορεία της θ' αρχίσω την αφιλόδοξη εισήγηση μου με τη γνωστή αλλά σημαντική διήγηση περί του αββά Αγά­θωνος:
Ακούοντες τινές ότι έχει μεγάλην διάκρισιν, ηθέ­λησαν να τον δοκιμάσωσιν αν οργίζηταν όθεν είπον εις αυτόν
-Σύ είσαι ό Αγαθών; άκούομεν ότι είσαι πόρνος και υπερήφανος.
 Ο δε όσιος είπε:
-Ναι, ούτως έχει η αλήθεια.
Πάλιν είπον
-Σύ είσαι ο Αγαθών, ο φλύαρος και ο κατάλαλος;
Ο δε όσιος απεκρίθη:
-Ναι, εγώ είμαι.
Οι δε πάλιν είπον
-Σύ είσαι ο Αγαθών ο αιρετικός;
 Ο όσιος απεκρίθη:
-Δεν είμαι αιρετικός.
Εκείνοι δε παρεκάλεσαν αυτόν λέγοντες:
-Διατί τας μεν ύβρεις εδέ­χθης, ταύτην όμως δεν εβάστασας;
Απεκρίθη ο Γέρων:
-Εκείνας μεν εδέχθην, διότι είναι όφελος εις την ψυχήν μου, το δε αιρετικός είναι χωρισμός από του Θεού και δια τούτο δεν το εδέχθην.
Οι δε ακούσαντες θαύμασαν την διάκρισιν του και απήλθον ωφεληθέντες.

Δεν θ' αναφερθούμε εδώ στην ευαγγελική απαρχή του αγιοτρόφου μονα­χισμού στην Ιστορία, στους θεσμούς και στην προ­σφορά του. Δεν θ' αντικρούσουμε τη διατηρούμενη πολεμική πολλών κατ' αυτού, την παρεξήγηση, τη μη γνώση του σκοπού του, ακόμη κι ανθρώπων της Εκκλησίας, πού θέλουν να μετατρέψουν τους Μονα­χούς σε απλούς κοινωνικούς εργάτες, να τους χρη­σιμοποιήσουν και να τους εκμεταλλευθούν. Έτσι συμβαίνει το οξύμωρο σχήμα κι ενώ ορισμένοι κατη­γορούν τους μοναχούς ως φυγόκοσμους και φυγό­πονους και μη συνδράμοντες στο ποικίλο έργο της Εκκλησίας π.χ. κατά των αιρέσεων, άλλοι ή και οι ίδιοι «μετά της αυτής οξύτητος και κριτικής καταδι­κάζουν τας εμφανίσεις των μοναχών εις το στάδιο των θεολογικών ή υπέρ των ιερών παραδόσεων γενι­κώς αγώνων, ως έργον μακράν της αποστολής των, ως έκφρασιν υπερήφανου διαθέσεως και φιλοταράχου διαγωγής». Απερίφραστα αμέσως θα πούμε πώς οι κρίσεις αυτές φανερώνουν παχυλή άγνοια του ευαγ­γελίου, της πατερικής διδασκαλίας, της εκκλησιαστι­κής ιστορίας και του συναξαριστή. Δεν ισχύουν για τους μοναχούς οι λόγοι του Αποστόλου Παύλου: «Στήκετε και κρατείτε τας παραδόσεις ας εδιδάχθητε είτε δια λόγου είτε δι' επιστολής ημών» και «τας δε βέβηλους κενοφωνίας περιίστασο»;.
Βέβαια θα πρέπει να τονίσουμε στους διάφορους επικριτές μας ότι άλλο είναι η θεολογία, την οποία οι ασκητικοί πατέρες δεν επιτρέπουν στον καθένα μοναχό, και άλλο η απαραίτητη διαφύλαξη των δογμά­των, δηλαδή της ορθοδόξου πίστεως. Η καλή ευαι­σθησία των μοναχών δεν τους κάνει δογματολόγους, αλλά ταπεινούς αγωνιστές υπέρ διασφαλίσεως των δια μακρών αγώνων των αγίων πατέρων ορθώς δογματισθέντων και υπό διαφόρων κατά καιρούς αδαώς αθετουμένων  και μάλιστα εκκλησιαστικών ποιμένων. Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος λέγει χαρακτη­ριστικά: «Ούτε  τω  θεολογούντι  αρμόζει μετάνοια ούτε τω μετανοούντι θεολογία. Καθόσον γαρ απέχουσιν ανατολαί από δυσμών, κατά τοσούτον υψηλότερα η θεολογία της μετανοίας εστί ...» Όπως και ο όσιος Ιωάννης της Κλίμακας: «Ουκ εγκληθησόμεθα, ω ούτοι, εν εξόδω ψυχής, διατί ου τεθαυματουργήκαμεν, ούδ' ότι ου τεθεολογήκαμεν, ούδ' ότι θεωρητικοί ου γεγόναμεν αλλά λόγον πάντες δώσωμεν τω Θεώ, διότι αδιαλεί­πτως ου πεπενθήκαμεν». Ένα επίσης συνηθισμένο και μάλλον υποκριτικό επιχείρημα είναι το λεγόμενο ότι οι μοναχοί θα πρέ­πει πάντοτε να είναι απόλυτα αφοσιωμένοι στα μονα­χικά τους αυστηρώς καθήκοντα και ιδιαίτερα το της προσευχής. Ουδείς ουδόλως αντιλέγει. Το έργο της προσευχής όμως, το μεγάλο, ωραίο και όντως δυνατό, δεν αναιρεί την έμπρακτη ομολογία στον καλό αγώνα κατά της πονηρής κακοδοξίας. Οι επιτήδειες σοβαροφανείς αυτές ενστάσεις δηλώνουν απουσία του φωτός της διακρίσεως και σαφή παραποίηση της ορθοπραξίας. Το Ευαγγέλιο και οι Πατέρες μας υποχρεώνουν στην ατάραχη κι εγνωσμένη ομολογία όταν η πίστη κινδυνεύει. Πλεονάζει ο συναξαριστής ομολογητών οσίων και είναι πλούσιος ο έπαινος της μητέρας Εκ­κλησίας υπέρ των υπομονετικών, επίμονων, θαρρε­τών και τολμηρών, άφοβων και γενναίων τέκνων της ερήμου. Ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης λέγει στους πολλούς μοναχούς του: «Έργο δε μοναχού, μηδέ το τυχόν ανέχεστε καινοτομήστε το Ευαγγέλιον, ίνα μη υπόδειγμα τοις λαϊκοίς προτιθέμενοι αιρέσεως και αιρετικής συγκοινωνίας, της υπέρ αυτών απώλειας λόγον υφέξωσι». Και με τον τρόπο αυτό γίνονται οι μοναχοί φως στους λαϊκούς κατά τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος και δεν προδίδουν τον Θεό ησυχάζοντες όταν το κινδύνευον είναι η ορθόδοξη πίστη και γίνο­νται μαχητικοί οι ειρηνικοί και πράοι ασκητές κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο. Όλοι οι ομολογητές όσιοι υπήρχαν πάντοτε και ασκητές και δεόμενοι, πιστά τέκνα της Εκκλησίας, υπάκουα και πρόθυμα μέχρις αίματος. Οι αγωνιστές «υπέρ του κοινού κτή­ματος του θησαυρού της υγιαινούσης πίστεως», κατά τον Μέγα Βασίλειο δεν διακατέχονταν από ένα στείρο φανατισμό, μία προσκόλληση σε ανούσιους τύπους, ένα ανόητο ζηλωτισμό, ένα καλογερικό πείσμα, ένα νοσηρό φονταμενταλισμό. Οι ομολογητές όσιοι και οι ακόλουθοι τους δεν υπήρξαν αγενείς, αφιλάδελφοι, αφιλάνθρωποι, αφιλόξενοι, γιατί, κι αυτοί οι χαρα­κτηρισμοί δυστυχώς ακούσθηκαν πρόσφατα από επί­σημα χείλη. Η επιμονή των οσίων θεωρείται υπό των ορθολογιστών αδιαλλαξία, η σιωπή τους ως έλλειψη αγάπης, ο λόγος τους αντιδραστικός, απηρχαιωμένος, αρτηριοσκληρωτικός, ασυμβίβαστος υπό των ευγε­νώς χαμογελούντων σύγχρονων οικουμενιστών.
Θεωρούμε επίσης απαραίτητο να αναφέρουμε πώς στον αντιαιρετικό αγώνα των μοναχών υπήρξαν και αρκετές παραλείψεις, συχνές υπερβολές, ανεπίγνωστοι ζηλωτισμοί, αυθαιρεσίες, παραποιήσεις και ασέβειες, πού δυστυχώς συνεχίζονται μέχρι σήμερα κι αποτελούν μελανές ιστορίες του μοναχισμού. Εκτροπή, άμβλυνση και παραχάραξη του. Ο Θεός να μας φυλάει από τις πολλές πλάνες, κι όπως ωραία λέγεται στο Άγιον Όρος: «Να πλανεθείς εύκολο να ξεπλανεθείς δύσκολο». Το πιο λυπηρό είναι να έχουμε ναυάγια στο λιμάνι. Φοβούμενοι κι αγωνιζόμενοι για την αποφυγή τους μακαρίζουμε κι ευγνωμονούμε θερμά τους οσίους πού αποτελούν τους οικουμενι­κούς διδασκάλους, τους καθηγητές της ερήμου, τους οσιομάρτυρες ομολογητές,  τους φωτοδότες νηπτικούς συγγραφείς, τους λάτρεις της Αλήθειας.
Η αίρεση αποτελεί παραποίηση της Αλήθειας, υποκειμενική, εγωιστική ερμηνεία ανθρώπων αταπείνωτων, φιλόδοξν, νοσηρών, συγχυσμένων και ταλαίπωρων. Ο Μέγας Αντώνιος σε όραμα προείδε τους Αρειανούς ως κτήνη λακτίζοντα την αγία Τράπεζα. Στο θαυμάσιο βίο του, πού έγραψε ο Μ. Αθανάσιος, παρουσιάζεται ως ιεραπόστολος και ιε­ροκήρυκας, πού άφησε την ησυχία της ερήμου και κατήλθε στην Αλεξάνδρεια, για να ενισχύσει το λαό του Θεού από τη μάστιγα του αρειανισμού. Αναφέ­ρεται μάλιστα πώς στους «αιρετικούς μίλησε φιλι­κώς, παρά μόνον τόσον, όσον να νουθέτηση αυτούς να επιστρέψουν εις την ευσέβειαν, θεωρών και διδά­σκων την φιλία και ομιλία με αυτούς ως βλάβη και απώλεια ψυχής». Αυτά είπε προς τους μαθητές και λίγο προ του μακαρίου τέλους του και αυτή ήταν η στάση όλων των μοναχών της εποχής του προς τους αιρετικούς. Οι μοναχοί ακολουθούσαν τον Μ. Αθα­νάσιο και ενισχύονταν από αυτόν. Τη στάση έναντι των αιρετικών πού είχε ό Μ. Αντώνιος είχαν και οι άγιοι Μ. Παχώμιος και Μακάριος ο Αιγύπτιος μετά των μαθητών τους.
Ο όσιος   Ιουλιανός δια προσευχών και διδασκαλιών εμψύ­χωσε τους Ορθοδόξους κατά των ετεροδιδασκαλιών, ο όσιος Αφραάτης άφησε τον έγκλειστο βίο για να κηρύξει στους πιστούς τα Ορθό­δοξα δόγματα, πού παρερμήνευαν οι Αρειανοί και ο όσιος Ισαάκιος - της Μονής Δαλμάτων δεν δίστασε να ελέγξει  και τον αυτοκράτορα Ουάλεντα για τον επη­ρεασμό του από τον   Αρειανισμό. Ο κατανυκτικός όσιος Εφραίμ ο Σύρος υπήρξε αυστηρός ασκητής και ελεγκτής των αιρετικών Απολλιναρίου, Μάνητος, Βαρδησάνη και Μαρκίωνος.
Από τους πρώτους πού αντέδρασαν στην αιρετική  νόσο του νεστοριανισμού  ήταν  ο ηγούμενος των Ρουφιανών Κωνσταντινουπό­λεως όσιος Υπάτιος, ο όποιος δεν δίστασε να αντικρούσει σθεναρές απειλές και τιμωρίες πολιτικών και εκκλησιαστικών αρχόντων. Τον μονοφυσιτισμό έγκαιρα καταδίκασαν απτόητοι οι όσιοι Μ. Ευθύμιος, Γελάσιος, Συμεών ό Στυλίτης, Ιωάννης Κολωνίας, Σάββας ο Ηγιασμένος και Μ. Θεοδόσιος, δίχως να δειλιάσουν    στις απειλές,  κάμνοντας πορείες και μακρές συζητήσεις μετά των υπευθύνων, ακολουθούμενοι υπό χιλιά­δων μοναχών.
Τον ωριγενισμό καταδίκασαν νωρίς οι όσιοι Μ. Παχώμιος, Σάββας ο Ηγιασμένος, Ιωάννης Κολωνίας, Κυριάκος ο Ανα­χωρητής, αββάς Βαρσανούφιος και Μάξιμος ο Ομολογητής, ο όποιος αναδείχθηκε και κύριος πολεμιστής του μονοθελητισμού, συνοδευόμενος υπό πολλών μοναχών, υπομείνας κακουχίες πολλές, μαρτύρια και εξορίες. Η Ορθόδοξη χριστολογία εξαρτήθηκε από την αλύγιστη σταθερότητα ενός μοναχού, του οσίου Μαξίμου, πού του έκοψαν τη γλώσσα και το χέρι, για να μη μιλά και γράφει άλλο για την ελευθερία, την αγάπη, την αγιότητα.
Ο μοντερνισμός και η εκκοσμίκευση ήταν μάλλον οι αρχές της πολύχρονης ταραχής της εικονομαχίας. Μεταξύ των μεταρρυθμίσεων αναφέρονται η συντόμευση της Θ. Λειτουρ­γίας, η κατάργηση αγρυπνιών και άλλων ιερών ακολουθιών, νηστειών και εορτών, η απλοποίηση της διατροφής τών μονα­χών, η δήμευση της μοναστηριακής περιουσίας, ό περιορι­σμός κούρων και χειροτονιών, η  εκλογή των επισκόπων να κυρώνεται από το αυτοκρατορικό συμβούλιο. Οι εικονομάχοι κύριους αντίπαλους είχαν τους μοναχούς, πού νωρίς και θαρρειά στηλίτευσαν την καινοτομία. Πρόμαχοι αυτών οι όσιοι Ιωάννης ό Δαμασκηνός και Θεόδωρος ο Στουδίτης, οι οποίοι υπέστησαν τα πάνδεινα απτόητοι. Ο αυτοκράτορας Κωνστα­ντίνος Ε' ο Κοπρώνυμος γνωρίζοντας το έργο των Μονών διέταξε την κατάργηση τους και τη δίωξη των μόνιμων οικητόρων τους, πιέζοντας τους να ακολουθήσουν τον έγγαμο βίο. Δίκαια οι ιστορικοί ονομάζουν την περίοδο μοναχομαχία. Οι όσιοι Στέφανος ο Νέος, Στέφανος ο Σαββαϊτης, Ανδρέας ο εν Κρίσει, Θεόφιλος, Προκόπιος και Βασίλειος υποστήρι­ξαν την ορθή τιμή και προσκύνηση των αγίων εικόνων κατά την πρώτη εικονομαχική περίοδο με πολλές περιπέτειες και μεγάλα μαρτύρια. Και κατά τη δεύτερη εικονομαχική περίοδο πλήθος ηγουμένων και μοναχών διώχθηκαν και μαρτύρησαν για την ορθή πίστη.
Η δεύτερη χριστιανική χιλιετία, μετά την οριστικοποίηση του σχίσματος του 1054, τυγχάνει για τον Ορθόδοξο μοναχισμό πλήρως αντιλατινική, λόγω του υπόπτου και ύπουλου  επεκτατισμού του Παπισμού. Η Δύση συνεχώς παραποιεί την Ορθόδοξη παράδοση και αλώνει την Ορθόδοξη Ανατολή με τις σταυ­ροφορίες. Από τους πρώτους οσιομάρτυρες της παπικής θηριωδίας ήσαν οι 13 όσιοι της Μονής Καντάρας της Κύπρου. Παπικοί ανα­φέρουν πώς στα σχέδια τους για την ψευδή ένωση των Εκκλησιών και την καθυπόταξη της Ορθοδοξίας στον Παπισμό κατά τους τελευταί­ους αιώνες του Βυζαντίου ήσαν οι μοναχοί, οι όποιοι επηρέαζαν ισχυρά τον λαό. Στους Λατινόφρονες της Κωνσταντινουπόλεως οι Αγιο­ρείτες μοναχοί απάντησαν ευθαρσώς, και μετά τη Σύνοδο της Λυώνος (1274), οπού αντιστάθηκαν σθεναρά στα λατινικά δόγματα και την πίστη τους υπέγραψαν με  αίμα Καρυώτες, Ιβηρίτες, Βατοπαιδινοί, Ζωγραφίτες καί Ξενοφωντινοί μοναχοί. Μεγάλος αντίπαλος της ψευδοσυνόδου της Λυώνος είναι και ο όσιος Μελέτιος ο Γαλησιώτης, ο όποιος άφησε την ησυχία και ήρθε στην Κωνσταντινούπολη για να καυτηριάσει τα καινοφανή δόγματα των Λατίνων και για αυτό να εξοριστεί και να του κοπεί η γλώσσα. Στη φυλακή έγραψε το σπουδαίο αντιλατινικό έργο του «ΑλφαβηταλφάΒητος».
Ένας πλανεμένος μοναχός, Βαρλαάμ ο Καλαβρός, ανεδεί­χθη πολέμιος του ησυχασμού του 14ου αιώνος. Ο άγιος Γρηγόριος ό Παλαμάς μπροστά στον κίνδυνο αφήνει την αθωνική ησυχία και με το βαρύ του πνευματικό οπλισμό κατατροπώνει την κακοδοξία και αποστομώνει τον αιρετικό και τους ακο­λούθους του, πού φτάνουν μέχρι τις ήμερες μας, και το χειρότερο, ορισμένοι βρίσκονται και εντός των Ορθοδόξων τειχών, αφού αδυνατούν ή δεν θέλουν να κατανοή­σουν ότι ο προσευχόμενος αγωνιστής μετέχει των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Ο θεόπτης θεολόγος Αγιο­ρείτης άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς εκφράζοντας αριστοτεχνικά την αγιορείτικη παράδοση περί του ακτίστου φωτός κατετρόπωνε τους δυτικόφρονες, σχολαστικιστές, ουμανιστές κι ορθολογιστές, και το έργο του αποτε­λεί πολύτιμη παρακαταθήκη. Η προ­σφορά του παρεξηγήθηκε και δεν κατενοήθη απ' όλους, ώστε σύγχρο­νοι του επίσκοποι ακόμη και να τον φυλακίσουν παρασυρό­μενοι από τους αιρετικούς. Κλείνουμε την παράγραφο αυτή λέγοντας πώς αν δεν είχαμε τον άγιο Γρηγόριο ίσως να είμασταν όλοι ουνίτες, για αυτό και οι Λατίνοι μισούν τόσο πολύ τον άγιο. Το πλήθος των μοναχών ήσαν παλαμιστές.
Την περίοδο της τουρκοκρατίας οι μοναχοί εργάσθηκαν σθεναρά να βαστηχτούν τα πόδια του έθνους: η γλώσσα κι η θρησκεία και ν' αντιμετωπίσουν τους λυμαινόμενους αιρετι­κούς, κυρίως τους παπικούς. Το αποδεδειγμένα γνήσια ανα­γεννητικό αγιορείτικο κίνημα των ιεροπρεπών Κολλυβάδων εργάσθηκε για την εμψύχωση του λαού και την αντίκρουση των ετεροδιδασκαλιών. Σήμερα η παναίρεση του Οικουμενι­σμού, κατά τον γέροντα Ιουστίνο Πόποβιτς, και τα κύματα του μοντερνισμού, πού καλούνται εκκοσμίκευση, κατά τον Γέρο­ντα Γεώργιο Γρηγοριάτη, απειλούν υποχθόνια την Ορθο­δοξία. Μόνο εδραιωμένος ο μοναχισμός στους αρχαίους μοναχικούς θεσμούς και αφοσιωμένος ο παρθένος, ακτήμων και υπάκουος μοναχός στο μόνιμο έργο της προσευχής και της ασκήσεως, θα έχει την πανοπλία του πνεύματος, γι να διατηρήσει ακραιφνή κι άβατο τον μοναχισμό από αλλότρια ήθη και να είναι η πέτρα της πίστεως η απαρασάλευτη στην αγιοτρόφο, μαρτυρική και ομολογιακή παράδοση. Γιατί αν παρασυρθούμε κι εμείς από αγαπολογίες, υποχωρήσεις κολακείες και χορηγίες, χαμόγελα, συγκρητισμούς, οπισθοχωρήσεις, ένοχες ανοχές και παραχαράξεις, ο κίνδυνος θα είναι μεγάλος. Η αντίσταση δεν θα πρέπει να είναι αντίδραση, ο λόγος να είναι τόσο ισχυρός όσο και νηφάλιος, η σιωπή διακριτική, η αγωνία καλή και όχι αγχώδης, διαφορετικά θα εγκλεισθούμε σε ένα νευρικό, επιπόλαιο, ταραγμένο, αψυχολόγητο κι ανεπίτρεπτο ζηλωτισμό, που θα είναι λανθασμένος, αφού δεν θα έχει τα στοιχεία της ειρήνης κα της ευλογίας των πιστών και ταπεινών, έστω κι αν είναι λίγοι καταφρονεμένοι, κατηγορούμενοι και μη χειροκροτούμενοι. Ο μοναχισμός θα ξαναπολεμηθεί, καλούμεθα να υπομείνουμε προσευχητικά και γενναία ετοιμάζοντας τα δυνατά όπλα του πνεύματος. Το κυρίως ελλείπων είναι η αγιότητα και αυτή θα σώσει από την αλλοτρίωση τον κόσμο. Εύχεστε

908 - Παρουσίαση Μεγάλου Γεροντικού στην Κρήτη



.......Η Ιερά Μητρόπολις Κισσάμου και Σελίνου σε συνεργασία με την Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης, διοργάνωσαν το εσπέρας της Δευτέρας 5 Μαρτίου στο αμφιθέατρο της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, την παρουσίαση του νέου τρίτομου έργου του Πανοσιολογιωτάτου Γέροντος Μωυσέως Αγιορείτου, υπό τον τίτλο: «Μέγα Γεροντικό Εναρέτων Αγιορειτών του εικοστού αιώνος 1901-2000».
Παρόντες στην παρουσίαση ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ειρηναίος, καθώς και ο Σεβ. Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελίου και Βιάννου κ. Ανδρέας. Το έργο παρουσίασαν οι Παν/τος Αρχ/της π. Ιουστίνος Μπαρδάκας, Πρωτοσύγκελλος της Ι.Μ. Φλωρίνης, Παν/τος Αρχ/της π. Ειρηναίος Βερυκάκης, Ηγούμενος της Ι.Π.Μ.Γουβερνέτου και Παν/τος Αρχ/της π. Αντώνιος Φραγκάκης, Ιεροκήρυκας της Ι.Μ. Γορτύνης & Αρκαδίας. Την εκδήλωση συντόνισε ο Παν/τος Αρχ/της π. Ειρηναίος Μπατσάκης, Δντης Ιδ. Γραφείου του Σεβ. Επισκόπου μας. Ολιγομελές τμήμα εκ της πολυμελούς χορωδίας του Τμήματος Βυζαντινής Μουσικής του Ωδείου της Μητροπόλεως μας απέδωσε Ύμνους της περιόδου. «Το Άγιον Όρος, το λαμπρό αυτό οικουμενικό κέντρο του ορθοδόξου μοναχισμού, μιλά με την εύλαλη σιωπή του, με την υπερχιλιετή ιερή του παράδοση, με τη συνεχή θεία λατρεία και δέηση, με την αδοξία, το επιλεγμένο αδιαφήμιστο, τη φιλοκαλία και το φιλάρετο ήθος και ύφος», σημείωσε μεταξύ άλλων ο σεβαστός συγγραφέας στην προσλαλιά του, ευχαριστώντας τον Σεβ. Μητροπολίτη μας κ. Αμφιλόχιο για την ευγενή διοργάνωση της παρουσίασης του τρίτομου έργου του, ως επίσης και τον Γεν. Δντη της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης κ. Κων/νο Κενανίδη για την φιλοξενία.

907 - Η Αγία οικογένεια των Παλαμάδων (video)

. .



906 - Ο Ναός του μοναχού, ποίημα του Κωστή Παλαμά

Την έστησες την σκήτη σου στο ξερόβραχο απάνου
κι έζησες εκεί
κάτου από τον ολόβαθο ουρανό, μοναχός
με την προσευχή.
Στην πέτρα απάνου ακούμπαγες.
Περνάν τα χρόνια. Φέγγει
μέσα σου ο Θεός.
Με το ιερό σου άγγιγμα βαθούλωσε κι ο βράχος
κι έγινε ναός.


905 - Προσκύνημα λειψάνου Αγίου Γεωργίου, από Ι.Μ. Ξενοφώντος στο Μαρούσι (18-28/3)