Τετάρτη, 7 Μαρτίου 2012

891 – Ντοκιμαντέρ: Το Άγιο Όρος πριν 32 χρόνια και ο Γέροντας Γαβριήλ Διονυσιάτης (+1983)

.


890 - Φωτογραφίες από το Άγιο Όρος


Οι φωτογραφίες είναι του καλού φίλου Σάκη, φωτογράφου, από προσκυνηματικό του ταξίδι στο Άγιο Όρος, τον Αύγουστο του 2011.

 
 
 


889 - Η προφυλάκιση του Γέροντα Εφραίμ παραβιάζει βασικές αρχές του δικαίου: η υπόθεση πρέπει να επαναπροσδιορισθεί ως διαφορά αστικού δικαίου


Όπως τονίζει ο κ. Χριστόφορος Κοσμίδης, η προσωρινή κράτηση του Γέροντα Εφραίμ παραβιάζει την αρχή του αμερόληπτου δικαστή (βλ. ιστοσελίδα romfea.gr της 19.02.2012). Τα επιχειρήματα του κ. Κοσμίδη είναι πειστικά. Όπως τόνισε και ο κ. Βασίλειος Κόκκινος, ο ανακριτής στην υπόθεση αυτή ενήργησε «έξω από τα ακραία όρια της λογικής» και «κινείται από λανθάνουσα προκατάληψη». Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η προφυλάκιση δεν προβλέπεται από τον νόμο ως μέσο προστασίας των δικαστών εναντίον του πιθανού επηρεασμού τους από τους διαδίκους! Κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά υποτιμητικό για τους λειτουργούς της δικαιοσύνης. Είναι δε κοινά γνωστό ότι επηρεασμός είναι απίθανος, αφού πολιτικοί και δημόσιοι λειτουργοί φοβούνται πλέον να πουν ακόμη και καλημέρα στον Γέροντα Εφραίμ.
Όπως τονίζει και ο αναπληρωτής καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Αθηνών κ. Σταύρος Τσακυράκης, η προφυλάκιση του Γέροντα Εφραίμ είναι τελείως αυθαίρετη και δεν έχει κανένα έρεισμα στο νόμο, παραβιάζει δε βάναυσα τη θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου που υπαγορεύει ότι κανείς δεν στερείται της ελευθερίας του παρά μόνο μετά από απόφαση νόμιμα συνιστάμενου δικαστηρίου. Κατά την άποψη του κ. Τσακυράκη, ο νόμος που ρυθμίζει την προσωρινή κράτηση (άρθρο 282 ΚΠΔ) απαιτεί η τέλεση νέων αδικημάτων να είναι πολύ πιθανή, πράγμα που, όπως λέει, δεν είναι καθόλου πιθανό στην περίπτωση του Γέροντα Εφραίμ, ιδίως αφού αυτό προϋποθέτει τη σύμπραξη κάποιων κρατικών οργάνων ή λειτουργών και αυτή είναι απίθανο να υπάρξει μετά τον σάλο που πρόεκυψε με την υπόθεση αυτή (βλ. http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.post&id=11343).
Επιθυμώ να τονίσω και τα ακόλουθα. Πρώτα, αν υπάρξει παραπομπή, η ποινική δίκη θα πρέπει να ανασταλεί μέχρι να κριθεί από τα πολιτικά δικαστήρια το πρόκριμά της, δηλαδή το ιδιοκτησιακό ζήτημα. Έτσι, ο κατηγορούμενος θα αφεθεί ελεύθερος πριν εκδοθεί απόφαση του ποινικού δικαστηρίου (η και του πολιτικού δικαστηρίου). Κατά την λογική του ανακριτή, τότε θα τελέσει νέα αδικήματα προσπαθώντας να επηρεάσει πάλι τους δικαστές (οι οποίοι κατά τον ανακριτή φαίνεται είναι ευεπίφοροι σε τέτοιο επηρεασμό) και επομένως ο σκοπός της προφυλάκισης ματαιώνεται. Ερωτάται λοιπόν τι σκοπό εξυπηρετεί η προφυλάκιση, να αναβάλει την τέλεση νέων αξιοποίνων πράξεων για αργότερα;!
Περαιτέρω, εκτιμώ ότι είναι πολύ αμφίβολο ότι το ιδιοκτησιακό ζήτημα (αν όχι όσον αφορά στην Βιστωνίδα, τουλάχιστον όσον αφορά στις παραλίμνιες εκτάσεις) θα κριθεί υπέρ του Δημοσίου. Και αν αυτό γινόταν, θα δημιουργείτο ένα μεγαλύτερο θέμα, αφού αυτομάτως θα τίθετο το ζήτημα αν τα αλιευτικά δικαιώματα που το Δημόσιο ισχυρίζεται ότι έδωσε στην Μονή το 1930 ως μοναδικό αντάλλαγμα για τα 38 χιλ. στρέμματα γης στην Χαλκιδική που η Μονή παραχώρησε στο Δημόσιο αποτελούν εύλογο αντάλλαγμα και επομένως αν η παραχώρηση αυτή είναι έγκυρη. Αν κριθεί ότι δεν ήταν έγκυρη, τα 38 χιλ. στρέμματα μπορεί να πρέπει να επιστραφούν στην Μονή και το Δημόσιο να χρειασθεί να αποζημιώσει τους κληρονόμους αυτών των προσφύγων στους οποίους είχε παραχωρήσει αυτή την γη. Και αυτό γιατί παραχώρηση αγιορετικής γης χωρίς εύλογο αντάλλαγμα δεν επιτρέπεται από τον ΚΧΑΟ και, λόγω της συνταγματικής προστασίας του πατροπαράδοτου καθεστώτος του Αγίου Όρους (η συνέχιση του οποίου δεν είναι δυνατή αν η περιουσία του παρεχωρείτο νόμιμα χωρίς εύλογο αντάλλαγμα), το δικαίωμα της Μονής δεν έχει αποδυναμωθεί από την μη άσκηση του όλα αυτά τα χρόνια, και ούτε χωρεί απόκτηση τέτοιας συνταγματικά προστατευμένης περιουσίας με χρησικτησία.
Αλλά ακόμη και αν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Βιστωνίδας και των παραλιμνίων εκτάσεων ελύετο υπέρ του Δημοσίου, πάλι η ποινική καταδίκη δεν είναι δεδομένη. Πρέπει να αποδειχτεί και ο δόλος, πράγμα πολύ δύσκολο  (αν όχι αδύνατο) αφού αυτό προϋποθέτει γνώση θεμάτων σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς που είναι ακόμη αμφιλεγόμενα ανάμεσα σε έγκριτους νομικούς (πως ήξεραν οι μοναχοί τότε αυτό που ακόμη και τώρα δεν ξέρουν έγκυροι νομικοί;). Αν δε το ιδιοκτησιακό κριθεί υπέρ της Μονής στο σύνολο του η μερικά (δηλαδή τα ελληνικά δικαστήρια επιδικάσουν στην Μονή την Βιστωνίδα, τα δικαιώματα αλιείας που έχουν καταπατηθεί επί σειράν ετών και έχουν κατά πάσα πιθανότητα οικονομική άξια πέραν της αξίας των ανταλλαγέντων ακινήτων η τις παραλίμνιες εκτάσεις, και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων - ΕΔΑΔ - δεν καταδικάσει το Δημόσιο σε καταβολή αποζημίωσης για παραβίαση του ανθρωπίνου δικαιώματος της ιδιοκτησίας), οι παρούσες ποινικές κατηγορίες δεν μπορούν να σταθούν. Ερωταται λοιπόν και πάλι. Ποιός είναι ο σκοπός της προφυλάκισης, να τιμωρηθεί ο κατηγορούμενος (και μαζί του η Μονή, το Άγιον Όρος και η Εκκλησία), ούτως η άλλως, και πάντως ανεξάρτητα από το αν βάσιμα πιθανολογείται και μπορεί να αποδειχτεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας η ενοχή του;
Έπειτα, μπορεί η ανάκριση να έγινε στην Αθήνα γιατί λειτούργησε η αρχή της συνάφειας λόγω της πληθώρας των κατηγορουμένων που ήσαν κάτοικοι Αθηνών. Αλλά, καθ’ όσον αφορά ένα Αγιορείτη Μοναχό, αν η δίκη δεν γίνει στην Θεσσαλονίκη, υπάρχει θέμα υπερβάσης και της κατά τόπον αρμοδιότητας των δικαστηρίων της Θεσσαλονίκης, αφού σύμφωνα με το άρθρο 7 του ΚΧΑΟ οι Αγιορείτες Μοναχοί διώκονται ποινικά ενώπιον των δικαστηρίων της Θεσσαλονίκης. Τέλος, στο βαθμό που δεν εξετάστηκαν οι συναφείς καταγγελίες για την πιθανή ανάμειξη τρίτων στην υπόθεση με σκοπό να κατασκευάσουν ένα «σκάνδαλο» εκ του μηδενός (βλ. «Επίκαιρα» της 16.06.2011 και «Ακρόπολη» της 24.06.2011), ίσως υπάρχει και αμέλεια που πλησιάζει την παράβαση καθήκοντος. Παραλογισμός, προκατάληψη και πιθανόν παράβαση καθήκοντος είναι τα αίτια αυτής της προφυλάκισης που πάντως δεν έχει έρεισμα στον νόμο και παραβιάζει βασικές αρχές του δικαίου.
Είναι πλέον σαφές ότι η υπόθεση δεν έπρεπε να ποινικοποιηθεί. Αυτό το λάθος έγινε σίγουρα κάτω από την πίεση των Μ.Μ.Ε. Η κυβέρνηση Καραμανλή όφειλε να κάνει τις παραχωρήσεις η ανταλλαγές με νόμο για την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος, όπως η συντήρηση των τεράστιας σημασίας κειμηλίων του Βατοπαιδίου και η συνέχιση του επίσης τεράστιου κοινωνικού έργου της Μονής. Μια τέτοια παραχώρηση δεν είναι παράνομη, όπως δεν είναι παράνομη η παραχώρηση από το Δημόσιο χώρου για την ανέγερση τζαμιού. Επίσης, η κυβέρνηση Παπανδρέου όφειλε να είχε δεχτεί την προσφορά της Μονής και να είχε πάρει πίσω τα ανταλλαγέντα ακίνητα ώστε η διαφορά να περιοριστεί στο περιουσιακό καθεστώς της Βιστωνίδας και των παραλιμνίων εκτάσεων. Αυτά πρέπει να γίνουν και τώρα. Η ποινική δίωξη οφείλει να ανασταλεί μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης για το περιουσιακό θέμα από τα πολιτικά δικαστήρια. Επίσης, στο βαθμό που εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον, να γίνουν οι παραχωρήσεις με νόμο και η Μονή να παραιτηθεί από την δίκη με το Δημόσιο για την Βιστωνίδα. Διαφορετικά, να προσφέρει και πάλι η Μονή τα ανταλλαγέντα ακίνητα στο Δημόσιο και να περιοριστεί η διαφορά στο αστικό θέμα ως προς την Βιστωνίδα. Βεβαίως, όπως ήδη αναφέρθηκε, αυτό θα έθετε και το μεγαλύτερο ακόμη ζήτημα της εγκυρότητας της  παραχώρησης των 38 χιλ. στρεμμάτων γης στην Χαλκιδική το 1930  από την Μονή στο Δημόσιο.
Αφού με την αναστολή της ποινικής δίωξης θα έχει δημιουργηθεί ένα καλύτερο κλίμα συνεννόησης ανάμεσα στους διαδίκους για την επίλυση της αστικής διαφοράς, αξίζει να δοκιμαστούν οι διαπραγματεύσεις η και η διαμεσολάβηση. Με αυτό τον τρόπο, θα εξοικονομηθεί χρόνος και χρήμα, αλλά και θα αποφευχθεί η διαιώνιση της διαμάχης και η φθορά τόσο του Δημοσίου όσο και ενός τόσο σεβαστού θεσμού της Ορθοδοξίας με μεγάλη προσφορά στην αυτοσυνειδησία αλλά και στην ανεξαρτησία των Ελλήνων, όπως το Άγιον Όρος. Αν αυτές οι προσπάθειες δεν ευοδωθούν, τότε οφείλει να δοκιμαστεί η διεθνής, εν ανάγκη, διαιτησία. Και πάλι θα εξοικονομηθεί χρόνος και χρήμα, αλλά και θα αποφευχθεί η περαιτέρω φθορά των εμπλεκόμενων θεσμών από την συνέχιση της ανοιχτής αντιπαράθεσης. Μόνο αν όλες αυτές οι προσπάθειες δεν ευδοκιμήσουν, οφείλει η διάφορα να διευθετηθεί ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων, εν γνώσει του γεγονότος ότι αν η Μονή χάσει την δίκη ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων, είναι πιθανόν να προσφύγει στο ΕΔΑΔ και να κερδίσει. Υπάρχει πάντα καιρός να διορθωθούν τα λάθη. Αρκεί να υπάρχει καλή διάθεση και πρακτικό πνεύμα. Όποιος δεν τα έχει αυτά θα πληρώσει και ακριβό τίμημα, ακόμη και αν μετά από πολλά χρόνια κερδίσει την δίκη.
Νικηφόρος Φωκάς

888 - Ο Χαιρετισμός της Ιεράς Κοινότητας στην Έκθεση φωτογραφίας «ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ. ΟΔΟΙΠΟΡΙΑ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ»


Στο χρονικό διάστημα 27 Φεβρουαρίου έως 4 Μαρτίου 2012 και στο πλαίσιο του φωτογραφικού μήνα του Γενικού Προξενείου, παρουσιάστηκε στο Σισμανόγλειο Μέγαρο της Κωνσταντινούπολης η Έκθεση φωτογραφίας «ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ. ΟΔΟΙΠΟΡΙΑ ΣΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ», αφιερωμένη στα γενέθλια του Οικουμενικού Πατριάρχη (29 Φεβρουαρίου)


Στην Έκθεση αναγνώσθηκε μήνυμα της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους από τον ειδικό σύμβουλο της Αγιορείτικης Εστίας Δημήτρη Σαλπιστή. Η Ιερά Κοινότης στον χαιρετισμό της αναλύοντας την πρωτοβουλία για τη δημιουργία της εκδήλωσης υπογραμμίζει αφενός την ευγνωμοσύνη των Αγιορειτών Πατέρων προς το πρόσωπο του Οικουμενικού Πατριάρχου και αφετέρου επαινεί το γεγονός ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ως αρχιερέας αλλά και σαν Προκαθήμενος της ορθοδοξίας, ακολουθώντας το παράδειγμα των προκατόχων του επισκέπτεται τον Άθω συμμετέχοντας στη λατρευτική και προσευχητική ζωή του Αγίου Όρους. «...Όθεν, η ευγνωμοσύνη των ταπεινών οικιστών του, των πάλαι τε και των συγχρόνων, είναι αΐδιος και ειλικρινής προς τους εκάστοτε σεπτούς Προκαθημένους της των πενήτων Εκκλησίας, τους Οικουμενικούς Πατριάρχας... Το παράδειγμα τούτων ακολουθών ευλαβώς και ενσυνειδήτως ο νυν τους οίακας του Πανσέπτου Οικουμενικού Θρόνου ιθύνων, ο πανσέβαστος Πατήρ και προσκυνητός Δεσπότης και Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, και πρότερον μεν ως αρχιερεύς, αλλά και ως Οικουμενικός Πατριάρχης ήλθεν και επανήλθεν ως ευλαβέστατος προσκυνητής και αντίδωρα ευχαριστήρια αποδιδούς τη Δεσποίνη και Κυρία Θεοτόκω επ’ ευκαιρία διαφόρων επετείων, μεγίστην πνευματικήν χαράν και αγαλλίασιν εμποιών εκάστοτε εις τους Αγιορείτας πατέρας, πιστά τέκνα της Μητρός Εκκλησίας».

Ο ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ
(κλικ στις φωτογραφίες για μεγέθυνση)

887 - Γέροντας Παΐσιος: Υπάρχει και άλλη τηλεόραση, η πνευματική


- Γέροντα, τώρα υπάρχει τέτοια τηλεοπτική επικοινωνία, ώστε το ίδιο λεπτό μπορεί να δει κανείς γεγονότα που συμβαίνουν στην άλλη άκρη της γης.
- Μόνον τον εαυτό τους δεν βλέπουν οι άνθρωποι, όλο τον κόσμο τον βλέπουν. Τώρα καταστρέφεται ο κόσμος από το μυαλό του. Δεν είναι ότι τους καταστρέφει ο Θεός.
.
- Γέροντα, η τηλεόραση κάνει πολύ κακό.
-Αν κάνει, λέει! Ήρθε κάποιος και μου έλεγε: "Η τηλεόραση, Πάτερ, είναι καλή". "Καλά είναι τα αυγά, του λέω, άμα τα ανακατέψης όμως με κουτσουλιά, άχρηστα γίνονται". Έτσι γίνεται και με την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Σήμερα, αν ανοίξεις το ραδιόφωνο, για να ακούσεις μια είδηση, πρέπει να ανεχθείς  να ακούσεις και ένα τραγούδι, γιατί, μόλις τελειώσει ένα τραγούδι, θα πει μια είδηση. Παλιά δεν ήταν έτσι. Ήξερες τι ώρα θα έλεγε την είδηση στο ραδιόφωνο, τακ, άνοιγες και άκουγες. Τώρα είσαι υποχρεωμένος να ακούσεις και το τραγούδι, γιατί αν το κλείσεις, θα χάσεις την είδηση.
Έχει πάθει μεγάλη ζημιά ο κόσμος από την τηλεόραση, ιδίως τα παιδάκια καταστρέφονται. Ήρθε ένα παιδάκι επτά χρονών με τον πατέρα του στο Καλύβι. Έβλεπα να μιλάει με το στόμα του το δαιμόνιο της τηλεοράσεως, όπως μιλάει το δαιμόνιο με το στόμα των δαιμονισμένων. Ήταν σαν ένα μωρό να γεννήθηκε με δόντια. Σήμερα συχνά δεν βλέπεις φυσιολογικά παιδιά, είναι τέρατα. Και βλέπεις, δεν παίρνουν μια στροφή παραπάνω, αλλά αυτό που έχουν ακούσει, αυτό που έχουν δει, αυτό επαναλαμβάνουν. Έτσι θέλουν οι άλλοι να αποβλακώσουν τον κόσμο με την τηλεόραση. Δηλαδή, αυτά που ακούν οι άνθρωποι, αυτά να πιστεύουν, αυτά να κάνουν. 
.
- Γέροντα, μας ρωτούν μητέρες πώς να κόψουν τα παιδιά τους από την τηλεόραση.
- Να δώσουν στα παιδιά να καταλάβουν ότι με την τηλεόραση αποβλακώνονται, δεν μπορούν να σκέφτονται. Ας αφήσουμε ότι χαλούν τα μάτια τους. Αυτή η τηλεόραση είναι έργο του ανθρώπου, αλλά υπάρχει και άλλη τηλεόραση, η πνευματική. Όταν δηλαδή με την απέκδυση του παλαιού ανθρώπου καθαρίζωνται και τα μάτια της ψυχής, τότε βλέπει ο άνθρωπος πιο μακριά χωρίς μηχανές. Είπανε στα παιδιά τους γι' αυτή την τηλεόραση; Να καταλάβουν την πνευματική τηλεόραση, γιατί με αυτά τα κουτιά θα χαζέψουν. Οι Πρωτόπλαστοι είχαν το διορατικό χάρισμα. Αυτό χάθηκε μετά την πτώση. Όταν διατηρήσουν τα παιδιά την Χάρη του Αγίου Βαπτίσματος, θα έχουν και διορατικό χάρισμα, πνευματική τηλεόραση. Θέλει προσοχή, δουλειά πνευματική. Οι μανάδες σήμερα χάνονται με χαμένα πράγματα και μετά: "Τι να κάνω, Πάτερ; Χάνω το παιδί μου!" 



886 - Οι σχέσεις του Αγίου Όρους με την Κύπρο


Εγκαταβίωση Κυπρίων μοναχών στον Άθω
Η εγκαταβίωση Κυπρίων μοναχών στο Άγιον Όρος είναι παλαιό φαινόμενο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα και αντανακλά τις στενές σχέσεις ανάμεσα στον αθωνικό και τον κυπριακό μοναχισμό. Ο πρώτος Κύπριος που απαντά στη γραμματεία του Αγίου Όρους ήταν ένας μοναχός ο οποίος συνόδευσε τον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη όταν επέστρεψε στη Λαύρα. Ο βιογράφος του Αθανασίου επονομάζει τον μοναχό Πέτρο τον Κύπριο, ο οποίος κινδύνευσε να πληγεί μαζί με τον Αθανάσιο και άλλους Λαυριώτες στη θάλασσα λίγο έξω από την Λαύρα, αλλά τελικά διεσώθη. Έκτοτε ακολούθησαν πολλοί Κύπριοι που μόνασαν στις μονές, σκήτες, κελλία και ασκητήρια του Αγίου Όρους.

Μερικοί από τους Κύπριους Αγιορείτες είναι γνωστοί από τη γραμματεία για τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτισαν σε ευρύτερα ζητήματα του ορθόδοξου μοναχισμού, όπως ο διαπρεπής λόγιος και εκ των ηγετών του κινήματος των Κολυβάδων, ο Αγάπιος ο Κύπριος (18ος αι.). Ο Διονύσιος, από τη Λευκωσία, διάκονος στη μητρόπολη Κιτίου, ασκήτευσε στα Καυσοκαλύβια, πριν επιστρέψει στην Κύπρο και επανιδρύσει τη μονή Σταυροβουνίου. Γνωστή είναι επίσης η παρουσία του γέροντα Ιωσήφ του Βατοπεδινού, ο οποίος έγινε πνευματικός πατέρας και οδηγός πολλών νέων μοναχών.
Στη μακρά σειρά των Κυπρίων Αγιορειτών, πολλοί τιμώνται από τους νεότερους προσκυνητές που τους γνώρισαν ως πνευματικούς και εξομολόγους, όπως ο Ευστάθιος (†1981) και Ελπίδιος (†1983), ενώ ο Ιωσήφ ο Κύπριος (†1998) από το κατεχόμενο Ριζοκάρπασο εντυπωσίασε τους σύγχρονους μοναχούς και λαϊκούς που τον συνάντησαν. Οι Κύπριοι μοναχοί μετέφεραν στο Άγιο Όρος την ειδική εμπειρία τους, σφυρηλατημένη από τα προβλήματα που δημιούργησε η μακροχρόνια συμβίωση με άλλα θρησκευτικά δόγματα και ιδιαίτερα η παρατεταμένη λατινοκρατία.
Παρουσία και δράση αθωνιτών μοναχών στην Κύπρο
Συμβολική και πρώτη παρουσία αθωνίτη μοναχού στην Κύπρο είναι του Αγίου Αθανασίου, του ιδρυτή της Μεγίστης Λαύρας, ο οποίος μαζί με τον μοναχό Αντώνιο αποβιβάστηκαν στονησί το 963. Εγκαταβίωσαν σε κάποιο οίκημα υπαγόμενο στην Μονή των Ιερέων επί έξι μήνες, μέχρι να αναγκαστούν να αποχωρήσουν για να επιστρέψουν στη μονή της μετανοίας τους. Έκτοτε στην Κύπρο έζησαν δεκάδες Αγιορείτες μοναχοί. Το νησί ήταν σταθμός των αγιορειτών στο ταξίδι προς τους Αγίους Τόπους και αναφέρονται περιπτώσεις ταξιδιωτών μοναχών που έμειναν σε αυτό για μερικά χρόνια ή και οριστικά, διότι τους προσέλκυσαν οι ισχυρές και παλαιές ορθόδοξες παραδόσεις της Κύπρου. Κατά πάσα πιθανότητα, οι μοναχοί της κυπριακής μονής της Καντάρας, που υπέστησαν μαρτύριο (περίπου το 1234) λόγω διαφωνίας τους με Δομινικανούς συναδέλφους τους για το ζήτημα της θείας κοινωνίας, ήταν Αγιορείτες.
Ένας από τους γνωστότερους αθωνίτες που εγκαταβίωσαν στην Κύπρο είναι ο όσιος Σάββας ο Βατοπεδινός († 1349) ο οποίος έφυγε από το Άγιον Όρος μετά τις επιδρομές των Καταλανών, στις αρχές του 14ου αιώνα, και ασκήτευσε στην Κύπρο με τη γυμνότητα, τη σιωπή και την εμφάνισή του ως κατά Χριστόν σαλού. Χαρακτηριστικά, ο βιογράφος του Φιλόθεος Κόκκινος μνημονεύει την προσπάθεια του διαβόλου να τον πείσει να εγκαταλείψει τη σαλότητα και να επανέλθει στην πεπατημένη οδό των ασκητών, σκιαγραφώντας έτσι μια παράδοση ασκητικής στο νησί. Στα νεότερα χρόνια, ο ιεροδιάκονος Διονύσιος, που μόνασε στην Καλύβη Άγιος Χαράλαμπος των Καυσοκαλυβίων, θεωρείται ως βασικός συντελεστής της αναγέννησης του κυπριακού μοναχισμού από το 1875.
Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης και η Κύπρος (10ος αι.)
Οι σχέσεις του Αγίου Όρους με την Κύπρο εγκαινιάζονται με μία πράξη του ιδρυτή του κοινοβιακού αθωνικού μοναχισμού που συνιστά την έκδηλη αντίδρασή του προς την ανάρρηση του φίλου του Νικηφόρου Φωκά στον αυτοκρατορικό θρόνο. Ο Αθανάσιος νιώθοντας προδομένος από τον Νικηφόρο, καθόσον τον έβλεπε να απομακρύνεται στην πραγματικότητα από την υπόσχεσή του να εγκαταβιώσει και αυτός στη Μεγ. Λαύρα, την οποία με έξοδά του έκτισε, εγκατέλειψε τη διεύθυνση της μονής και το ίδιο το Όρος. Έτσι εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του προς τον Νικηφόρο. Εξάλλου, για τον Αθανάσιο, ο οποίος είχε προηγουμένως εγκαταλείψει την πολυτέλεια των ανακτόρων και προτίμησε τη σκληρή άσκηση και τη λιτότητα στα κελλιά και τις σπηλιές του Άθω, η φυγή ήταν εύκολη υπόθεση. Τότε, στην πρώτη φυγή, γνώρισε την εναγώνια αναζήτησή του από πλευράς των Φωκάδων, γεγονός το οποίο τον έπειθε ότι και πάλι η νέα φυγή ίσως θα λειτουργούσε ως μέσο εκβιασμού του Νικηφόρου, ώστε να αφήσει και αυτός τα εγκόσμια. Ο βιογράφος του Αθανασίου περιγράφοντας το «σόφισμα» (= τέχνασμα) της φυγής αφήνει να εννοηθεί ότι ο κτήτορας της Λαύρας ανέμενε από τον Νικηφόρο τη μεταστροφή.
Ποιό ήταν το τέχνασμα; Όταν ο Αθανάσιος πληροφορήθηκε ότι ο Νικηφόρος έγινε αυτοκράτορας, επιβιβάσθηκε σε πλοίο μαζί με μία ομάδα μοναχών, λέγοντας ότι αναχωρεί για την Κωνσταντινούπολη με σκοπό τη βασιλική βοήθεια. Στην Άβυδο παραδίδει σε ένα από τους υποτακτικούς του επιστολή προς τον αυτοκράτορα με την οποία τον κατηγορούσε για την αθέτηση της συμφωνίας που έκανε με τον Θεό. Παράλληλα τον παρακινούσε να αναλάβει την προστασία των μοναχών της Λαύρας. Ο ίδιος ο Αθανάσιος επιβιβάσθηκε σε άλλο πλοίο και με δύο μαθητές του, τον Αντώνιο και το Θεόδοτο, αναχωρούν για την Κύπρο. Εκεί ο Αθανάσιος παρουσιάζεται ως υποτακτικός του Αντωνίου.
Γιατί ο Αθανάσιος επέλεξε την Κύπρο και όχι άλλο μέρος ή μοναστικό κέντρο της αυτοκρατορίας δεν δηλώνεται από τον βιογράφο. Υποθέτουμε ότι η επιλογή της Κύπρου οφείλεται στη γειτνίασή τους προς τα Ιεροσόλυμα ή προς τη Μεγάλη Αντιόχεια απ’ όπου ο πατέρας του είλκε τις προγονικές του ρίζες. Πάντως δεν θα πρέπει να διαφύγει της προσοχής μας ότι η Κύπρος, όπως και η ευρύτερη περιοχή, μόλις είχε ανακτηθεί από τους βυζαντινούς και ίσως ο Αθανάσιος ενδόμυχα αισθανόταν την ανάγκη να στηρίξει με την παρουσία του τον ευαίσθητο αυτό χώρο.
Το ταξίδι του Αθανασίου στην Κύπρο χρονολογείται στα τέλη του Αυγούστου ή στις αρχές του φθινοπώρου του 963. Θα πρέπει οι δύο αθωνίτες μοναχοί να αποβιβάστηκαν στο δυτικό λιμάνι της Κύπρου, δηλαδή σ’ αυτό της Πάφου, και εκεί κατά πάσα πιθανότητα πληροφορήθηκαν για τη μονή των Ιερέων, η οποία βρισκόταν στην ορεινή περιοχή, στις νοτιοδυτικές ακρώρειες του Τροόδους. Αυτή η μονή, κατά την παράδοση, κτίστηκε στα ερείπια ναού της θεάς Ήρας από τον άγιο Νικόλαο Μύρων της Λυκίας (το καθολικό της τιμάται στο όνομα του αγίου Νικολάου) και τον άγιο Ευτύχιο. Η μονή των Ιερέων ή Αγία Μονή φαίνεται ότι ήταν η πιο σημαντική μονή της περιοχής κατά την εποχή εκείνη. Αργότερα, όπως είναι γνωστό, βορειότερα και υψηλότερα στα βουνά του Τροόδους κτίσθηκε η ιστορική μονή του Κύκκου (αρχές του 12ου αι.), ενώ στα δυτικά και παραθαλάσσια μέρη ιδρύθηκε η Εγκλείστρα του αγίου Νεοφύτου (μέσα του 12ου αι.). Το μέρος όπου βρισκόταν η μονή των Ιερέων ήταν ησυχαστικό, ενώ στο παρακείμενο όρος υπήρχαν μοναστικά οικήματα. Ένα από αυτά παραχωρήθηκε και στους δύο αθωνίτες για να ζήσουν, κατά την επιλογή τους, ησυχαστική ζωή.
Η παραμονή τους σ’ αυτόν το χώρο διακόπηκε μετά από εξάμηνο περίπου, εξαιτίας βασιλικών γραμμάτων τα οποία έφθασαν και στην Κύπρο και διά των οποίων εντελλόταν η έρευνα για τον εντοπισμό του Αθανασίου. Όταν κατάλαβαν ότι ο αυτοκράτορας τους αναζητούσε, οι δύο Αθωνίτες έφυγαν από τη μονή των Ιερέων και την Κύπρο αναλογιζόμενοι ποιά πορεία θα πρέπει να ακολουθήσουν: προς τα Ιεροσόλυμα, όπου όμως υπήρχε ο κίνδυνος να πέσουν στα χέρια των βαρβάρων Αγαρηνών, ή προς άλλη κατεύθυνση, οπότε ήταν ενδεχόμενο να εντοπιστούν από τους αυτοκρατορικούς υπαλλήλους. Τελικά τη λύση την έδωσε ο Θεός, καθόσον ο Αθανάσιος δέχεται θεία οπτασία που τον προέτρεπε να επιταχύνει την επάνοδό του στην ποίμνη του, ενώ συγχρόνως προανήγγειλε την πρόοδο της μονής του.
Αυτή η επαφή του Αθανασίου με την Κύπρο φαίνεται ότι συνέβαλε στο να γίνει γνωστός στο νησί και δεν αποκλείεται αυτή να έγινε η αφορμή να προσέλθουν Κύπριοι στη μονή της Λαύρας. Ο βιογράφος του Αθανασίου επονομάζει τον μοναχό Πέτρο τον Κύπριο, ο οποίος κινδύνευσε να πνιγεί μαζί με τον Αθανάσιο και άλλους Λαυριώτες στη θάλασσα λίγο έξω από τη Λαύρα, αλλά τελικά διασώθηκε ως άλλος Πέτρος από τον διδάσκαλό του.
Αυτές οι μαρτυρίες περί της σχέσεως του Αγίου Όρους με την Κύπρο είναι οι πρώτοι κρίκοι της αλυσίδας που συνδέει άρρηκτα τους δύο χώρους και ανά τους αιώνες φθάνει μέχρι τις μέρες μας.

Βιβλιογραφία
Διονυσία Παπαχρυσάνθου, Ο αθωνικός μοναχισμός. Αρχές και οργάνωση,
Αθήνα 1992, σ. 211- 213.
Βίος Αγίου Αθανασίου Αθωνίτη, έκδ. J. Noret, §§ 90-96, 151.


885 - Φωτογραφίες του Αλι Μπορόβαλι



ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Φωτογράφος και ταξιδευτής ο Αλι Μπορόβαλι γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1958. Απόφοιτος της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Bogazici συνέχισε και πήρε MBA στη Florida των Η.Π.Α. το 1984, ενώ ταυτόχρονα σπούδασε φωτογραφία στη Σχολή Motley. Ψάχνοντας για μια περιοχή ειδίκευσης προσανατολίστηκε στη φωτοδημοσιογραφία.
Το έργο του δημοσιεύτηκε σε διάφορα εθνικά και διεθνή περιοδικά, γεωγραφικά, ταξιδιωτικά και περιοδικά μόδας, όπως National Geographic, Traveller, Atlas, Skylife, Elle, Marie Claire, Amica κ.α. Τιμήθηκε με πολλά βραβεία και διακρίσεις, ανάμεσα στα οποία το 1ο Βραβείο της Fujifilm Turkish Press Photographer of the Year (1997), News Photographer of the Year (1997) και τη διάκριση Barutcu Cup (1999), η οποία δίνεται μόνο σε καλλιτέχνες οι οποίοι έχουν επιδείξει για τρεις συνεχείς χρονιές εξαιρετικό έργο. Παρουσίασε φωτογραφίες του στη PHOTOKINA στην Κολωνία το 1998 και εκπροσώπησε την Τουρκία το 1996 στη FIAP International Exhibition of Photography, το 1997 στα Ευρωπαϊκά Φωτογραφικά Βραβεία της Fujifilm και το 1998 στο BP OIL Europe's Young European Artists Project.