Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

643 - Χάρτης του Αγίου Όρους

.........Λεπτομερής χάρτης του Αγίου Όρους σε μεγάλη ανάλυση, εύχρηστος στην οθόνη του υπολογιστή:




642 - Γέροντας Εφραίμ: Αν δεν δούμε αυτό που συμβαίνει πνευματικά, θα τρελαθούμε

Δίωρη εκπομπή της Κυπριακής τηλεόρασης
για τον Γέροντα Εφραίμ

641 - Αγρυπνία απόψε στο Χιλιανδάρι για τον κτίτορα της Μονής


.........Γιορτάζει αύριο η Ιερά Μονή Χιλιανδαρίου τη μνήμη του κτίτορά της, του Αγίου Σάββα του Α΄ (14/27 Ιανουαρίου).
.........Ο Άγιος Σάββας υπήρξε ο πρώτος Σέρβος Αρχιεπίσκοπος και ο θεμελιωτής της Αυτοκέφαλης Σερβικής Εκκλησίας.
.........Απόψε θα γίνει πανηγυρική Αγρυπνία.


567 - Άγιος Σάββας Α΄ των Σέρβων (1176-1236)


640 - Για μια ακόμα νύχτα, ο Γέροντας Εφραίμ, ο πατέρας εκατόν είκοσι μοναχών και χιλιάδων λαϊκών, βρίσκεται σε κάποιο κελί φυλακής!

............Οπουδήποτε υπήρξε άνθηση πνευματικής ζωής εκεί υπήρξε ένα πρόσωπο. Και οπουδήποτε υπήρξε άνθηση μοναστηριού, εκεί υπήρξε ένας ηγούμενος που να ήξερε να αγαπά, να ζει τον Χριστό και να διοικεί...

............Ας γνωρίζουν δε όλοι αυτοί που ποκιλοτρόπως του έστησαν αυτή την παγίδα ότι στον Άθωνα τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο τον έχει η Κυρία Θεοτόκος. Και αυτή ακόμα δεν μίλησε. Αλλοίμονο δε σε αυτούς που διασύρουν τους πιστούς υπηρέτες Της...


.........Στα τόσα αξιόλογα κείμενα που δημοσιεύτηκαν με αφορμή την άδικη προφυλάκιση του Γέροντα Εφραίμ του Βατοπαιδινού, παρατηρείται μια «υποβάθμιση» των εξής βασικών κειμένων.

.........Α. Της Επιστολής Συμπαράστασης της Ιεράς Κοινότητας προς τον ηγούμενο και την Αδελφότητα της Ι.Μ. Μ. Βατοπαιδίου.

.........Β. Της Ανακοίνωσης της Αδελφότητας της Ι.Μ. Μ. Βατοπαιδίου.

.........Στα παραπάνω κείμενα σκιαγραφείται σύντομα αφενός μεν η προσωπικότητα του Γέροντα Εφραίμ, ως Αγιορείτη Ηγουμένου και μοναχού, αφετέρου δε φαίνεται η σημασία του Γέροντα στην ζωή μιας μοναστικής αδελφότητας.

.........Ο Γέροντας στην Ορθόδοξη Μοναστική Παράδοση.
.........Σύμφωνα με την ορθόδοξη μοναστική παράδοση ο Γέροντας σε κάθε ορθόδοξη μονή είναι «πατήρ τέκνων γνησίων, είναι χειραγωγός εις Χριστόν», είναι ο υπεύθυνος για το μέλλον της αδελφότητας. Είναι δια την αδελφότητα ο φορεύς του θελήματος του Θεού και του πνεύματος της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Είναι «αρχέτυπον παντός αγαθού», γνώστης των Γραφών, μηδέν προτιμών της αγάπης του Θεού, ελκύων τας ψυχάς εις την θείαν αγάπησιν….(Υπόμνημα Αρείας)
.........Ο Αγιορείτης Γέροντας Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης γράφει και τα εξής.
.........«Ο ορατός άνθρωπος ζει για να έχει τον αόρατο Θεάνθρωπο. Δεν είμαστε τυχαίοι! Πνεύμα θείο μας εποίησε και πνοή Παντοκράτορος μας διδάσκει. Γι΄ αυτό οι καρδιές μας ζητούν ένα πρόσωπο πατρικό για να αισθάνονται υιοί Θεού. Για την αδυναμία μας όμως χρειάζεται ένας ορατός και σύμμορφος συνάνθρωπος, για να κατέχει την θέση του Θεού. Ευδοκεί και δίνει στο πλάσμα του ο Πλάστης ως πλάστην έναν ομόδουλον και σύμφυρτον Γέροντα, για να είναι αυτός το άκρον, το τέρμα, το κέντρον, ο άξονας της ζωής του. Αυτός γίνεται το κριτήριο, το βάθος και το ύψος για τον μοναχό, ώστε να φθάσει ο μοναχός στην «ελευθερία της δόξης των τέκνων του Θεού». Γι΄αυτό οι υποτακτικοί στις σχέσεις τους προς τον Γέροντα αναφέρονται συχνά για την ζωή τους, για τις πτώσεις και τις ανορθώσεις καθώς και για την πορεία της προσευχής με την οποία κατακτούν την ποθητή πόλη». Και συνεχίζει.
.........«Ο ηγούμενος ζωογονεί την αδελφότητα και θα την ζωογονεί καθ΄όσον αυτός θα υπάρχει.
.........Η ομολογία του μοναχού στον ηγούμενο είναι μία συνθήκη με τον Θεό, αλλά και ένας δεσμός φυλαττόμενος αδιάρρηκτος μετ΄αυτού.
.........Ο ηγούμενος γίνεται πλέον «σκοπός τη ημετέρα ζωή», ο σκοπός του μοναχού, σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης. «Μίμησαι, λέγει τούτου και πολιάν και νεότητα, μάλλον δε μίμησαι αυτού το εν μειρακίω γήρας και την εν τω γήρα νεότητα»(Λόγος Περί παρθενίας).
.........Και ο Θεόδωρος Εδέσσης γράφει: «Μηδείς σε χωριζέτω της αγάπης αυτού και της συναυλίας».Κανείς να μη σε χωρίσει από την αγάπη του ηγουμένου σου, σαν να είναι αυτός ο σκοπός της ζωής του μοναχού.
.........Ο μοναχός, σύμφωνα με τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, «βλέπων αυτόν, αυτόν βλέπει τον Χριστόν λογίζεται. Και συνών ή ακολουθών αυτώ, Χριστώ συνείναι και ακολουθείν βεβαίως πιστεύει. Ο τοιούτος μοναχός ουκ επιθυμήσει ετέρω τινί ομιλήσαι ποτέ, ου προτιμήσει τι υπέρ την εκείνου μνήμην ομού και αγάπην»(Κεφάλαια πρακτικά και θεολογικά ). «Και ως αυτόν τον Χριστόν και ορών και λαλών, ούτω σεβάσθητι αυτόν και ούτω διδάχθητιπαρ΄αυτού τα συμφέροντα» λέγει πάλι ο ίδιος.
.........Η ευλογία του ηγουμένου συνέχει την αδελφότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διοικεί αδιάκριτα και αυθαίρετα. Διοικεί με βάση τον κανονισμό της Μονής, προεδρεύων της Γεροντικής Σύναξης, η οποία είναι φρουρός της παράδοσης και έκφραση της συνείδησης της αδελφότητας. Και για σοβαρές υποθέσεις συγκαλείται οπωσδήποτε η αδελφότητα της Μονής.
.........Η πνευματική πατρότητα είναι μια αρμονική συνεργεία μοναχού και Γέροντα για την παιδαγωγία της εν Χριστώ ελευθερίας και την καλλιέργεια της προσωπικότητας. Η δε μαθητεία δεν καταντά σε προσωπολατρεία αλλά «εις θεοφορίαν εν ταπεινώσει και ανδρεία»

.........Ο Γέροντας Εφραίμ ο Βατοπαιδινός και η Αδελφότητα της Ι.Μ. Μ. Βατοπαιδίου.
.........Οπουδήποτε υπήρξε άνθηση πνευματικής ζωής εκεί υπήρξε ένα πρόσωπο. Και οπουδήποτε υπήρξε άνθηση μοναστηριού, εκεί υπήρξε ένας ηγούμενος που να ήξερε να αγαπά, να ζει τον Χριστό και να διοικεί. Tα χαρακτηριστικά του γνήσιου ορθόδοξου Γέροντα, που αναφέρθηκαν παραπάνω, συγκεντρώνονται στο πρόσωπο του Γέροντα Εφραίμ του Βατοπαιδινού. Ο κάθε σχετικός προσκυνητής το διαπιστώνει, όταν επισκέπτεται το Βατοπαίδι.
.........Ο Γέροντας Εφραίμ ο Βατοπαιδινός ηγείται της Αδελφότητας της Ι.Μ. Μ. Βατοπαιδίου από το 1990. Ως εκλεγμένος ηγούμενος κατόρθωσε να αυξήσει την αδελφότητα της Μονής από 18 μέλη το 1990 σε 120 μέλη το 2011. Και αν λάβουμε υπόψη ότι οι πατέρες της Μονής Βατοπαιδίου είναι νέοι στην ηλικία και από διάφορα μέρη του κόσμου, οι περισσότεροι δε με δύο και τρία πτυχία, εύκολα συμπεραίνει κανείς ότι ο Γέροντας Εφραίμ είναι μία σύγχρονη χαρισματική προσωπικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που εμπνέει και παραδειγματίζει. Ζυμωμένος στην ορθόδοξη μοναστική παράδοση από τον μακαριστό Γέροντα Ιωσήφ τον Βατοπαιδινό με τις αρχές του Γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή , αποτελεί ζωντανό και αναντικατάστατο κεφάλαιο του σύγχρονου Αγιορείτικου Μοναχισμού. Ακολουθώντας τα βήματα του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου κατόρθωσε την σύζευξη της ησυχίας και της υπακοής μέσα στο μεγάλο κοινόβιο της Μονής Βατοπαιδίου,της δεύτερης στην τάξη Αγιορείτικης Μονής. Θέτοντας σαν πρώτο μέλημα της πρώτης κοινοβιακής αδελφότητας την πνευματική αποκατάσταση της Μονής, κατόρθωσε να την επαναφέρει στην ιστορική της θέση.
.........Για την αδελφότητα ο Γέροντας αποτελεί το κέντρο της ζωής των μοναχών, όπως φαίνεται καθαρά και στο παρακάτω απόσπασμα από την ανακοίνωση της αδελφότητας.

.........Ο Γέροντας Εφραίμ είναι πρότυπο ζωής των μοναχών, φορέας Θείας Χάριτος, εργάτης και δάσκαλος της αρετής και της ακτημοσύνης, άνθρωπος της προσευχής και της νηστείας. Γράφεται συγκεκριμένα:

.........«Ποιός θα μπορούσε να σκεφτεί ότι άνθρωποι οι οποίοι θυσιάζονται στην διακονία του πλησίον, που ζουν ανιδιοτελώς με εφ΄ όρου ζωής υπακοή, νηστεία και προσευχή, να μεταχειρίζονται ως κοινοί εγκληματίες και γι’ αυτό να φυλακίζονται;

Ποιός θα φανταζόταν έναν φορέα της θείας Χάριτος, εργάτη και δάσκαλο της αρετής, να τον προπηλακίζουν, να τον φυλακίζουν, επειδή κάποιοι νομίζουν ότι με τον τρόπο αυτό υπηρετούν τους νόμους της Δικαιοσύνης;»(Από την ανακοίνωση της Αδελφότητας)

.........Η δημοκρατική διοίκηση της Ι.Μ. Μ. Βατοπαιδίου, καθώς και η πνευματική σχέση του Γέροντα Εφραίμ με την αδελφότητα αποδεικνύεται και στο παρακάτω απόσπασμα της ανακοίνωσης της αδελφότητας.

.........«Όλες οι ενέργειες του Γέροντα είχαν την έγκριση, αποδοχή και υποστήριξη όλης της Αδελφότητάς μας.

.........Πληροφορούμε τον πιστό λαό του Θεού ότι όλη η Αδελφότητα είναι ενωμένη και αγαπημένη, συμπαρίσταται στο Γέροντά της και σηκώνει μαζί του τον σταυρό του μαρτυρίου με πίστη και ελπίδα.

.........….Θα θέλαμε να γνωρίζουν οι υπεύθυνοι ότι στο πρόσωπο του Γέροντός μας Εφραίμ φυλακίζουν και όλη την Αδελφότητα της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, που αποτελείται από εκατόν είκοσι μοναχούς.»

.........Επομένως αποτελεί εγκληματική πράξη και μεγάλο πνευματικό λάθος η στέρηση του Γέροντα από την αδελφότητα. Η αλγεινή αυτή κατάσταση, που βιώνει η αδελφότηταως άρση του σταυρού, εξαιτίας της στέρησης του Γέροντα, αποτυπώνεται και στο παρακάτω απόσπασμα της επιστολής της Ιεράς Κοινότητας προς την Αδελφότητα της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου.

.........«Άγιοι πατέρες και αδελφοί, συμμεριζόμεθα τον πόνον και το μέγεθος της πρωτοφανούς δοκιμασίας και του σταυρού, τον οποίον αίρετε κατά τας αγίας ταύτας ημέρας, κατά τας οποίας αδίκως διασύρεται και οδηγείται εις προφυλάκισιν ο πνευματικός Υμών Πατήρ, γνωστός εκ νεότητος διά την αγάπην αυτού προς την Έκκλησίαν και τον μοναχισμόν και την πολυετή προσφοράν, τόσον εις την Ιεράν Υμών Μονήν, όσον και γενικώτερον εις το Άγιον Όρος. Ούτως εν τω προσώπω αυτού προσβάλλεται άπασα η Αγιορείτικη Αδελφότης.»

.........Δυστυχώς οι εκπρόσωποι της δικαιοσύνης (εντελώς ακατήχητοι ως προς την Ορθόδοξη μοναστική Παράδοση) δεν έλαβαν καθόλου υπόψη την σημαντική θέση του Γέροντα Εφραίμ στη ζωή της Αδελφότητας της Μονής Βατοπαιδίου και ενήργησαν πολύ βιαστικά για λόγους που ο καθένας μας γνωρίζει. Και προτίμησαν να αθωώσουν τους φυσικούς αυτουργούς ενός στημένου σκανδάλου και να φυλακίσουν ως ηθικό αυτουργό(;;;;;;) τον ακτήμονα μοναχό, για τον οποίο η παγκόσμια ορθοδοξία μιλάει με τα πιο επαινετικά λόγια…

.........Για μια ακόμα νύχτα, ο Γέροντας Εφραίμ, ο ηγούμενος της Μεγίστης Μονής του Βατοπαιδίου, ο πατέρας εκατόν είκοσι μοναχών και ποιός ξέρει πόσων εκατοντάδων ή και χιλιάδων λαϊκών, ο γιος του Γέροντα Ιωσήφ του Βατοπαιδινού και εγγονός του οσίου Γέροντα Ιωσήφ του Ησυχαστή, ο πράος μοναχός ,ο άνθρωπος που συνδυάζει την απλότητα με την αρχοντιά, με την μεγάλη ζεστή και ανοιχτή αγκαλιά για τον κάθε άνθρωπο, βρίσκεται σε κάποιο κελί φυλακής! Όμως είμαστε σίγουροι ότι η Έφορος του Αγίου Όρους θα τον ανταμείψει πλουσιοπάροχα, γιατί υπομένει αγόγγυστα την πρωτοφανή συκοφαντία.

.........Ας γνωρίζουν δε όλοι αυτοί που ποκιλοτρόπως του έστησαν αυτή την παγίδα ότι στον Άθωνα τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο τον έχει η Κυρία Θεοτόκος. Και αυτή ακόμα δεν μίλησε. Αλλοίμονο δε σε αυτούς που διασύρουν τους πιστούς υπηρέτες Της.

Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου
Εκπαιδευτικός ( Χημικός ).
Άρτα

http://www.pemptousia.gr

639 - Ο π. Ιωσήφ πριν γνωρίσει τους αεροπόρους

.........Είναι γνωστό το Λαυρεωτικό Ι. Κελλί του Αγίου Μηνά στη Βίγλα και ο Γέροντας του π. Ιωσήφ που με την Ελληνική και τη Βυζαντινή Σημαία χαιρετά τους φίλους του αεροπόρους όταν αυτοί πετούν «ξυστά» από το κελλί του. Άγνωστο όμως είναι στους πολλούς το πώς ο π. Ιωσήφ εγκαταστάθηκε στο κελλί και ποιές δυσκολίες αντιμετώπισε στην αρχή.
.........Ο πολυγραφότατος Επίσκοπος Ροδοστόλου κ. Χρυσόστομος στο βιβλίο του ''Ωδή στα αμάραντα, στον Άθωνα'' με γλαφυρό τρόπο περιγράφει τις αντιξοότητες που αντιμετώπισε ο π. Ιωήφ σε ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα. Μερικά αποσπάσματα παραθέτω εδώ:

.........Τούτο το θαυμάσιο ησυχαστήριο του Αγίου Μηνά, που κάποτε για το ερημικό, το ησύχιο και την σκληροκομψότητά του, το είχα στα «υπ΄ όψιν», και παρά λίγο να το ερωτευθώ με πάθος, διάλεξε για τόπο καταφυγής, διαμονής και ασκήσεώς του, ο αγαπητός μου π. Ιωσήφ, (Μπαϊρακτάρης Χρήστος εκ Κορίνθου, υπό έτος γεννήσεως 1958, προσελεύσεως εις όρια Μεγ. Λαύρας 1989, κουράς 1983).

.........«Κόβει» το μάτι του. Λεπτό αισθητήριο για την αγιορείτικη καλλιτεχνία και αρχιτεκτονική, και με αρκετή επισκευαστική πείρα στο μαστορικό μητρώο του, απ΄ τη θήτευσί του στην Ι.Μ. Δοχειαρίου...
............Συνηγόρησα στους Προϊσταμένους της Συνάξεως της Λαύρας για να δοθή στον π. Ιωσήφ το κελλί. Με έθλιβε η επί τόσα χρόνια αφροντισιά του απ΄ τον μακαρίτη ΓεροΜιχαήλ, που ανήμπορος επί δεκαετίες να βάλη επάνω του «ούτε ένα καρφί», τελικώς λόγω γηρατειών το εγκατέλειψε και τέθηκε στην εσωδιαίτησι και περίθαλψι της Λαύρας.
.........Ήδη το ευλογημένο, είχε πάρει την κατιούσα. Και όλοι στο Όρος ξέρουμε τι παθαίνουν τα κελλιά και οι καλύβες μόλις παύση να καπνίζη το τζάκι τους και μόλις μείνουν για κάπως περισσότερο του ανεκτού τα καντήλια τους σβησμένα...
............Νέος, δραστήριος, έξυπνος και «πιάνουν τα χέρια του». Θα το σώση και θα το κάνη ακόμα καλλίτερο, σκεφτόμουν... Και τον ενεθάρρυνα σε κάθε ευκαιρία, όπως όλοι οι αδελφοί. Απέφευγα όμως να του κάνω λόγο για τους σε κάθε κακοκαιρία βροντοπάταγους και τις σε κάθε καταιγίδα κεραυνοπληξίες. Θα φοβηθή στις αρχές, είπα μέσα μου, θα μάθη ύστερα να κρύβεται στα ενδότερα και στο τέλος θα τις συνηθήση. Θα του είναι και μια γυμνασία και αφορμή να καταφεύγη μετά δέους στη δύναμι προς τον Χριστό, την Παναγία και τον Άγιό του, προσευχής...
............Μόλις τα πέριξ σκοτείνιασαν, η βροχή έγινε νεροποντή και τα ατραπόβροντα έγιναν επικίνδυνα, ο π. Ιωσήφ κατέφυγε τρεμάμενος στην εκκλησία και «τόριξε» στην προσευχή. Άρχισε απ΄ το Χριστό, παρακάλεσε την Παναγία, πρόσεξε μην ήταν τα κανδήλια τους σβηστά και μπρος στην εικόνα του θαυματουργού αγίου Μηνά έστησε το εισοδικό μ΄ αναμμένη μεγάλη λαμπάδα. Χώθηκε ύστερα στο στασίδι του με το κομποσχοίνι στο χέρι και προσπάθησε να ηρεμήση το νου του, να γαληνέψη την ψυχή του, ψελλίζοντας την μονολόγιστη ευχή.
.........Νόμισε πως αναθάρρησε αρκετά και ξέννοιασε για λίγο. Μικρή όμως ήταν η ανακωχή, ολιγόλεπτη του υγροπατάγου η παύσις και των μπουμπουνητών το τέρμα. Μόλις που ένας κεραυνός έπεσε κατάκεντρα πάνω στον πετρόκτιστο τρούλλο. Τόσο εκκωφαντικός ήταν ο κρότος, τόσο δυνατό το τράνταγμα της εκκλησιάς και εκτυφλωτικός από τα παράθυρα ο φωτισμός, που ο δυστυχής νόμισε πως ταυτόχρονα έγινε και σεισμός πολλών καταστροφικής εντάσεως και ενεργείας ρίχτερς.
.........Πίστεψε πως έφτασε το τέλος του. Γιατί πέρα απ΄ τον φυσικό έως ενός σημείου φόβο που τον κατέλαβε, και κάτι το φρικιαστικό αισθάνθηκε να διαπερνά το σώμα του, να ριγή την επιδερμίδα του και να ανορθώνη το τριχωτό της κεφαλής του. Δάκρυα έβλυσαν ευθύς τα μάτια του, και για αρκετές στιγμές τα αισθανόταν καταθαμπωμένα... Κι αν δεν πίστευε πως παρά ταύτα εκεί μέσα ήταν ασφαλέστερος και ότι αν τολμούσε να βγη έξω σίγουρα κάποιος άλλος θα τον αποτελείωνε και θα τον έκανε κάρβουνο, ή θα τον περιάδραχνε η κακοκαιρία για να τον κατατσακίση χάμω στα κακοτράχαλα, θα έτρεχε για καταφυγή και παρηγοριά στους γείτονες Βιγλιώτες, των οποίων όλες οι καλύβες με πρόνοια και σοφία είναι κτισμένες σε λακκοβαθουλώματα, και καμμιά ανεμοθύελλα απ' όπου κι αν λυσσομανήση δεν μπορεί να τις προσβάλη και τις βλάψη...
............Μόλις έφεξε και ξημέρωσε, και κόπασε κάπως η θύελλα και κατάλαβε πως τώρα, μπορούσε να ξεμυτίση, νάτος να παίρνη βιαστικός το μονοπάτι προς τους συμπατριώτες του Κορινθίους και άτσαλα να χτυπάη την πόρτα της καλύβας του Γέροντος Ποταπίου και του παπαΑνθίμου. Τον ενεθάρρυναν κι εκείνοι να εγκαταβιώση στον άγιο Μηνά και τούτο τον εφοδίαζε τώρα με πρόσθετο θάρρος.
.........- Ανοίξτε γρήγορα γιατί πεθαίνω. Και μόλις του άνοιξαν και μπήκε μέσα: Έφυγα οριστικά από το κελλί και μη μου ξαναπήτε να μείνω εκεί μέσα ...

Από το βιβλίο Ωδή στα αμάραντα, στον Άθωνα του Επισκόπου Ροδοστόλου κ. Χρυσοστόμου


403 - Εύγε σου, πάτερ Ιωσήφ

638 - Οι περιπέτειες ενός ανίδεου προσκυνητή

.........Πρωτοδιάβασα το βιβλίο οι Περιπέτειες ενός προσκυνητού όταν ήμουν δεκαέξι, δεκαεπτά χρονών. Δεν πίστευα ποτέ πώς το διάβασμά του θα μου αποκάλυπτε έναν εσωτερικό κόσμο για τον οποίον ήμουν εντελώς ανυποψίαστος. Αμέσως με γοήτευσε ο κόσμος των ρώσων προσκυνητών που περιέτρεχαν με τα πόδια τις ατέλειωτες εκτάσεις της τσαρικής Ρωσίας, βέρτσια επί βερτσίων, με ένα δισάκι στον ώμο, μόνο και μόνο για να προσκυνήσουν θαυματουργές εικόνες, λείψανα αγίων και να γνωρίσουν πνευματικούς στάρετς. Και το σπουδαιότερο, η εσωτερική προσευχή, η αδιάλειπτη νηπτική ευχή, η φιλοκαλία, όπως περιγράφονται στις αναζητήσεις αυτού του ρώσου προσκυνητού του βιβλίου, συνάρπαζε με την ένταση, το βάθος και την ποιότητά της έναν έφηβο, όπως ήμουν τότε εγώ. Τι κεκρυμμένος θησαυρός ξεπηδούσε από τις σελίδες αυτού του βιβλίου!
.........Υπήρχαν άραγε έλληνες γέροντες που να έχουν αναπτύξει την νηπτική ευχή και την πνευματικότητά τους σ' αυτό το επίπεδο που έγραφε το βιβλίο; Και που άραγε βρίσκονταν;

.........Ο πατήρ Εφραίμ δεν δέχεται επισκέψεις


.........Τότε καθώς άρχιζα να ταξιδεύω στον Άγιον Όρος, στα τέλη της δεκαετίας του εβδομήντα, ένα όνομα άκουγα συνέχεια να επανέρχεται στις συζητήσεις των προσκυνητών, το όνομα ενός προορατικού, πνευματικού έλληνα στάρετς, του παπά Εφραίμ από τα Κατουνάκια. Αποφάσισα να πάω να τον γνωρίσω. Μην πας, μου έλεγαν, ο πατήρ Εφραίμ δεν δέχεται επισκέψεις. Είναι άρρωστος, πάνε τόσοι να τον δουν, που έχει χάσει την ησυχία του, και αναγκάστηκε να μην δέχεται πια επισκέψεις προσκυνητών στο κελλί του. Μην πας, ο πατήρ Εφραίμ δεν δέχεται επισκέψεις, έλεγαν οι προσκυνητές, μην πας, έλεγαν κι οι μοναχοί, μην πας, αντηχούσαν και τα αρχονταρίκια των μονών του Αγίου Όρους.

.........Το ταξίδι αρχίζει
.........Και που μένει ο π. Εφραίμ, ρωτούσα. Στα Κατουνάκια. Και που είναι αυτά τα Κατουνάκια, συνέχιζα. Είναι περιοχή στην έρημο του Αγίου Όρους που υπάγεται στη Μονή Μεγίστης Λαύρας και στην οποία βρίσκονται ησυχαστήρια της. Η περιοχή είναι βραχώδης και απόκρημνη και βρίσκεται μεταξύ Μικρής Αγίας Άννας, Καρουλιών και Αγίου Βασιλείου.
.........Έρημος; Έρημος από βράχια; Όσο άκουγα τόσο πιο πολύ ήθελα να πάω. Έτσι φορτώθηκα το μικρό μου σακίδιο, τους αποχαιρέτησα όλους και έφυγα κατά κει, μόνος. Με συνάρπασε η ιδέα να ζήσω κι εγώ περιπέτειες προσκυνητού κατά το μέτρο βέβαια του δυνατού.

637 - Τα Αγιορειτικά Χειρόγραφα

ΤΑ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΑ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ
ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
(Μέρος Α΄)

Παταπίου μοναχοῦ Καυσοκαλυβίτου

.........Οἱ ἁγιορεῖτες Πατέρες, παράλληλα μέ τούς ἀγῶνες τους γιά ἰσάγγελη πολιτεία, κάθαρση, θεῖο φωτισμό καί θέωση, εἶχαν καί ἔχουν πρωταρχικό μέλημά τους τήν περιφρούρηση καί μετάδοση τῆς ὀρθόδοξης πίστης, τῆς κατά Θεόν σοφίας καί τῆς ἀνόθευτης ἀλήθειας, μέσω τοῦ γραπτοῦ κυρίως λόγου, μέ στόχο τήν ἀναβάθμιση τοῦ πνευματικοῦ ἐπιπέδου τόσο τῶν ἴδιων τῶν μοναχῶν ὅσο καί τῶν συνανθρώπων μας.
.........Εἶναι νομίζω ἀπόλυτα εὔλογο, σ᾿ ἕνα τόσο ἀξιόλογο κέντρο πνευματικῆς καί καλλιτεχνικῆς δραστηριότητας, ὅπως εἶναι τό Ἅγιον Ὄρος, οἱ πολιτιστικοί θησαυροί νά εἶναι πολλοί καί ποικίλοι: ἡ μνημειακή ζωγραφική, τά ἐντοίχια ψηφιδωτά, οἱ περίτεχνες φορητές εἰκόνες, τά χειρόγραφα, εἰκονογραφημένα ἤ μή, τά παλαίτυπα βιβλία, τά ξυλόγλυπτα, τά χρυσοκέντητα καί ἔργα μικροτεχνίας (ἀργυροχρυσοχοΐα, σμάλτα καί ἄλλα). Ὅλα αὐτά τά πολιτιστικά ἀγαθά, τά ὁποῖα δημιούργησε στόν ἱερό αὐτόν τόπο ἡ φιλοπονία καί φιλοκαλία τῶν καλλιτεχνῶν τους, μοναχῶν καί λαϊκῶν, ἤ ἀπέθεσε ἡ εὐλάβεια βυζαντινῶν αὐτοκρατόρων, τσάρων, πατριαρχῶν καί πλῆθος ἄλλων εὐσεβῶν ἀνθρώπων, ἐπωνύμων καί ἀνωνύμων, οἱ ἁγιορεῖτες μοναστές τά διαφύλαξαν μέ περισσή φροντίδα καί ζῆλο.
.........«Ὅτι σπουδαῖο καί ὡραῖο ὑπάρχει στούς ναούς καί τίς βιβλιοθῆκες τοῦ Ὄρους εἶναι καί μοναδικό».
.........Καί ἐπειδή ἀκριβῶς τόσο μεγάλη εἶναι ἡ ἀξία πού ἔχουν τά κειμήλια αὐτά, προβάλλεται ἡ ἀνάγκη ὅπως ἡ ἀκτινοβολία τους ἐξακτινωθεῖ παντοῦ καί καταστοῦν -ὅπως τά τελευταῖα χρόνια γίνεται- δυνάμεις προαγωγῆς τῆς ἐπιστήμης καί πηγές γνώσης καί χαρᾶς τοῦ ἀνθρώπου πού διψᾶ γιά μόρφωση καί πασχίζει γιά τήν ἀνύψωση τοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου τοῦ τόπου του.
Ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς ὀργάνωσης τοῦ μοναστικοῦ βίου, ἡ συγγραφή καί ἀντιγραφή χειρογράφων θεωρήθηκε ἀναπόσπαστη πτυχή τῆς δραστηριότητας τῶν μοναχῶν. Ἔτσι, ἀναπτύχθηκαν στόν ἱερό αὐτό τόπο, μέ πρωτοβουλία- τίς περισσότερες φορές- τῶν ἴδιων τῶν ἱδρυτῶν καί κτιτόρων τῶν ἁγιορειτικῶν μονῶν, ἐργαστήρια ἀντιγραφῆς χειρογράφων. Βλέπουμε λοιπόν τόν διοργανωτή τοῦ ἀγιορειτικοῦ μοναχισμοῦ, ὅσιο Ἀθανάσιο τόν Ἀθωνίτη, τόν κτίτορα τῆς Μεγίστης Λαύρας ἀλλά καί στή συνέχεια τούς κτήτορες καί τῶν ἄλλων ἀθωνικῶν μονῶν, νά προβλέπουν τήν ὕπαρξη χώρων εἰδικῶν γιά τή στέγαση καί φύλαξη τῶν χειρογράφων βιβλίων στά ὑπερῶα τῶν κεντρικῶν ναῶν (καθολικῶν), ἀλλά καί νά ἱδρύουν καί λειτουργοῦν ἐργαστήρια ἀντιγραφῆς χειρογράφων (scriptorium) ὄχι μόνο θρησκευτικοῦ καί ἐκκλησιαστικοῦ περιεχομένου, ἀλλά καί φιλοσοφικοῦ, ἰατρικοῦ, νομικοῦ, ἱστορικοῦ, ἐκπαιδευτικοῦ καί μουσικοῦ. Τά ἐργαστήρια αὐτά ὠργανώθηκαν περισσότερο κατά τή μεταβυζαντινή περίοδο, ὅταν τό Ἅγιον Ὄρος, μετά τήν πτώση τῆς βασιλίδος τῶν Πόλεων, ἀνέλαβε ἡγετικό ρόλο στήν πνευματική ζωή, τά γράμματα καί τίς τέχνες.
.........Ἡ χριστιανική παράδοση ἔχει τίς ἀρχές της στά βιβλία τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ζῶντας οἱ ἀθωνίτες μοναχοί καθημερινά σ’ ἕνα πνευματικό περιβάλλον, πού ἀκόμη καί μέ εἰκαστικούς τρόπους τούς διατηροῦσε σέ στενή σχέση μέ τά βιβλία, ἐμπνέονταν μέ τόν καλύτερο τρόπο γιά τήν τόσο ἐπιμελημένη ἐργασία πού θά ἔκαναν ἀργότερα, σκυμμένοι γιά ὥρες πολλές, στά καλλιγραφεῖα τῶν μονῶν. Ἡ ζωγραφική ἀπεικόνιση τῶν βιβλίων εἶναι αἰσθητή παντοῦ πάνω στίς ἀμέτρητες ἐπιφάνειες τῶν τοιχογραφιῶν τῶν ἁγιορειτικῶν ναῶν, πού ἔχουν ἱστορηθεῖ μέ τόν χρωστῆρα τῆς κρητικῆς ἤ τῆς μακεδονικῆς Σχολῆς. Τίς δέκα ἐντολές παρέλαβε ὁ Μωϋσῆς ἀπό τό Θεό στό ὄρος Σινᾶ σέ μορφή γραπτῶν πινακίδων, Ὁ Χριστός παριστάνεται ὡς Παντοκράτωρ μέ ἕνα βιβλίο στό χέρι, ὡς παιδί στήν ἀγκαλιά τῆς Θεοτόκου, ἀλλά καί ὡς Κριτής τοῦ κόσμου στήν Ἀποκάλυψη, μέ ἕνα βιβλίο-εἰλητάριο, οἱ Εὐαγγελιστές ἀποδίδονται πάντα εἰκαστικά μέ ἕναν κώδικα τή στιγμή πού γράφουν, ἐνῶ, ἀπό τίς πρῶτες ἤδη Οἰκουμενικές Συνόδους, τό βιβλίο τοῦ Εὐαγγελίου πάνω σ’ ἕνα θρόνο, ἀντιπροσώπευε τόν ὁρατά μή παρόντα Σωτήρα Χριστό. Ἀκόμη καί ἡ σκηνή τῆς «Ἑτοιμασίας τοῦ θρόνου» γιά τήν ἐπάνοδο τοῦ Χριστοῦ, παριστάνεται στή βυζαντινή εἰκονογραφία συχνά μέ ἕνα βιβλίο-Εὐαγγέλιο.
.........Περισσότεροι ἀπό ἐξῆντα εἶναι οἱ μέχρι σήμερα γνωστοί ἐπώνυμοι ἁγιορεῖτες μοναχοί πού ἀντέγραψαν χειρόγραφα, καί σέ πολλές ἑκατοντάδες ἀνέρχονται τά σωζόμενα ἐνυπόγραφα χειρόγραφα πού γράφηκαν ἐντός τῆς ἀθωνικῆς χερσονήσου. Ἀνάμεσα στούς ὀνομαστότερους καί ἱκανότερους βιβλιογράφους, βρίσκουμε τόν ὅσιο Ἀθανάσιο τόν Ἀθωνίτη, τό μαθητή του, μοναχό Ἰωάννη Λαυριώτη (μέ 7 κώδικες πού χρονολογοῦνται ἀπό τό ἔτος 984 μέχρι τό 995), τόν ὅσιο Εὐθύμιο τόν Ἰβηρίτη, τόν Θεοφάνη τῆς μονῆς Ἰβήρων (μέ 10 κώδικες ἀπό τό πρῶτο τέταρτο τοῦ 11ου αἰ., ὁ ὁποῖος συνέδεσε τό ὄνομά του μέ τήν ἵδρυση τοῦ βιβλιογραφικοῦ ἐργαστηρίου τῆς μονῆς του), τόν ὅσιο Ἰωάννη τόν Κουκουζέλη, τό μοναχό Νεῖλο Λαυριώτη, τόν ἱερέα Ἄνθη (ἔτος 1106), Ἰωάννη, Κάλλιστο (ἔτος 1322), Γρηγόριο καί Φιλόθεο τούς Βατοπαιδινούς, τόν ὅσιο Διονύσιο τόν Ρήτορα (16-17ος αἰ.), τούς ὁσίους Θεόφιλο καί Νεῖλο τούς Μυροβλύτες (17ος αἰ.), τό μοναχό Εὐφρόσυνο Κουτλουμουσιανό, τόν ἱερομόναχο Ἰωνᾶ Καυσοκαλυβίτη (18ος αἰ.), τόν ὅσιο Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη (+ 1809), τό μοναχό Διονύσιο Ἁγιαρτεμίτη (19ος αἰ.), τό μοναχό Ἰάκωβο Νεασκητιώτη (19ος αἰ.), τόν Χαρίτονα τόν Πνευματικό (19ος αἰ.) κ.ἄ. .......(συνεχίζεται).

.........ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ:
.........Κώδ. Καυσοκαλυβίων 123, φ. 48β. Μέσα 19ου αἰ. Γραφέας, μοναχός Ἰάκωβος Νεασκητιώτης.