Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2012

492 - Ιδιότυπος τρόπος ψαρέματος στην Ιερά Μονή Εσφιγμένου

.........Ο Γεράσιμος Σμυρνάκης στο βιβλίο του ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ (1903), μας δίνει μια πολύ ενδιαφέρουσα περιγραφή για έναν ιδιότυπο τρόπο με τον οποίο στα χρόνια του (σημ. αρχές 20ου αι.) ψάρευαν στο μοναστήρι του Εσφιγμένου και σε άλλες μονές του Αγίου Όρους:
.........«Η Μονή διατηρεί γρίπον απαρτιζόμενον εκ δυο παράλληλων δικτύων (πτερών) ων εις τα πέρατα υπάρχει δίκτυον εν είδει πείρας καλούμενον σάκκος, δι ου αλιεύουσιν οι πατέρες ρίπτοντες προ των τειχών της Μονής και έλκοντες αυτόν εντός μιας ώρας μετ' ιχθύων 5-150 οκάδων ως το πλείστον περίπου.
.........Διατηρεί δ' έτι και το καλούμενον θυννί είδος μονίμου γρίπου, ον ρίπτουσι από της 23ης Απριλίου - 15ης Ιουνίου εντός του όρμου των αγίων Θεοδώρων, διοριζομένων 8-10 πατέρων ως θυννοσκόπων (θυννιωτών) ή κατασκοπευτών, εξ ων ανέρχονται ανά εις εκ περιτροπής επί του εγγύς λιθοκτίστου θυννοσκοπείου (καραλίου) και ειδοποιεί τους λοιπούς περί της διαβάσεως των καλουμένων θύννων (χιαδίων ήτοι μαγιάτικων) εκ του κάτωθι αυτού αφιεμένου ελευθέρου στενού στομίου μεταξύ ξηράς και γρίπου. Εν τω γρίπω δε ούτω προσκολλάται και μακρόν δίκτυον, όπως μη παρεκκλίνωσιν οι παρελαύνοντες ιχθύες, όπως καλείται κοινώς άρκος (άρκυς). Δια του αυτού δε γρίπου προσέτι αγρεύονται κατά χιλιάδας εν επιτυχία και οι καλούμενοι ιχθύες όρκυνες ή κοινώς ορκύνια (είδος παλαμίδος).
.........Το πάλαι εκέκτητο τοιούτον γρίπον και του αγίου Παύλου Μονή τοποθετούσα παρά την Νέαν Σκήτην -ήδη δε μόνον διατηρεί τοιούτου είδους γρίπον η του Χιλιανδαρίου παρά το τουρκικόν φυλακείον της Μεγάλης Βίγλας εν τη καλουμένη θέσει ορκυναρίω, εκ δε του ετέρου είδους του συνήθους γρίπου η του Βατοπαιδίου, ενώ αι λοιπαί Μοναί αλιεύουσι δια δικτύων από βολής (ημεροβολίων), δια δικτύων αποστατού, δια πολυαγκίστρου (παραγαδίου), δια καθέτης (καθετής ή χανικού), δια σφαιρώνος (πεζοβόλου), δια συρτής κ.λπ.».

491 - Εικόνα Μηνολογίου του 19ου αιώνα


Εικόνα Μηνολογίου
(Πανάγιον)
Ι. Μονή Σίμωνος Πέτρας
19ος αι.
Ξύλο, αυγοτέμπερα
158 x 139 εκ.


.........Πρόκειται για σπάνιο σε μέγεθος και αριθμό μορφών ρωσικό μηνολόγιο με τους δώδεκα μήνες σε μια ενιαία σύνθεση. Εκτός από τους μήνες περιλαμβάνει ακόμη μια ιδιαίτερη ομάδα Δωδεκαόρτου και άλλων σκηνών στο κέντρο, τους τέσσερις ευαγγελιστές και εβδομήντα εικόνες της Παναγίας. Κατά την παράδοση της Μονής η εικόμα προσφέρθηκε δώρο στους μοναχούς που ταξίδευαν στη Ρωσία για συλλογή βοηθείας από τον τσάρο Νικόλαο τον Β΄.
.........Οι ευαγγελιστές εικονίζονται στις τέσσερις γωνίες και οι τύποι της Παναγίας σε προτομή αποτελούν μια συνεχόμενη ζώνη-πλαίσιο γύρω από τα κεντρικά θέματα του μηνολογίου. Η διάταξη των μηνών ακολουθεί τη σειρά Ιανουάριος-Δεκέμβριος αρχίζοντας από την άνω αριστερή γωνία. Οι πέντε πρώτοι μήνες καλύπτουν την άνω ζώνη και οι πέντε τελευταίοι την κάτω, ενώ στο μέσον σε μια μικροτέρου ύψους διάταξη φιλοξενούνται οι μήνες Ιούνιος, Ιούλιος και οι εικοσιτρείς σκηνές Δωδεκαόρτου κλπ μεταξύ των δύο μηνών.
.........Τα ρωσικά μηνολόγια κατά μήνα σε μορφή φορητών εικόνων εμφανίζονται στο Άγιον Όρος κυρίως από τον 17ο αιώνα και εξής. Μια πλήρης σειρά δώδεκα μηνών σώζεται στη Μονή Βατοπαιδίου και πέντε ανεξάρτητοι μήνες στο εικονοφυλάκιο της Μονής Αγίου Παύλου. Κύριο χαρακτηριστικό σε όλες τις περιπτώσεις είναι η διάταξη σε ζώνες, χαρακτηριστικό ήδη των βυζαντινών μηνολογίων και η παρουσία σκηνών μηνολογίου μεταξύ των ολόσωμων αγίων.
.........Λόγω του μεγάλου αριθμού των μορφών η εργασία παρουσιάζει μικρογραφικό χαρακτήρα, ωστόσο είναι σαφές ότι έχουν εργαστεί δύο ζωγράφοι και όλα τα θέματα είναι διακριτά και πλήρη.

Από τον τόμο ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ (Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, 1997)

Λεπτομέρειες:



490 - Άγιον Όρος: Μοναχισμός και Ιστορία



489 -Επιστολή Ροδοστόλου Χρυσοστόμου σε Ηγούμενο Εφραίμ

.........Επιστολή συμπαράστασης στον Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου Αρχιμ Εφραίμ, απέστειλε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ροδοστόλου κ. Χρυσόστομος.

.........Η επιστολή έχει ως εξής:
.........Πανοσιολογιώτατε και λίαν αγαπητέ μοι άγιε Ηγούμενε· υπομιμνήσκω ταπεινώς ότι, «Μακάριος ανήρ ος υπομένει πειρασμόν· ότι δόκιμος γενόμενος λήψεται τον στέφανον της ζωής, ον επηγγείλατο ο Κύριος τοις αγαπώσιν αυτόν». (Ιακ. 1,12).
.........Αλλά πάντως φρονώ ότι, εάν, οι τας τύχας της δυστήνου πατρίδος ημών ιθύνοντες -είτε γνωστοί και επώνυμοι, είτε (τούτων επικινδυνέστεροι κρύφιοι και ανώνυμοι, δεν ήσαν φορείς του Ηρωδείου συνδρόμου, του δι’ αιωνίως θανασιβούλου, δηλονότι, κατά του διά την σωτηρίαν των ανθρώπων τεχθέντος «Παιδίου», την ειρήνην δε επί γης και την εν ανθρώποις ευδοκίαν ευαγγελισαμένου (Ματθ. 2, 13, Λουκ. 2, 4), δεν θα επέλεγον την ημέραν της κοσμοχαρμοσύνου Γεννήσεώς Του, ίνα κινήσωσι την κατά της Σεβασμίας Βατοπαιδίου Μονής και καθ' υμών προσωπικώς ιδιαίτατα διά δικαστικών οργάνων και αστυνομικών δυνάμεων, «ως επί ληστήν» τηλικαύτην εξοδον (Ματθ. 26, 55), επιχείρισιν και... εκστρατείαν. Αίσχος τοις εναγέσι, αλιτηρίοις και δαιμονοενεργουμένοις. Κύριος ελεήσαι και σώσαι.
.........Σωματική ταλαιπωρία και ψυχικός σκυλμός ουχ ο τυχών διά την Πανοσιολογιότητά σου· οδύνη βαθυτάτη διά την ωσαύτως βαρέως δοκιμαζομένην -και εμοί πολυφίλητον όμως- αδελφότητά σου· έκπληξις δε, πικρία άμα, και αγανάκτησις της -από μακρού ήδη, ως γνωστόν, εκ γήρως και άλλων χαλαιποτήτων πασχούσης- ουτιδανότητός μου, καθώς και όλων, ως πιστεύω, των ειλικρινώς αγαπώντων τον αγιώνυμον ημών Τόπον, την -ης ποιμήν επελέγης και ετάχθης- παλαίφατον Μάνδραν και Μονήν, και διά της βιοτής των τιμώντων την υπερχιλιετή χριστοφιλή ιστορίαν του.
.........Βεβαιώθητι, παρακαλώ, περί της κατά πάντα φιλαδέλφου συμπαθείας μου, διά την παραχωρήσει Θεού πείρασιν και βασκανίαν ταύτην, αφ’ ενός, και αφ' ετέρου, περί των προς τον εν Σπηλαίω τεχθέντα και εν Φάτνη ανακλιθέντα Σωτήρα Κύριον, διαπύρων προσευχών μου, όπως ταχινήν-ταχίστην «ποιήσει συν τω πειρασμώ και την έκβασιν», ως άλλως τε ο ίδιος σαφέστατα υπισχνείται. (Α’ Κορ. 10,13).
.........Μετά πολλής της εν Χριστώ αγάπης και φιλαδελφίας.
.........ο Ροδοστόλου Χρυσόστομος

http://www.romfea.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=10454:2011-12-31-16-45-55&catid=25:2009-12-18-08-37-46