Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2011

82 - Πρώην Διοικητής του Αγίου Όρους γράφει για την απόπειρα λεηλασίας των κειμηλίων από τους Γερμανούς

Πώς σώθηκαν τελικά ανεκτίμητα εκκλησιαστικά κειμήλια

Το Άγιον Όρος, το τελευταίο καταφύγιο του μοναχισμού στο σύγχρονο κόσμο δεν έμεινε έξω από τη δίνη των κατοχικών χρόνων. Και όπως με τους υπόλοιπους αρχαιολογικούς θησαυρούς, έτσι και τα ανεκτίμητα εκκλησιαστικά κειμήλια μπήκαν στο στόχαστρο των Γερμανών κατακτητών. Μόνο που με το Άγιον Όρος δεν έγινε ό,τι και στην υπόλοιπη χώρα και οι ναζί δεν κατάφεραν χάρη στην ευέλικτη πολιτική των μοναχών να λεηλατήσουν και την Αθωνική Πολιτεία.


Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώην διοικητής του Αγίου Όρους (1975-1981) Δημ. Γ. Τσάμης στο βιβλίο του «Άγιον Όρος - Προσέγγιση στην πρόσφατη ιστορία του» αναφέρεται αναλυτικά στην προσπάθεια αυτή των Γερμανών.

O Δημ Τσάμης με τον Πρωτοεπιστάτη Ραφαήλ Βατοπαιδινό. (Φωτ. από το βιβλίο Πρόσωπα και δρώμενα στον Άθωνα)



«Το ενδιαφέρον των Γερμανών για τους θησαυρούς του Αγίου Όρους εκδηλώθηκε από τους πρώτους μήνες της Κατοχής», γράφει ο καθηγητής. «Τον Ιούνιο του 1941 με εντολή των Ανωτάτων Στρατιωτικών Αρχών της Γερμανίας έφθασε στο Άγιον Όρος ο διαπρεπής βυζαντινολόγος καθηγητής του πανεπιστημίου του Μονάχου και γνωστός φιλοναζιστής δρ Φραντς Ντέλγκερ (Dr. Franz Dφlger). Τον καθηγητή Ντέλγκερ πλαισίωνε ομάδα από επιστήμονες και τεχνικούς με έγκριση της Ανωτάτης Αρχής της Γερμανικής Στρατιάς». Την αποστολή αποτελούσαν ο ανθυπολοχαγός Ίνγκραμ (von Ingram), αρχηγός των Sonderkommandos στην Ελλάδα (παράρτημα της Einsatzstab Reinchsleiter Rosenberg) ο καθηγητής δρ Φρ. Ντέλγκερ του πανεπιστημίου του Μονάχου, ο διοικητής των κεντρικών υπηρεσιών του Ράιχ Α. Ντάιντλ (A. Deindl) από το Βερολίνο, ως εντεταλμένος του Al. Rosenberg («για την επιστημονική πληροφόρηση σχετικά με τα προβλήματα της ανατολικής εκκλησίας»), ο δρ Ο. Τράιτινγκερ (Dr. O. Treitinger), επιστημονικός συνεργάτης του Ντέλγκερ, ο Κ. Κρες (K. Kress), ειδικός φωτογράφος από το επιτελείο του Rosenberg, ο δρ Μ. Σιώτης του Πανεπιστημίου Αθηνών και ο διερμηνέας Ε. Τσιγκιρίτης.

Σύμφωνα με γερμανικά έγγραφα η αποστολή είχε σκοπό τη μελέτη εγγράφων και χειρογράφων και τη φωτογράφηση των θησαυρών. Τα συμπεράσματα της αποστολής και τα στοιχεία που θα συγκέντρωνε θα στέλνονταν σε Πανεπιστήμια της Γερμανίας. Για να βοηθηθεί το έργο της αποστολής έστειλαν συστατικές επιστολές στην Ιερά Κοινότητα ο πρόεδρος της κυβερνήσεως Γ. Τσολάκογλου, ο αντιπρόεδρος και υπουργός Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας Λογοθετόπουλος και ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος. Ο αντιστράτηγος Χάαρντε, Γερμανός στρατιωτικός διοικητής Θεσσαλονίκης - Αιγαίου, στην επιστολή του ανέφερε τα εξής για τον επικεφαλής της αποστολής:

«Ο καθηγητής κ. Ντέλγκερ, αρχηγός της ως άνω επιστημονικής επιχειρήσεως, δεν είναι άγνωστος εις τους Πατέρας του Αγίου Όρους και η προσωπικότης του παρέχει πάσαν ασφάλειαν διά την κατάλληλον και προσεκτικήν χρησιμοποίησιν των αρχαίων αντικειμένων. Παρακαλούμεν όθεν του αγίους Πατέρας να παράσχουν εις τους προαναφερθέντας πάσαν ευκολίαν και κυρίως να επιτρέψουν εις τον κ. Ντέλγκερ να εργάζηται ο ίδιος μέσα εις τα αρχεία και τας βιβλιοθήκας των Μονών, ως και την τη οδηγία αυτού ελευθέραν φωτογράφησιν υπό των τεχνικών, προς εκτέλεσιν της εντολής των Ανωτάτων Στρατιωτικών Αρχών της Γερμανίας». Ο καθηγητής Τσάμης σημειώνει για τον πραγματικό σκοπό της αποστολής υπό τον Ντέλγκερ: «Ο Γερμανός αντιστράτηγος αποσιωπά έντεχνα την αλήθεια και καλύπτεται πίσω από την επιστημονική φήμη του Ντέλγκερ, που ήταν γνωστός στους μοναχούς από επισκέψεις του στο Άγιον Όρος πριν από τον πόλεμο. Στην πραγματικότητα η αποστολή αυτή δεν είχε οργανωθεί με πρωτοβουλία του Ντέλγκερ, αλλά από τη γερμανική υπηρεσία Einsatzstab Reinchsleiter Rosenberg fόr die besetzten Gebiete, που, όπως θα δούμε, το φθινόπωρο του 1943 επιχείρησε να απαγάγει τους θησαυρούς του Αγίου Όρους και ανέθεσε την αποστολή αυτή στο παράρτημά της στην Ελλάδα, το Sonderkommandos Griechenland». Στη διάρκεια της παραμονής τους στο Άγιον Όρος ο Ντέλγκερ και οι φωτογράφοι του γερμανικού Στρατού που τον συνόδευαν έκαναν 1.900 λήψεις (χειρόγραφα, εικόνες, μικρογραφίες, κειμήλια κ.ά.) και όλα αυτά τα στοιχεία αποτέλεσαν τη βάση για το σχέδιο αρπαγής θησαυρών του Αγίου Όρους.

Τελικά η Einsatzstab Reinchsleiter Rosenberg προσπάθησε να υλοποιήσει το σχέδιο το φθινόπωρο του 1943 χωρίς όμως επιτυχία. Ο καθηγητής Τσάμης γράφει γι' αυτή την επιχείρηση η οποία, όπως εκτιμά, μάλλον δεν προχώρησε λόγω της αρνητικής τροπής που είχαν αρχίσει να παίρνουν τα πράγματα για τους Γερμανούς:

«Ο Μέρτεν (σ.σ. ο Μαξ Μέρτεν ήταν προϊστάμενος της Γερμανικής Διοικήσεως Μακεδονίας που συνελήφθη στα τέλη της δεκαετίας του '50 ως εγκληματίας πολέμου κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ αλλά τελικά δεν δικάστηκε, γεγονός που προκάλεσε τότε τεράστιες αντιδράσεις) ισχυρίστηκε ότι με δική του υπόδειξη η Γερμανική Στρατιωτική Αστυνομία δεν επέτρεψε στον υπεύθυνο της Sonderstab Rosenberg την είσοδό του στο Άγιον Όρος και ότι με τον τρόπο αυτό ματαιώθηκαν τα σχέδια της υπηρεσίας αυτής. Ο ισχυρισμός αυτός του Μέρτεν δεν είναι βέβαια πολύ πειστικός ούτε ήταν δυνατόν ένας διοικητικός αξιωματούχος να μην πειθαρχήσει σε διαταγές, που προέρχονταν από κεντρική υπηρεσία του Βερολίνου. Προφανώς, θα μεσολάβησε κάτι άλλο, που σήμερα το αγνοούμε, και ίσως δεν θα ήταν άσχετο με την τροπή του πολέμου και ιδίως με τα προβλήματα που είχαν να αντιμετωπίσουν οι Γερμανοί στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας.

Ως προς τη συμμετοχή του Ντέλγκερ τα σχετικά γερμανικά έγγραφα που έχουμε υπόψη μας δεν μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι ο καθηγητής ήταν ενήμερος για την κλοπή των θησαυρών του Αγίου Όρους, που σχεδίαζε από το 1941 το Sonderkommandos Griechenland.

Η τελευταία επίσημη επαφή της υπηρεσίας Rosenberg με το Άγιον Όρος έγινε στις 4 Νοεμβρίου 1943. Με εντολή της επισκέφθηκε την Ιερά. Κοινότητα στις Καρυές ο Γερμανός διοικητής Αγίου Όρους, Στένγκερ, ο αντισυνταγματάρχης Πφάνεστλ (Pfannestl), καθηγητής της ιατρικής σχολής του Μαρβούργου, και ο καθηγητής Β. Έξαρχος, που εκτελούσε χρέη διερμηνέα. Ο Στένγκερ εξέφρασε το μεγάλο ενδιαφέρον της υπηρεσίας Rosenberg για το Άγιον Όρος και την επιθυμία της να διαφωτίσει το γερμανικό και γενικά το ευρωπαϊκό κοινό για την πολιτιστική σημασία του Άθω. Τέλος πρόσφερε 22 αντίτυπα με τα πορίσματα της επιστημονικής αποστολής της ομάδας του καθηγητή Ντέλγκερ».

Άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν πως οι Γερμανοί προσπάθησαν να αρπάξουν τους θησαυρούς με το πρόσχημα της προστασίας τους από τυχόν συγκρούσεις. Όμως οι μοναχοί κατάφεραν να αφήσουν το Άγιον Όρος μακριά από τις συγκρούσεις κι έτσι δεν υπήρχε η «δικαιολογία» για να μεταφέρουν οι Γερμανοί τους θησαυρούς και τελικά να τους αρπάξουν.

Τα επιτελεία της «επιχείρησης αρπαγής των θησαυρών»

Η γερμανική υπηρεσία που οργάνωσε την επιχείρηση λεηλασίας των θησαυρών είχε δύο ειδικά επιτελεία (Sonderstab). Ο καθηγητής Τσάμης γράφει:

- Το πρώτο, με την επωνυμία Religionswissenschaften (Θρησκευτικές επιστήμες), διευθυνόταν από το γενικό επιθεωρητή του Γ' Ράιχ (Reichshauptstellenleiter) Α. Ντάιντλ. Το επιτελείο συγκέντρωνε πληροφορίες και ετοίμαζε μελέτες για την ορθόδοξη Εκκλησία, για τις σχέσεις της με το Βατικανό και για τον ορθόδοξο μοναχισμό. Για το σκοπό αυτόν ο Ντάιντλ είχε αποκτήσει διασυνδέσεις με καθηγητές των Θεολογικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης και επισκέφθηκε μαζί με τον Ντέλγκερ το Άγιον Όρος.

-Το δεύτερο επιτελείο, με την επωνυμία «Άθως», είχε επικεφαλής τον καθηγητή Ντέλγκερ και αντικείμενο έρευνας τη μελέτη των θησαυρών του Αγίου Όρους.

http://www.paraskevi13.com/?p=14901

81 - Σαν σήμερα… Συμφορά στο Άγιο Όρος!

Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 24/10/1968
Ευχαριστώ Δημήτρη


80 - Αγνοούν την αγάπη του Πρωθυπουργού για το Άγιο Όρος και κλείνουν την Αθωνιάδα!


του Γιώργου Θεοχάρη

ΟΙ 52 ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΔΙΔΑΧΤΟΥΝ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΦΙΛΟΛΟΓΟ, ΘΕΟΛΟΓΟ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟ!

Με κλείσιμο απειλείται η ιστορική Αθωνιάδα ακαδημία που λειτουργεί εδώ και αιώνες στο Άγιο Όρος. Το υπουργείο Παιδείας δεν έστειλε ακόμα τους καθηγητές που απαιτούνται για να καλυφθούν οι διδακτικές ανάγκες. Ένας φιλόλογος, δύο θεολόγοι και ένα μουσικός, αποτελούν το διδακτικό προσωπικό της Ακαδημίας. Και οι ελλείψεις; Τρεις φιλόλογοι, φυσικός, χημικός, πληροφορικής, γυμναστικής και αγγλικών. Σύμφωνα με πληροφορίες του agioritikovima.gr ενοχλημένο από την εξέλιξη αυτή εμφανίζεται και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Υπενθυμίζουμε ότι πρόσφατα ο κ. Βαρθολομαίος επισκέφθηκε την Αθωνική Πολιτεία.

Η αγραμματοσύνη χτυπά… την πόρτα της σχολής που κάποτε ανέδειξε διαφωτιστές και διδασκάλους του γένους, όπως ο Ρήγας Φεραίος, ο Ευγένιος Βούλγαρης,ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός και άλλες προσωπικότητες. Μία ακαδημία που λειτουργεί σύμφωνα με το τυπικό της Σχολής της Χάλκης καταρρέει..
Οι αρμόδιοι στην γενική γραμματεία του Υπουργείο Παιδείας καλούνται άμεσα να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων!

http://www.agioritikovima.gr

79 - Γέροντας Παΐσιος: Να μην πιάνει,να μην κολλάει επάνω σου ο έπαινος

- Γέροντα, την υπερηφάνεια συνήθως την καταλαβαίνω εκ των υστέρων, όταν πέσω.

- Σκοπός είναι να την καταλάβης πριν πέσης.΄Οταν σου λέη κάποιος ότι έκανες κάτι καλό, να μην αισθάνεσαι ικανοποίηση. Να μην πιάνη, να μην κολλάη επάνω σου ο έπαινος.

- Τι θα με βοηθούσε σ΄αυτό ;

- Το να γνωρίσης τον εαυτό σου. Αν ο άνθρωπος γνωρίσει τον εαυτό του,τελείωσε.Οι έπαινοι είναι μετά ξένα σώματα δεν κολλάνε επάνω του. Όταν λ.χ. ένας ξέρη ότι είναι γύφτος, δεν μπορεί να του κολλήση ο λογισμός ότι είναι βασιλιάς. Κι εσύ, αν νομίζης ότι είσαι πριγκίπισσα, θα είσαι λειψή.

- Αν είμαι έτοιμη εκ των προτέρων να μην δέχωμαι τον έπαινο, αυτό θα με βοηθούσε;

- Αυτό φυσικά πρέπει να γίνεται, αλλά άλλοτε θα είσαι έτοιμη άλλοτε όχι. Σκοπός είναι να γνωρίσης τον εαυτό σου. Αν δεν γνωρίση κανείς τον παλαιό του άνθρωπο, δεν ταπεινώνεται και δεν μπορεί να γίνη η πνευματική διάσπαση του ατόμου του,για να μπη στην πνευματική τροχιά,και παραμένει στην κοσμική τροχιά.

- Μπορεί, Γέροντα, να γνωρίζω τον εαυτό μου λανθασμένα;

- Μα δεν μιλάμε για λανθασμένη κατάσταση. Αυτός που γνωρίζει σωστά τον εαυτό του έχει ταπείνωση. Και όταν ο άνθρωπος ταπεινωθή, θα έρθη οπωσδήποτε η Χάρις του Θεού.

http://1myblog.pblogs.gr/2011/10/yperhfaneia-na-mhn-pianei-na-mhn-kollaei-epanw-soy-o-epainos.html

78 - Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος: «Πως έζησα τον Γέροντα Παΐσιο» (video)


77 - Προσπάθεια κλοπής Θησαυρών του Αγίου Όρους από τους Γερμανούς

Από την αρχή της κατοχής (Ιούνιος 1941) οι Γερμανοί προσπάθησαν αποκτήσουν πρόσβαση προς τους επί χίλια χρόνια φυλασσόμενους θησαυρούς.

Ήρθε λοιπόν με εντολή της Ανωτάτης στρατιωτικής αρχής των Γερμανών ο διαπρεπής βυζαντινολόγος καθηγητής του πανεπιστημίου του Μονάχου και ναζιστής Δρ Φραντς Ντέλγκερ (Dr Franz Dolger) με ομάδα τεχνικών και επιστημόνων συγκεκριμένα:

- Ανθυπολοχαγό von Ingram αρχηγό των Sonderkommandow στην Ελλάδα.

- Α Deindl Διοικητή των κεντρικών υπηρεσιών του Ράιχ από το Βερολίνο εντεταλμένος του Al Rosenberg.

- Dr O Treitinger επιστημονικός συνεργάτης

- Κ Κρεσς (K Kress) ειδικός φωτογράφος από το επιτελείο του Al Rosenberg.

- Ο Δρ Μ Σιώτης του Πανεπιστημίου Αθηνών

- Ο διερμηνέας Ε Τσιγκιρίτης.

Την αποστολή χρηματοδότησε ο γερμανικός στρατός και υπεύθυνος ορίστηκε ο αρχιστράτηγος Λιστ.

Επίσημα σκοπός ήταν η μελέτη και η φωτογράφηση των θησαυρών του Αγίου Όρους. Συστατικές επιστολές προς την Ιερά Κοινότητα έδωσαν ο Γ. Τσολάκογλου, Κ. Λογοθετόπουλος, ο μητροπολίτης Γεννάδιος, ο αντιστράτηγος Χάαρντε και άλλοι.

Η επιστημονική φήμη του Dr Franz Dolger ήταν γνωστή στο Άγιο Όρος από κατ ιδίαν επισκέψεις του πριν τον πόλεμο.




Ο Dr Franz Dolger επισκέφτηκε λοιπόν το Άγιο Όρος στις 15/6/1941 και φωτογράφησε το Τυπικό (τράγο) και χειρόγραφα του Πρωτάτου. Συνολικά πραγματοποίησε 1900 φωτογραφικές λήψεις. Αυτή ήταν η αρχή της σχεδιαζόμενης μεταφοράς των θησαυρών στην Γερμανία. Θα πρέπει να συνδυαστεί αυτή η υπόθεση με την αρπαγή από τους Ιταλούς τον Σεπτέμβριο του 1941 των θησαυρών της Δήλου, που τελικά οι Ιταλοί αναγκάστηκαν να επιστρέψουν μετά την απειλή του Τσολάκολου ότι θα παραιτηθεί και θα καταγγείλει το γεγονός σε όλο τον κόσμο. Ο Τσολάκογλου μάλιστα έστειλε απόρρητο έγγραφο προς τον διοικητή Μακεδονίας τονίζοντας την ανάγκη περιφρούρησης των θησαυρών του Αγίου Όρους.

ΤΑ ΜΟΥΛΑΡΙΑ

Ο Dr Franz Dolger ευχαρίστησε την Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους με δύο επιστολές 12-10-1942 και 5-11-1942, εξέφρασε δε την ευγνωμοσύνη του με ΤΗΝ ΕΝΤΟΛΗ! προς την Ιερά Κοινότητα να μοιράσει προς τις Μονές 10 μουλάρια της αποστολής του, και ιδιαίτερα ζήτησε να δοθούν από ένα στις Ζωγράφου (Βουλγάρικη), Ιβήρων, Φιλοθέου, Εσφιγμένου και Κωνσταμονίτου.

Η παράδοση έγινε κατά πανηγυρικό τρόπο από τον διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Σιώτη και τον διερμηνέα Ε. Τσιγγερίτη στις 13/7/1941! (Αν αυτή την υπόληψη είχαν οι Γερμανοί στον διδάκτορα του Πανεπιστημίου, που έγραφαν τον λοιπό Ελληνικό λαό!).

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ

Το φθινόπωρο του 1943 η Einstatzstab Reichsleiter Rosenberg επιχείρησε να πραγματοποιήσει την απαγωγή των φωτογραφηθέντων θησαυρών. Ο Μέρτεν αργότερα υποστήριξε ότι με δική του υπόδειξη η Γερμανική Στρατιωτική Αστυνομία δεν επέτρεψε την είσοδο της Einstatzstab Reichsleiter Rosenberg στο Άγιο Όρος.

Αυτό δεν είναι αλήθεια το πιθανότερο είναι να μη εισήλθαν στο Άγιο Όρος λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπιζαν με την συνθηκολόγηση της Ιταλίας.

Ο Dr Franz Dolger συμπερασματικά βγάζουμε το συμπέρασμα ότι ήταν γνώστης του σχεδίου του 1943 από την εποχή της φωτογράφησης.

Η τελευταία επαφή της Einstatzstab Reichsleiter Rosenberg με το Άγιο Όρος έγινε στις 4/11/1943. Ο Γερμανός Διοικητής Αγίου Όρους Στένγκερ, ο αντισυνταγματάρχης Pfannestl καθηγητής του Μαρβούργου και ο καθηγητής Ν Έξαρχος επισκεφτήκαν την Ιερά Κοινότητα και εξέφρασαν το ενδιαφέρον του Γερμανικού λαού για το Άγιο Όρος και την επιθυμία για διαφώτισής του. Τέλος προσέφεραν 22 αντίτυπα (*) της επιστημονικής αποστολής του Dr Franz Dolger.

http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=60862&start=40

(*) Κριτική του βιβλίου από τον Στίλπωνα Κυριακίδη