Παρασκευή, 14 Οκτωβρίου 2011

5 - Οι Άγιοι του Αγίου Όρους

Πρόκειται για πολύμοχθη εργασία είκοσι ετών και πλέον με πρωτότυπη έρευνα στα αρχεία και τις βιβλιοθήκες του Αγίου Όρους περί των 450 περίπου γνωστών Αγιορειτών αγίων οι οποίοι αποτελούν την κατ εξοχήν ιστορία του ιερού τόπου και διά των οποίων ο Aθωνας ονομάσθηκε Αγιον Όρος.

Περιλαμβάνει εκτενή εισαγωγή περί των συνθηκών, των τρόπων και των κατορθωμάτων των αγίων. Περί των κτιτορικών, συγγραφικών, ιεραποστολικών και πολιτισμικών έργων τους, στην Ελλάδα τα Βαλκάνια και τη Ρωσία, με άγνωστα και ανέκδοτα στοιχεία. Η όλη εργασία τους αποτελεί μεγάλο άθλο σε δύσκολα έτη, ενίσχυση του φρονήματος των υποδούλων και προσφορά σημαντικού μεγέθους. Η ίδρυση μονών, καλλιτεχικών εργαστηρίων, μεταφραστικών κέντρων, ναών και σχολών αποτελούν τεκμήρια περίτρανα της παρουσίας και της δημιουργικότητός τους.

Πλούσια βιβλιογραφία, εικονογράφηση, σημειώσεις και πίνακες συμπληρώνουν μία έκδοση 832 σελίδων περίπου, που είναι απαραίτητη συμβολή στην πνευματική ιστορία του Αγίου Όρους.

Σήμερα που το Αγιον Όρος μιλά στις καρδιές πολλών ανθρώπων, που η Μακεδονία διέρχεται γνωστά προβλήματα, που η Θεσσαλονίκη αποτελεί πρωτεύουσα των Βαλκανίων και ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητά στηρίγματα φωτεινά ή παρούσα έκδοση αποτελεί πολύτιμη συνδρομή και σημαντική παρουσία.

Πανόδετη, επιμελής έκδοση, των εκδόσεων «Μυγδονία», που ήδη έχει λάβει λίαν επαινετικές κριτικές.

Πρόκειται για το 50ο βιβλίο του συγγραφέα.

Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης

Ο μοναχός Μωυσής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952.

Μονάζει στο Aγιον Όρος από τεσσαρακοντετίας.

Ασχολείται με την αγιογραφία, την ποίηση, την κριτική και τη συγγραφή.

Έχει εκδώσει 52 βιβλία κι έχει γράψει περισσότερα από χίλια άρθρα. Έργα του έχουν μεταφρασθεί σε άλλες γλώσσες κι έχουν βραβευθεί.

Έχει σειρά ομιλιών, κατόπιν προσκλήσεων μητροπόλεων, Πανεπιστημιών και συλλόγων, στην Ελλάδα και το Εξωτερικό. Έχει λάβει μέρος ως εισηγητής σε 80 συνέδρια.

Έχει διατελέσει αρχιγραμματεύς της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους.

Είναι από εικοσαετίας αρχισυντάκτης του αγιορειτικού περιοδικού «Πρωτάτον» και μέλος επιφανών συλλόγων.

Είναι Γέροντας από 25ετίας της Καλύβης Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου της Ιεράς Σκήτης Αγίου Παντελεήμονος - Κουτλουμουσίου, της οποίας διετέλεσε Δικαίος. Θεωρείται ο πολυγραφότερος σύγχρονος Αγιορείτης.

http://www.ekdoseismygdonia.gr/htm/book_selection.asp?book_id=7

4 - Ο Γέρων Ελπίδιος Νεοσκητιώτης


Ο αξιομνημόνευτος γέρων Ελπίδιος ήτο δίδυμος αδελφός του Ιερομάρτυρος Φιλουμένου,του μαρτυρήσαντος προσφάτως εις την Παλαιστίνην υπό των Εβραίων, το δε άγιόν του λείψανον ευρίσκεται άφθαρτον εις τα Ιεροσόλυμα με εμφανή τα σημεία της αγιότητος εκ της υπερφυσικής ευωδίας και των θαυ­μάτων ...
Εκ της νεαράς ηλικίας των μακαρίων αυτών ηνήφθη εις την ψυχήν των ο θείος πόθος και αντί άλλης α­πασχολήσεως είχον την μελέτην των πατερικών βιβλί­ων και την προσευχήν. Όταν κάποτε ανέγνωσαν τον βίον του οσίου πατρός ημών Ιωάννου του Καλυβίτου, τόσον πολύ εθέλχθησαν εκ του ηρωικού παραδείγμα­τος του επιγείου αυτού αγγέλου, ώστε αμέσως και οι δύο εκ συμφώνου έφυγον κρυφίως εκ των γονέων των δια την Ιεράν Μονήν Σταυροβουνίου, εις ηλικίαν μό­λις δεκατεσσάρων ετών.
Η Μονή αυτή ευρίσκετο τότε εις πνευματικήν άνθησιν, έχουσα ως πρότυπον την κοινοβιακήν ζωήν των αγιορείτικων μονών. Τότε έλαμπε εις αυτήν ως φωστήρ μεταξύ των πολλών άλλων και ο ακάματος παπα-Κυπριανός, ο πνευματικός γίγας, του οποίου το παράδειγμα και η διδασκαλία εφώτιζον και ελάμπρυνον τον πνευματικόν ορίζοντα εις όλην την Κυπρια­κήν Εκκλησίαν. Η γνήσια οσιοπατερική γραμμή του περιβάλλοντος αυτού έβαψε την πρώτην και ανεξίτηλον βαφήν της πατερικής γραμμής και παραδόσεως εις τας παιδικάς ψυχάς των νεαρών τότε δοκίμων.
Εις την Ιεράν αυτήν παλαίστραν έμεινον επί εξαετίαν όλην, κατόπιν δε έφυγον διά την Παλαιστίνην, δι­ότι έκλονίσθη επικινδύνως υγεία των λόγω του αυστηρού προγράμματος της Μονής. Ούτω παρέμεινον πλέον ως τακτικά μέλη της Αγιοταφιτικής Αδελφότητος. Κατά το 1937 ο π. Ελπίδιος εχειροτονήθη εις διάκονον και το 1940εις πρεσβύτερον του εδόθη δε η ευκαιρία να τελείωση και το εκεί Γυμνάσιον.Έκτοτε υπηρέτησεν εις πολλάς θέσεις του Πατριαρχείου, ό­πως Ηγούμενος της Μονής του Προδρόμου, κατόπιν εις την Τιβεριάδα και ύστερον Πατριαρχικός Έξαρχος εις Ναζαρέτ. Εκεί έλαβε και το οφφίκιον του άρχιμανδρίτου, και εκεί τον συνηντήσαμεν κατά το Φθινόπωρον του 1946, ότε επεσκέφθημεν την Παλαιστί­νην. Θα μας μείνη αλησμόνητος η φιλοφροσύνη και η στοργή μετά της οποίας μας εξενάγησεν. Η συγκίνησίς μας δε έκορυφώθη, όταν κατά την ανάβασίν μας εις το Θαβώρειον Όρος έψαλλε μετά πάσης μελωδικότητος τα αρμόδια τροπάρια, καθώς και το συγκλονιστικόν «Ιδού αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα και παραδοθήσεται ο υιός του ανθρώπου καθώς γέγραπται περί αυτού ... ».
Τό 1947προσελήφθη εις την υπηρεσίαν του Πατρι­αρχείου Αλεξανδρείας και απεστάλει εις Μοζαμβίκην όπου παρέμεινε μέχρι το 1952. Κατόπιν ήλθε εις Αθή­νας και ενεγράφη εις την Θεολογικήν Σχολήν του Πα­νεπιστημίου οπόθεν και απεφοίτησε το 1956. Το επόμενον έτος της αποφοιτήσεώς του μετέβη εις Λονδίνον, όπου ύπηρέτησεν ως προϊστάμενος του ναου των Αγίων Πάντων και συγχρόνως παρηκολούθησε μα­θήματα Ερμηνείας Καινής Διαθήκης και Εκκλησια­στικής Ιστορίας εις το Βασιλικόν Κολλέγιον. Το 1959 διωρίσθη υπό του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας Έξαρχος του Θρόνου, κατ' αρχάς εν Οδησσώ Ρωσσίας και ακολούθως εν Ελλάδι. Κατόπιν προσκλήσεως και πολλών προτροπών μετέβη εις Κύπρον ως ιεροκήρυξ της Επαρχίας Πάφου και μετά Ηγούμενος της Μο­νής Μαχαιρά.
Μετά από τα έπίμοχθα αυτά διακονήματα επέ­στρεψε εις την Ελλάδα και ανέλαβε την εφημερίαν του θεραπευτηρίου του Ερυθρού Σταυρού. Εδώ πα­ρέμεινε επί εξαετίαν και προσέφερε με ακούραστον διάθεσιν και θείον ζήλον μεγάλην πνευματικήν υπηρεσίαν όχι μόνον εις τους πάσχοντας, αλλά και εις το όλον περιβάλλον του νοσοκομείου πράγμα, το οποίον όλοι μέχρι σήμερον μετ' ευγνωμοσύνης αναπολούν. Κατόπιν μετετέθη εις τον ναόν της Άγιας Τριάδος Αμπελοκήπων, όπου και συνέχισε την καλήν του διακονίαν, εντεύθεν δε απεσύρθη πλέον διά παντός διά να άνευρη τόπον ήσυχον, όπως πάντοτε ένοστάλγη. Ενθυμούμαι, όταν τον συνήντησα εις την Ναζαρέτ το 1946, μετά πόσης νοσταλγίας μοι έξομολογήθη την δι­ακαή του επιθυμίαν να ζήση ως απλούς μοναχός εις τόπον ήσυχον και αμέριμνον! Και πάλιν αργότερον, ότε ευρίσκετο εις την χώραν μας, έκλεπτε ολίγον χρόνον δι' ολιγοήμερον επίσκεψιν εις τον Άθω, διά τον ο­ποίον εθερμαίνετο η καρδία του, αναζητών τόπον κατάλληλον της μελλοντικής του καταπαύσεως. Ο λό­γος της παραμονής του εις τον κόσμον, και εν τη υπη­ρεσία πάντοτε της Έκκκλησίας δεν ωφείλετο εις την αναζήτησιν τιμών τας οποίας ίσως άλλοι να επιδιώ­κουν, άλλ' εις οίκογενειακάς υποχρεώσεις, αι οποίαι μοιραίως του εκληροδοτήθησαν χωρίς να τας προσδοκά.
Όταν κάποτε με έπεσκέφθη εις την Νέαν Σκήτιν, εις την καλύβην των Άγιων Αναργύρων, με παρεκάλεσε να τον εγγράψω διά της κυριάρχου Μονής εις την Ιδικήν μου συνοδίαν,διά να έχη θέσιν, όταν συν Θεώ αποδεσμευθή εκ των εν τω κόσμω υποχρεώσεων του,να έλθη να ζήση ως μοναχός. Εγώ τον ενεθάρρυνον ότι δεν θα του αρνηθώ όταν θα ήρχετο εις τό μέλλον, πράγμα τό οποίον εν τέλει έγινε υπό άλλας συνθήκας και εις ετέραν καλύβην της Σκήτεως, την ο­ποίαν εκτίσαμεν σχεδόν εξ αρχής μόνοι μας.
Ούτε οι τιμητικοί τίτλοι, ούτε αι αξίαι του κόσμου τούτου ηδυνήθησαν να σκιάσουν τον πρώτον ζήλον και πόθον τον οποίον εξ αρχής η θεία χάρις ενεφύτευσεν εις την αθώαν ψυχήν τόσον αυτού όσον και του αδελφού του Φιλουμένου, με τον οποίον ωμοίαζον καταπληκτικώς και εις την όψιν και εις τον χαρακτήρα και εις την γνώμην και εις την θέλησιν. Δικαίως λοιπόν οι πατέρες μας λέγουν ότι «η πρώτη βαφή ως εκ πορ­φύρας ουκ αποβάλλει». Η πρώτη βαφή της μοναχικής ιδέας, η οποία ως θείος έρως και ζήλος εσπάρη εις την παιδικήν των ψυχήν εις την Μονήν της πατρίδος των, εκαρποφόρησε τριάκοντα και εξήκοντα και εκατόν κατά τον λόγον του Κυρίου μας, και ουδείς παράγων ή αφορμή των τοσούτων κλυδωνισμών της ζωής ήδυνήθη να τους απόσπαση εκ του αρχικού των σκοπού. Ιδού ο λόγος διά τον οποίον επιμένομεν ότι πρέπει να διαπαιδαγωγούνται παιδιόθεν οι άνθρωποι εις την ευσέβειαν και την αρετήν, διά να γίνουν στερεά τα θεμέλεια της μετέπειτα ζωής των. Θα προσθέσω έν ακόμη ζωντανόν παράδειγμα περί τούτου προς διαπίστωσιν αυτής της πραγματικότητος.
Όταν ήσαν εις την Ιερουσαλήμ και παρηκολούθουν εις το εκεί Γυμνάσιον τα εγκύκλια μαθήματα, δεν παρημέλουν τα μοναχικά των καθήκοντα। Και όταν ακόμη εύρισκον αντιδράσεις, διέμενον κεκλεισμένοι εις τα δωμάτια των και εμελέτων και ανεγίνωσκον κά­τι εκ της νυχθημέρου των ακολουθίας, όπως συνήθιζον εις το μοναστήριόν των. Όταν νεώτεροι τρόφιμοι της εκεί άδελφότητος και συμμαθηταί των ήρχοντο ά­νευ λόγου διά να τους ενοχλήσουν, πράγμα σύνηθες εις τους νέους,αυτοί διά να απαλλαγούν από αυτούς επροφασίζοντο ότι τότε θα ανεγίνωσκον την εννάτην ώραν ή τον εσπερινόν και ήρχιζον την προσευχήν, πράγμα το οποίον βλέποντες οι απρόσκλητοι και αδι­άφοροι επισκέπται έφευγον αμέσως και ούτως απηλλάσσοντο οι φιλόσοφοι ερασταί της προκοπής και σω­τηρίας από τας άσκοπους και ματαίας συναντήσεις. Η φιλακόλουθος αυτή διάθεσις υπήρχε πάντοτε εις τους ευλαβείς αυτούς αδελφούς καθ' όλον τό στάδιον της ζωής των έως αυτού του γήρατος, εξ όσων διεπιστώσαμεν και εκ της προσωπικής συναναστροφής και των όσων ηκούσαμεν από τους γνωρίζοντας αυτούς. Ο π. Ελπίδιος εσπούδασε και την Νομικήν.Ούτω με­τά των καθηκόντων του εφημερίου είχε και τα μαθή­ματα, και εδυσκολεύετο κάποτε να συμπληρώνη τα μοναχικά του χρέη, τα οποία όμως δεν ηννόει ποτέ να παράλειψη. Τότε, εν τη απλότητί του έβαλλε την αδελφήν του ή τους ανεψιούς του νά αναγινώσκουν ο καθείς από έν μικρόν μέρος της ακολουθίας του, π.χ. έν κάθισμα του ψαλτηρίου ή κανόνας εκ της Παρα­κλητικής και του Μηναίου, εις δε τα πνευματικά του τέκνα και ιδίως τας αδελφάς του νοσοκομείου, να του κάμουν ολίγας μετανοίας, διά να συμπληρωθή ο κα­νών του.

Εδώ πάλιν εις το Άγιον Όρος δεν άφηνε κάτι από τα καθήκοντά του, αλλά τα συνεπλήρωνε εις το κελλίον του μετά προσθήκης, διότι ανεγίνωσκε παρακλή­σεις δι' όλον τον κόσμον, εξορκισμούς και ευχάς δι' ό­λους τους μοναχούς της Σκήτεως και όλου του Άγιου Όρους. Όταν ήθελε να ταξιδεύση εις την Δάφνην και εμάνθανε ότι θα εταξίδευε και κάποιος γνωστός του από τους πατέρας της Σκήτεως, εφαίνετο λυπημένος, και όταν ηρωτάτο διατί αισθάνεται ούτως, απεκρίνετο : «Θα πάη και αυτός ο ευλογημένος μαζί μας εις την Δάφνην και δεν σιωπά καθόλου και δεν θα μας αφήση να πούμε καμμιά ευχή». Επόθει πάντοτε ο ευλογημένος αυτός γέρων την αποδέσμευσιν από τας έξωτερικάς υποχρεώσεις, δια να ζήση ησύχως ως αληθινός μοναχός, πράγμα το οποίον από παιδικής ηλικίας εξέλεξεν.
Εκείνο επίσης το οποίον τον απησχόλει ήτο η από Θεού πληροφορία εις ποίον τόπον να αποκατασταθή। Το Άγιον Όρος ήτο πάντοτε η εκλογή και η νο­σταλγία του, αλλά ήθελε να έχη και από μέρους της χάριτος πληροφορίαν και παρεκάλει πάντοτε την Δέ­σποινά μας Θεοτόκον, την οποίαν ιδιαιτέρως ηυλαβείτο, να τον όδηγήση. Ούτως,όταν κάποτε ησθένησε και εισήχθη εις το νοσοκομείον και ηγωνία διά την έκβασιν της υγείας του, είδε την Δέσποινάν μας εις τον ύπνον του και του είπε: «Μή φοβείσαι, θα γίνης καλά και θα έλθης στο περιβόλι μου». Ύστερον, όταν τον απησχόλει πάλιν πως θα πραγματοποιηθή το θέμα αυτό, όπως έλεγε εις τους πατέρας, του έδειξεν η χά­ρις από την κορυφήν του Άθωνος μίαν φωτεινήν α­κτίνα,όπως το ουράνιον τόξον, η οποία κατήρχετο ά­νωθεν της καλύβης του Ευαγγελισμού όπισθεν του Πύργου της Σκήτεώς μας, όπου και όντως αργότερον παρέμεινε.
Μας επληροφόρησαν επίσης πνευματικοί του α­δελφοί μετά τον θάνατον του ότι εγνώριζε μετά λεπτο­μέρειας το μαρτύριον του αδελφού του Φιλουμένου εις την Παλαιστίνην,ότι ήκουε τούς δαρμούς του και τον ίδιον να του φωνάζη, «αδελφέ μου, με σκοτώ­νουν!».Κάποτε πάλιν ευρισκόμενος εις μίαν πτωχήν οικογένειαν ευλόγησε την τράπεζαν της οποίας το φαγητόν ήτο πολύ ολίγον και δεν θα έφθανε· τους καθησύχασεν όμως,τους προέτρεψε να έχουν πίστιν και μετά την ευλογίαν έφαγον πλουσίως και επερίσσευσε και διά το δείπνον. Εις τον Έρυθρόν Σταυρόν, όπου ήτο εφημέριος,είς φίλος του ιατρός, επρόκειτο να κάμη έγχείρησιν εις τον οφθαλμόν του, ο οποίος έπασχε από γλαύκωμα και όταν ο πατήρ Ελπίδιος τού ηυχήθη εθεραπεύθη και δεν εχρειάσθη να γίνη εγχείρησις. Πολλοί μας είπον ότι τον είδον όταν ελειτούργει να ίσταται εις τον αέρα και άλλοτε να έχη εις την κεφα­λήν του φωτοστέφανον.
Άλλοτε πάλιν εις τας Αθήνας ενώ επήγαινε με αυτοκίνητον εις την Πλάκαν με μίαν ευλαβεστάτην κυρίαν, διά να προσκυνήσουν την κάραν του Αγίου Νεομάρτυρος Πολυδώρου του Κυπρίου, ο οδηγός εις μίαν στιγμήν εβλασφήμησε. Τότε ο γέρων, χωρίς να τον γνωρίζη προηγουμένως, του είπε: «Ε, Κώστα Κεφαλλονίτη, γιατί βρίζεις τα θεία;».Ο οδηγός εταράχθη όταν ήκουσε τον άγνωστον γέροντα να τον ελέγχη ονομαστικώς και εζήτησε συγγνώμην διά το λάθος του. Η κυρία όμως τον ηρώτησε: «Πως ξέρεις,γέροντα, το όνομά του;» και αυτός της είπε. «Ε, καϋμένη, είπα ένα όνομα έτσι στην τύχη και βγήκε αληθι­νό».
Πάντοτε ταπεινός ων είχε ως κύριον μέλημα του την άφάνειαν του εαυτού του και τίποτε δεν ήθελε να τον αποκαλύπτη, να τον κάμνη γνωστόν. Διά τον πλησίον του ήτο όλος αγάπη και συμπάθεια. Εδώ εις τήν Σκήτιν ποτέ κανείς εκ των Γερόντων δεν παρεπονέθη διά κάποιαν του παράλειψιν ή σκάνδαλον ή ταραχήν εις βάρος άλλου. Ως προς τον Θεόν, ήτο ευσε­βέστατος και ευλαβέστατος και ζηλωτής της άμωμου πίστεως και ιδίως εις την λεπτότητα της πατερικής πα­ραδόσεως.
Ημείς ολίγον τον εζήσαμεν εκ του εγγύς και ησθάνθημεν την θέρμην της πατρικής του στοργής και καλοσύνης. Προσεπαθήσαμεν, όσον το εξ ημών, να τον αναπαύσωμεν εις το γήρας του εκ του φόρτου των πολλών του ασθενειών, αι οποίαι έβάρυνον τον Σταυ­ρόν του, αλλά έγνώριζεν ό καρτερόψυχος γέρων το νόημα αυτών και μάλλον αυτός ανέπαυεν ημάς. Εκεί­νο όμως, το οποίον έμεινεν ως κενόν είναι ότι ολίγον τον εχάρημεν και διά πολύ ολίγον τον ανεπαύσαμεν.
Η Δέσποινα μας Κυρία Θεοτόκος, η κουροτρόφος του ιερού αυτού τόπου, τον έλαβε ενωρίτατα διά την πραγματικήν ανάπαυσιν εις τον κλήρον των δικαίων, εκεί όπου ο ομαίμων του αδελφός ως Όσιος και Ιε­ρεύς και Μάρτυς τον ανέμενε και τον εκάλει: «Δεύρο,αδελφέ μου, όπως ομού μονάσωμεν και την αντάμειψιν λάβωμεν αχώριστοι και ενωμένοι.Αμήν».
πηγή: Γέροντος Ιωσήφ,
Οσίων Μορφών Αναμνήσεις,
Ψυχωφελή Βατοπαιδινά 4, β' Έκδοσις,
Ιερά Βασιλική και Πατριαρχική Μεγίστη Μονή του Βατοπαιδίου
Αγίου Όρους, 2003

3 - Τα κτίρια των Καρυών




Το σχεδιάγραμμα και η επεξήγησή του είναι από το βιβλίο Αγιορείτικη μεταλλοτεχνία. Από τον 18ο στον 20ό αιώνα.

Παρόλο που από το 1997, έτος έκδοσης του έργου, έχουν γίνει αρκετές μεταβολές τόσο στη χρήση των κτιρίων όσο και στην κατασκευή νέων, δεν παύει να έχει και σήμερα μεγάλο ενδιαφέρον.

(κλικ για μεγέθυνση της φωτογραφίας)

1 . Βυζαντινός ναός του Πρωτάτου

2. Κωδωνοστάσιο

3. Μεσαιωνικός πύργος

4. Κτίριο Ιεράς Κοινότητος

5. Περιοχή καταστημάτων γύρω από το Πρωτάτο, κατεδαψίστηκαν περί το 1963

6. Κτίριο Μονής Σίμωνος Πέτρας μέχρι πρότινος στεγάζονταν ο ΟΤΕ

7. Κτίριο Μονής Βατοπαιδίου με τρία καταστήματα στο ισόγειο και κατοικία στον όροφο: α) υποδηματοποιείο προ του 1937, κενό 1940-1981, βιβλιοπωλείο 1981 κ.ε., β) εστιατόριο-καφενείο ως το 1952, παντοπωλείο 1952-1980, αποθήκη 1980 κ.ε., γ) υποδηματοποιείο ως το 1952, αποθήκη

8. Κτίριο Μονής Ζωγράφου. Το ισόγειο κατάστημα στέγαζε παντοπωλείο και ραφείο, σήμερα βιβλιοπωλείο

9. Κτίριο Μονής Ζωγράφου (πηγή Αγίου Γεωργίου). Παντοπωλείο πριν το 1968, οινομαγειρείο στο ισόγειο και ξενοδοχείο στον όροφο (από το 1968 ως σήμερα)

10. Παρεκκλησιο Τιμίου Προδρόμου

11. Παλιά Αθωνιάδα, σήμερα ξενώνας της Ιεράς Κοινότητος

12. Κελλί Υπαπαντής Μονής Γρηγορίου (Ιωασαφαίοι) με 4 καταστήματα στο ισόγειο. Προ του 1930 καπηλειά και φαρμακείο, ιδιοχρησία από το 1930 κ.ε.

13. Κελλί Αγίου Γεωργίου Μονής Σίμωνος Πέτρας με 8 καταστήματα στο ισόγειο και κατοικίες στον όροφο. Κυρίως παντοπωλεία και αποθήκες μετά τον πόλεμο: α,β) μαραγκούδικα πριν το 1940, γ) παντοπωλείο παλαιότερα και ραφείο τώρα, δ) αποθήκη παντοπωλείου Θ. Ταλέα, ε) παντοπωλείο Θ. Ταλέα από το 1937, στ) σήμερα αποθήκη με το παλιό τυπογραφείο-φωτογραφείο, ζ) σήμερα αποθήκη του λεωφορείου, η) αποθήκη

14. Κελλί Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, αντιπροσωπείο Μονής Φιλοθέου. Σύγχρονο κτίσμα (1964) με 2 καταστήματα στο ισόγειο (κομπολογάδικα-παντοπωλεία), που αντικατέστησε παλαιότερο με ένα ενιαίο κατάστημα που ήταν παντοπωλείο

15. Κατεδαφισμένο κτίσμα της Μονής Μεγίστης Λαύρας (1973) με δυο καταστήματα στο ισόγειο: α0 λειτούργησε ως καφενείο- εστιατόριο, ψωμάδικο και παντοπωλείο ως το 1973, β) παντοπωλείο και στη συνέχεια υποδηματοποιείο ως το 1973

16. Κοιμητήριο Πρωτάτου, ναός Αγίου Νικολάου

17. Λαυρωτικό κελλί της Ζωοδόχου Πηγής με δυο καταστήματα στο ισόγειο: α) χρυσοχοείο Χρυσικού, σήμερα ραφείο προηγ. Γαβριήλ, β) ωρολογοποιείο, σήμερα ραφείο. Ως τις αρχές του 20ου αιώνα λειτουργούσε στο κελλί ονομαστό ωρολογοποιείο που κατασκεύαζε αγιορειτικά εκκρεμή.

18. Κτίριο καταστημάτων με κατοικίες στον όροφο, ιδιοκτησία του κελλιού της Ζωοδόχου Πηγής: α) μπρουντζάδικο Ν. Αγγέλου από το 1889 ως το 1950, ωρολογοδιορθωτήριο π. Κυπριανού ως το 1963, σήμερα κενό. β) ζαχαροπλαστείο και αργότερα μπακιρτζίδικο του Θ. Ταλέα, από το 1934 ως σήμερα

19. Κτίριο εργαστηρίου Μονής Κουτλουμουσίου με κατοικία στον όροφο, που στέγαζε σιδηρουργείο στο ισόγειο. Παλαιότερα στέγαζε παντοπωλείο, εργαστήριο παρασκευής τορβάδων και αργυροχοείο.

20. Κτίριο εργαστηρίου Μονής Καρακάλλου. Στο ισόγειο στέγαζε ως το 1985 τσαγκαράδικο.

21. Κτίριο εργαστηρίων Μονής Καρακάλλου

22. Κελλί Κοιμήσεως της Θεοτόκου, αντιπροσωπείο Μονής Καρακάλλου.

23. Κελλί Κοιμήσεως της Θεοτόκου, αντιπροσωπείο Μονής Εσφιγμένου

24. Κελλί Αναλήψεως του Κυρίου, αντιπροσωπείο Μονής Βατοπαιδίου

25. Κελλί Αγίων Πάντων, αντιπροσωπείο Μονής Δοχειαρίου

26. Κελλί Γενεσίου Θεοτόκου Μονής Χιλιανδαρίου

27. Κελλί Αγίων Αρχαγγέλων Μονής Μεγίστης Λαύρας

28. Κελλί Προφήτη Ηλία Μονής Κουτλουμουσίου (Φιρφιρή)

29. Κελλί Αγίου Ανδρέα, αντιπροσωπείο Μονής Ξενοφώντος από το 1960, πρώην Χιλιανδαρινό κελλί. Το κατάστημα στο υπόγειο λειτουργούσε σαν Ταχυδρομείο

30. Κελλί Τιμίου Προδρόμου Μονής Κουτλουμουσίου (Διονυσίου του εκ Φουρνά)

31. Καταστήματα Μονής Κουτλουμουσίου: α) πρώην τσαγκαράδικο, ερείπιο, β) καφενείο, ερείπιο

32. Κελλί Αποτομής Προδρόμου Μονής Ιβήρων. Στο κατάστημα του ισογείου λειτούργησαν «σταμπαδούρικο»-χαλκογραφείο (πριν το 1900), παντοπωλείο (1900-55) και κομπολογάδικο (1955 ως σήμερα)

33. Κελλί Γενεσίου της Θεοτόκου Μονής Διονυσίου. Στο κατάστημα του ισογείου λειτούργησαν ραφείο (ως το 1900) και κομπολογάδικο (1900 ως σήμερα)

34. Κελλί Αγιορειτών Πατέρων, αντιπροσωπείο Μονής Κωνσταμονίτου

35. Κοινά καταστήματα Ιεράς Κοινότητος. Στον όροφο του κτιρίου στεγάζεται η Αστυνομία από την εποχή της Τουρκοκρατίας και στο ισόγειο τρία καταστήματα (κυρίως παντοπωλεία, 1900 ως σήμερα)

36. Κτίριο Μονής Ιβήρων. Στον όροφό του λειτουργούσε τράπεζα ως το 1940. Στο κατάστημα του ισογείου λειτουργούσε παντοπωλείο (ως το 1968) και εστιατόριο (1968 ως σήμερα)

37. Κελλί Αγίου Δημητρίου, αντιπροσωπείο Μονής Ιβήρων

38. Κτίριο καταστήματος Μονής Ιβήρων στο οποίο λειτουργεί φούρνος

39. Κελλί Τριών Ιεραρχών, αντιπροσωπείο Μονής Παντοκράτορος

40. Κτίριο εργαστηρίων «Βασιλικού Νερού», Μονής Μεγίστης Λαύρας (ερείπιο). Στο ανατολικό άκρο του διατηρείται εργαστήριο που λειτούργησε ως μπρουντζάδικο και αργότερα ως καφενείο.

41. Σιδηρουργείο στο Βασιλικό Νερό Μονής Μεγίστης Λαύρας (π. Φιλίππου)

42. Κελλί Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Κουκουζέλη, Μονής Μεγίστης Λαύρας

43. Σιδηρουργείο Κελλίου Κοιμήσεως Θεοτόκου (π. Ευλογίου)

44. Κτίριο Μονής Αγίου Παντελεήμονος, σταύλος, παλαιότερα σαμαράδικο

45. Κελλί Αγίου Γεωργίου, αντιπροσωπείο Μονής Αγίου Παντελεήμονος

46. Κελλί Αγίου Δημητρίου, αντιπροσωπείο Μονής Ξηροποτάμου. Στο ισόγειο έχει καταστήματα στα οποία στεγάστηκαν κατά διαστήματα κουρείο, παντοπωλείο, κομπολογάδικο και δύο ραφεία

47. Κελλί Αγίου Νικολάου, Μονής Βατοπαιδίου

48. Κελλί Αγίου Χαραλάμπους, Μονής Βατοπαιδίου. Στο κελλίστεγάστηκε πρόσφατα βιβλιοπωλείο

49. Κελλί Γενεσίου Θεοτόκου Μονής Καρακάλλου

50. Κελλί Αρχαγγέλων Μονής Χιλιανδαρίου. Στο κελλί λειτουργούσε παλιά «σταμπαδούρικο»

51. Κελλί Αγίου Γεωργίου Μονής Χιλιανδαρίου

52. Κελλί Παναγίας Γλυκοφιλούσας Μονής Χιλιανδαρίου (Τυπικαριό)

53. Μύλος Καρυών Μονής Χιλιανδαρίου

54. Κελλί Αγίας Τριάδος Μονής Αγίου Παντελεήμονος

55. Κελλί Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, αντιπροσωπείο Μονής Χιλιανδαρίου

56. Κελλί Αγίου Ιγνατίου Μονής Αγίου Παντελεήμονος

57. Κελλί Αγίου Θωμά Μονής Χιλιανδαρίου (ερείπιο)

58. Κελλί Αγίου Νικολάου Μονής Χιλιανδαρίου

59. Κελλί Αγίου Δημητρίου Μονής Χιλιανδαρίου

60. Κελλί Αγίου Ανδρέου, αντιπροσωπείο Μονής Αγίου Παύλου

61. Κελλί Μεταμορφώσεως, αντιπροσωπείο Μονής Ζωγράφου

62. Κελλί Μεταμορφώσεως, παλιό αντιπροσωπείο Μονής Ζωγράφου, σήμερα εργατόσπιτο

63. Δρόμος προς α0 Κελλί Αγίων Πάντων, αντιπροσωπείο Μονής Σίμωνος Πέτρας και Διοικητήριο μέχρι τ0 2007, β) κελλί Αγίου Νικολάου Κουτρούλη και κελλί Αγίου Μηνά, Μονής Σίμωνος Πέτρας, γ) κελλί Αγίων Πάντων, κονάκι Μονής Σταυρονικήτα, δ) σκήτη Αγίου Ανδρέα, ε) κελλί Αγίων Αναργύρων Μονής Γρηγορίου

64. Κελλί Αγίων Αναργύρων, Μονής Γρηγορίου

65. Δρόμος προς τα αντιπροσωπεία των Μονών Μεγίστης Λαύρας, Γρηγορίου και Διονυσίου.

Αγιορείτικη μεταλλοτεχνία. Από τον 18ο στον 20ό αιώνα

Κουφόπουλος Πέτρος Μ. - Μαμαλούκος Σταύρος Β.

Αθήνα 1997,

σελ. 335, εικ. 429

ISBN 960-244-039-2

Η μεταλλοτεχνία στη μοναστική πολιτεία του Αθω, από τον 18ο ως τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα, παρουσιάζει πολύπλευρο ενδιαφέρον.

Η δραστηριότητα των διαφόρων τομέων της σχετίζεται άμεσα με τον καθημερινό βίο, την παραγωγή, εν γένει, στο ίδιο το Αγιον Όρος αλλά και περιοχές κοντινές ή μακρινές, με τις οποίες συνδέονται ποικιλοτρόπως τα ιερά καθιδρύματά του.

Το έργο αυτό, καρπός πολυετούς έρευνας, απογράφει και διασώζει τη μνήμη (κτήρια, εξοπλισμούς, τεχνίτες) δύο αιώνων δημιουργίας.